آیا مادران با کودکان بیش‌فعال، دوران بارداری متفاوتی دارند؟

نقص‌توجه-بیش‌فعالی یا به اصطلاح ADHD از اختلالات در دوران کودکی است که سه علامت اصلی دارد: بی‌توجهی، بیش‌فعالی و کنترل ضعیف روی رفتار. معمولا این کودکان تا زمان مدرسه اختلالشان تشخیص داده نمی‌شود. در زمان مدرسه است که آنها باید از توانمندی‌های ذهنی توجه و تمرکز و نشستن سر کلاس استفاده کنند تا در تحصیل عملکرد مناسبی داشته باشند. در همین زمان است که به دلیل ناتوانی در توجه و ننشستن سر کلاس، معلمان والدین را از مشکل آگاه می‌کنند. اما آیا بیش‌فعالی در دوران‌های مختلف پیش از دبستان هم قابل تشخیص است؟ آیا می‌توان بر اساس علائم این دوران در مورد احتمال مبتلا بودن کودک به نقص‌توجه و بیش‌فعالی نظر داد و با چه درصدی می‌توان عنوان کرد که این کودک در سال‌های بعدی در رفتارش در مدرسه به مشکل خواهد خورد؟ آیا می‌توان براساس این شواهد در مورد راهکارهای ممکن برای کاهش علائم در سال‌های بعدی اقدام کرد؟ متخصصان ADHD معمولا اظهار می‌کنند که ADHD در دوران نوزادی و سال‌های پیش از دبستان چندان ملاک‌های درستی برای تشخیص ندارد. مگر در شرایطی که علائم و نشانه‌های ADHD بسیار برجسته هستند و متخصص با دقت بهتری می‌تواند تشخیص بالینی بگذارد. مطالعات ذکر می‌کنند که مشکلات بیش‌فعالی و کنترل پایین روی رفتار در این سال‌ها آسان‌تر قابل تشخیص است و این درحالی است که در مورد مشکلات توجه و تمرکز کمتر می‌توان با قطعیت نظر داد. اما با همه اینها علائم و نشانه‌های گزارش شده‌اند که در ADHDها در دوران پیش‌دبستانی بیشتر بوده است. مثلا مشکلات در نشستن و یا رابطه با همسالان. اما در مورد دوران بارداری مادر شرایط می‌تواند چگونه باشد؟ آیا مادران کودکان ADHD دوران بارداری متفاوتی را به نسبت با مادران کودکان عادی می‌گذرانند؟ مطالعات چه چیزی را نشان داده‌اند؟
مطالعات متعدد نشان می‌دهند که احتمال ابتلا به نقص‌توجه و بیش‌فعالی در کودکانی که مادرانشان در دوران بارداری یا زایمان مشکلاتی را تجربه می‌کنند، بیش از کودکانی است که مادرانشان چنین مشکلاتی را تجربه نکرده‌اند. این مساله در مورد عفونت‌های مکرری که مادر دوران بارداری تجربه می‌کند نیز صادق است. اما به نظر نمی‌رسد نوع مشکل یا عفونت به اندازه تعداد کل مشکلات یا عفونت‌هایی که مادر تجربه می‌کند در بروز این اختلال اهمیت داشته باشد. ممکن است این مشکلات با ایجاد مداخله در رشد طبیعی مغز جنین، موجب بروز نقص‌توجه-بیش‌فعالی در کودک شوند. یا ممکن است که عامل سومی در کار باشد: نقص‌توجه و بیش‌فعالی در مادر. وجود این اختلال در مادر موجب مراقبت ضعیف‌تر از خود پیش از تولد کودک می‌شود و مشکلات و عارضه‌های بیشتری در طی دوران بارداری برای وی ایجاد خواهد کرد. این مثالیاز همبستگی غیر سببی است.
حقیقت این است که شواهد اندکی مبنی بر نقش این مشکلات و عارضه‌های دوران بارداری در ایجاد نقص‌توجه و بیش‌فعالی وجود دارد. چهل سال قبل، شواهد متعددی نشان می‌دانند که امکان دارد مشکلات بارداری و زایمان، خطر ایجاد نقص‌توجه-بیش‌فعالی را در نوزادان افزایش دهد. به‌عنوان مثال، دکتر نیکلز و همکارانش در مطالعه‌ای موسوم به «پروژه همکاری قبل از زایمان» که در دهه ۱۹۷۰ میلادی اجرا شد، دریافتند که بروز مشکلات زیر قبل از زایمان و حین زایمان احتمال ابتلا به نقص‌توجه و بیش‌فعالی در کودک را اندکی افزایش می‌دهد: تعداد سیگارهایی که مادر در طول روز و روزانه می‌کشد، تعداد حملات صرع در مادر، تعداد دفعاتی که مادر در دوران بارداری بستری می‌شود، مشکلات تنفسی کودک حین و پس از زایمان و همچنین وزن و سلامت جفت پس از زایمان. نرخ بالای مشکلات یاد شده، این احتمال که کودک علائم نقص‌توجه و بیش‌فعالی را نشان دهد را افزایش خواهد داد و هر چه مشکلات مادر بیشتر و بدتر باشد، علائم کودک نیز بیشتر و بدتر خواهد بود.
مطالعات انجام شده روی نوزادان زودرس و دارای وزن کم در هنگام تولد نشان می‌دهد که احتمال بسیاری وجود دارد که این نوزادان به نقص‌توجه و بیش‌فعالی مبتلا شوند، این احتمال گاهی پنج تا هفت برابر بیشتر از سایر کودکان است. طبق مطالعه‌ای، شاید دلیل این امر آن باشد که این نوزادان بیشتر در معرض خطر خونریزی‌های کوچک مغزی هستند و به نقص‌توجه و بیش‌فعالی و سایر اختلالات روانشناختی مبتلا خواهند شد در حالی که احتمال بسیار کمی وجود دارد که کودکان فاقد این خونریزی‌ها به چنین مشکلاتی دچار شوند.
با این حال مطالعات پژوهشی همچنان در مورد دوران بارداری مادران کودکان بیش‌فعال نیاز دارد تا تحقیقات بیشتری را انجام دهند و بهتر بتوانند عوامل دوران بارداری را مشخص کنند. اما نکته قابل توجه رعایت نکات ضروری و عمومی مهم در دوران بارداری برای حفظ سلامت مادر و جنین است. در هر حال مادران باید توجه داشته باشند که رعایت نکات بهداشتی در دوران بارداری در اولویت قرار دارد. مرکز اعصاب و روان آتیه درخشان ذهن با فراهم کردن امکانات درمانی در درمان بیش‌فعالی و همچنین با تاسیس کلینیک بارداری و نوپایی، خدماتی را به مادران باردار و همچنین خانواده‌هایی که می‌خواهند بچه‌دار شوند ارائه می‌دهد تا این مادران در نهایت سلامت و با کمترین اضطراب و پرهیز از افسردگی، دوران بارداری سالمی را بگذرانند. حقیقت این است که شواهد اندکی مبنی بر نقش این مشکلات و عارضه‌های دوران بارداری در ایجاد نقص‌توجه و بیش‌فعالی وجود دارد. چهل سال قبل، شواهد متعددی نشان می‌دانند که امکان دارد مشکلات بارداری و زایمان، خطر ایجاد نقص‌توجه-بیش‌فعالی را در نوزادان افزایش دهد. به‌عنوان مثال، دکتر نیکلز و همکارانش در مطالعه‌ای موسوم به «پروژه همکاری قبل از زایمان» که در دهه ۱۹۷۰ میلادی اجرا شد، دریافتند که بروز مشکلات زیر قبل از زایمان و حین زایمان احتمال ابتلا به نقص‌توجه و بیش‌فعالی در کودک را اندکی افزایش می‌دهد: تعداد سیگارهایی که مادر در طول روز و روزانه می‌کشد، تعداد حملات صرع در مادر، تعداد دفعاتی که مادر در دوران بارداری بستری می‌شود، مشکلات تنفسی کودک حین و پس از زایمان و همچنین وزن و سلامت جفت پس از زایمان. نرخ بالای مشکلات یاد شده، این احتمال که کودک علائم نقص‌توجه و بیش‌فعالی را نشان دهد را افزایش خواهد داد و هر چه مشکلات مادر بیشتر و بدتر باشد، علائم کودک نیز بیشتر و بدتر خواهد بود.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

این فیلد را پر کنید
این فیلد را پر کنید
لطفاً یک نشانی ایمیل معتبر بنویسید.

*

code

اخبار و رویدادها

کلینیک‌های آتیه

فهرست