برای ورود به صفحه

آزمون وسواس کلیک کنید.

شروع آزمون

مادزلی و تشخیص وسواس

پرسشنامه مادزلی در دهه ۸۰ میلادی، توسط هاجسون و راچمن تدوین شد. هدف این دو پژوهشگر بررسی انواع و حیطه‌های مشکلات وسواسی بود. این پرسشنامه از ۳۰ پرسش شکل گرفته است که پاسخ آن «بلی» یا «خیر» است. علی‌رغم سادگی طراحی پرسشنامه مادزلی، این مقیاس روان‌سنجی توانایی تفکیک افراد دارای وسواس را به خوبی داراست. مادزلی همچنین قادر به شناسایی پنج نوع مشکل اساسی در وسواس است:
۱) وارسی
۲) تمیزی
۳) کندی
۴) شک وسواسی
۵) نشخوار
با استفاده از یک سازوکار نمره‌گذاری نسبتاً ساده می‌توان به یک نمره کلی وسواس و چهار نمره فرعی در آن، دست یافت. این ویژگی باعث می‌شود که اغلب بالینگران از پرسشنامه مادزلی به عنوان ابزاری مفید و بدون پیچیدگی برای ارزیابی اولیه و ارزیابی تغییرات حین درمان استفاده نمایند.

اجباری ارادی

وسواس یکی از شایع‌ترین مسائل روانی در بزرگسالی است. پژوهشگران، وسواس را در دو بعد عملی و فکری بررسی می‌کنند. افکار و نگرانی‌های تکرار شونده که فرد در کنترل آن اراده ندارد، «وسواس فکری» را شکل می‌دهد، در مقابل، تکرار غیر منطقی برخی رفتارها، بُعد «عملی وسواس» را می‌سازد. موارد زیر پیش‌زمینه‌ی بیشترین شیوع در وسواس فکری است:
• پرداختن افراطی به نگرانی‌های مرتبط با بدن و سلامتی
• ترس اغراق شده درباره‌ی نحوه‌ی عملکرد در گذشته یا در آینده
• غرق شدن در جزئیات و کیفیت یک مسئله
• نگرانی از صدمه زدن به خود یا دیگران
• افکار وسواسی جنسی یا مذهبی
• ناسزا گفتن افراطی
جنبه‌ی «عملی» وسواس، در واقع ایجاد یک‌سری قوانین برای مقابله با استرس و اضطراب است. بُعد عملی، شامل رفتارهایی تکراری می‌شود که انجام آن‌ها برای فرد بسیار آزاردهنده است:
• اصرار بیش از حد شستو و تمیزی
• شمارش یا چک کردن افراطی برای کسب اطمینان
• چیدمان دقیق
• تکرار کلمات و یا عبادات
تفاوت میان وسواس و سایر افکار کمال‌گرایانه، در غیرمنطقی بودن وسواس است. فردی که مایل است برای مطالعه میز مرتبی داشته باشد، الزاماً وسواس ندارد. اما اگر برهم خوردن کوچک‌ترین چینش میز، مانع مطالعه فرد شود و او را مضطرب نماید، این احتمال مطرح می‌شود که او رفتاری وسواسی دارد. مطالعات نشان داده است، بروز اختلال وسواس فکری-عملی در زنان دو برابر مردان است. قالب وسواس زنان، تمیزی افراطی است. افکار یا رفتارهای وسواسی مردان بیشتر پیرامون افراط در تقارن و پرداختن به افکار وسواسی جنسی یا مذهبی متمرکز است.
تشخیص اختلال: برای تشخیص اختلال وسواس فکری-عملی، مراجع بر اساس معیارهای تشخیصی و آماری اختلالات روانی (DSM) بررسی می‌گردد. نشانه‌های وسواس که ممکن است جنبه‌های مختلف زندگی فرد را تحت تأثیر خود بگذارد، عبارتند از:
• افکار، امیال یا تصاویر ذهنی همیشگی و تکراری که فرد در دوره‌ای از ناراحتی، آن‌ها را ناخواسته و مزاحم می‌داند و در بیش‌تر افراد اضطراب یا استرس شدید پدید می‌آورد.
• فرد تلاش می‌کند تا این افکار، امیال یا تصاویر ذهنی را نادیده بگیرد یا سرکوب کند، یا به کمک یک فکر یا کار دیگر آن‌ها را خنثی و بی‌اثر کند. یعنی با انجام دادن یک اجبار تلاش می‌کند اثر آن‌ها را کاهش دهد.
‌ رفتارهای تکراری (مانند شستن، مرتب کردن و بررسی کردن) یا اعمال ذهنی تکراری (مانند دعا کردن، شمردن، تکرار واژه‌ها در سکوت) که فرد احساس می‌کند در واکنش به یک وسواس یا مطابق با قوانینی که باید به طور سفت و سخت اعمال شود باید انجام شوند.
• هدف فرد از این اعمال ذهنی یا رفتارهای جسمانی تکراری این است که از اضطرب و استرس جلوگیری کند یا آن‌ها را کاهش دهد. ممکن است او با انجام این اعمال ذهنی یا رفتارها تلاش کند تا از رویداد و موقعیتی که آن ‌را ترسناک می‌داند پیشگیری کند.
• وسواس ها وقت‌گیر هستند. هر روز ساعت‌ها وقت فرد را می‌گیرند. همچنین در عملکرد اجتماعی، تحصیلی، شغلی یا دیگر بخش‌های زندگی، نابسامانی و رنج شخصی شدید پدید می‌آورند.

تحریک مغناطیسی مغز در درمان وسواس

تحریک مغناطیسی مغز یا rTMS، درمانی است که موجب تعدیل و تنظیم کارکردهای بهم ریخته مغز می‌شود. این درمان هیچ گونه عوارضی نداشته و درمانی سرپایی و بدون درد می‌باشد. مدت زمان هر جلسه نیم ساعت بوده که در طی آن مراجع روی یک صندلی می‌نشیند و دستگاه rTMS، در نقاطی که بر اساس نقشه مغزی، بدتنظیمی در آن دیده شده است، فعالیت مغز را به حالت نرمال خود بازمی‌گرداند. به عبارت دیگر، نقاطی که به دلیل اختلال، کمتر از حد نرمال فعالیت دارند و یا بیش از حد فعالیت دارند، فعالیتشان بیشتر و یا کمتر می‌شود و در نتیجه، سطح انتقال دهنده‌های عصبی مغز به سطح طبیعی خود بازمی‌گردد.
تحریک مغناطیسی مغز توانایی تنظیم آن دسته از نابهنجاری‌های مغزی که در وسواس نقش مهمی ایفاء می‌کنند را داراست. همانطور که در ادامه خواهید خواند، نمونه‌های مقاوم به دارو و یا افراد دارای سطوح بالای وسواس —از لحاظ شدت—، با استفاده از این تکنیک غیرتهاجمی (بدون نیاز به جراحی)، توانسته‌اند با استفاده از تحریک مغناطیسی مغز (rTMS) کاملاً بهبود یابند.
برای مطالعه بیشتر پیرامون تحریک مغناطیسی مغز، کلیک کنید.

نمونه موفق

خانم ف.ی، ۴۱ ساله و متأهل هستند. ایشان با علایم وسواس عملی و اضطراب شدید در حالی به کلینیک روانشناسی آتیه مراجعه کردند که بعد از ۲۰ سال امتحان کردن درمان های مختلف، از بهبود وسواس عملی خود کاملا ناامید شده بودند. کلینیک تخصصی وسواس آتیه به این مراجع کمک کرد تا علایم وسواس و اضطراب خود را کنترل کرده و به روال عادی زندگی برگردد.

شرح حال مراجع مبتلا به وسواس عملی از زبان خود ایشان
از نوجوانی وسواس گرفتم و حدودا ۲۰ سال می شود که وسواس عملی دارم. وسواس من روی شستشو است. حمامم حدودا ۳ ساعت طول می کشد و چندین بار خودم را آب می کشم. هر بار که دستشویی می روم، پاهایم را تا زانو آب می کشم و دستشویی رفتنم حدود یک ربع طول می کشد. هر جایی که می روم بعد از آن همه لباس هایم را عوض می کنم و می شویم. ارتباطم با بقیه به خاطر وسواس هایی که دارم بسیار کم شده است.
همسرم از وسواس هایم خسته شده و ارتباطم با بچه ها نیز خوب نیست. به دلیل وسواس هایم نمی توام رابطه زناشویی بر قرار کنم و از زندگی زناشویی ام رضایت ندارم. مدام اضطراب و دلشوره دارم و از این وضعیت خسته شده ام. تا الان به روانپزشک های زیادی مراجعه کرده ام و داروهای زیادی برای درمان وسواس عملی مصرف کرده ام؛ اما بعد از گذشت مدتی، داروها بی تاثیر می شوند. تا این که یک روز که مشغول تماشای تلویزیون بودم، با کلینیک روانشناسی آتیه آشنا شدم و به امید بهبودی به کلینیک تخصصی اضطراب، وسواس و درد این مرکز مراجعه کردم.
برای مطالعه ماجرای این مراجع، کلیک کنید.