اختلال اضطراب اجتماعی در کودکان و نوجوانان

تعریف اختلال

اختلال اضطراب اجتماعی در کودکان و نوجوانان چیست؟

اضطراب اجتماعی در کودکان و نوجوانان (Social anxiety disorder : social phobia ) یکی از مشکلات روان‌شناختی است که به ‌وفور مشاهده می‌ شود و تأثیرات عمیقی بر وضعیت روان‌شناختی و پیشرفت تحصیلی آن‌ها می‌ گذارد. اضطراب اجتماعی در کودکان و نوجوانان به عنوان یک ترس مشخص و مزمن از یک یا چند موقعیت اجتماعی تعریف می‌ شود که فرد خود را در معرض موشکافی به‌ وسیله دیگران می ‌بیند و می ‌ترسد مبادا کاری انجام دهد که باعث خجالت باشد یا تحقیرآمیز به نظر آید.

اختلال اضطراب اجتماعی در کودکان یا نوجوانان باعث می شود تا آنها هیچ‌گونه تمایلی به آغاز ارتباط با دیگران نداشته باشند و با احساسی از ترس غیرمعمول، از هر موقعیتی که ممکن است در معرض داوری دیگران قرار گیرد، اجتناب بورزند. کودکان یا نوجوانانی که دچار اضطراب اجتماعی هستند، در هنگام صحبت کردن با دیگران احساس خجالت و عصبانیت می‌کنند؛ نگران این هستند که اشخاص دیگر درباره آن ‌ها چگونه فکر می ‌کنند؛ و در هنگام آشنایی با افراد جدید و صحبت کردن در مقابل چند شنونده، مضطرب می ‌شوند .

کودکانی که در موقعیت های اجتماعی دچار ناراحتی و عذاب شدیدی می شوند و بر اثر ترس از موشکافی دیگران یا تحقیر، عملکردشان مختل می شود تشخیص اختلال اضطراب اجتماعی کودکان دریافت می کنند. اضطراب اجتماعی در کودکان ممکن است به شکل ناراحتی، گریه کردن، قشقرق، اجتناب، منجمد شدن یا حتی سکوت کامل در این موقعیت ها تظاهر کند.

علائم

علایم اضطراب اجتماعی در کودکان و نوجوانان

اغلب افراد در طول زندگی خود، اضطراب اجتماعی را تجربه می‌ کنند. اما چگونه این الگوهای اجتنابی و ترس‌ ها را باید از یک اختلال قابل‌ تشخیص جدا کرد؟ احساس خجالت یا ناراحتی در موقعیت های خاص لزوما علامت اختلال اضطراب اجتماعی نیست (مخصوصاً در کودکان). همه‌ ما حتی کودکان و نوجوانان، برخی اوقات در موقعیت‌ های اجتماعی مضطرب می‌ شویم. اضطراب‌ اجتماعی شکل اغراق ‌آمیز این‌ گونه ترس ‌ها است، اما کودکان و نوجوانانی که در موقعیت‌ های اجتماعی، ترس شدید و ناتوان ‌کننده‌ ای از ارزیابی منفی عملکردها یا تعاملاتشان توسط دیگران دارند و به همین خاطر دچار احساس کمرویی و حقارت هستند، به اختلال اضطراب اجتماعی کودکان و نوجوانان مبتلا هستند. اضطراب اجتماعی در کودکان و نوجوانان شامل ترس، اضطراب و اجتناب می شود که باعث مختل شدن کار، مدرسه یا دیگر فعالیت های روزمره می شود.

علایم هیجانی و رفتاری اختلال اضطراب اجتماعی در کودکان و نوجوانان

علایم هیجانی و رفتاری اضطراب اجتماعی در کودکان و نوجوانان می تواند شامل این موارد پایدار شود:

  • ترس از موقعیت هایی که ممکن است در آن مورد قضاوت قرار گیرید.
  • نگرانی در رابطه با خجالت زده شدن یا تحقیر شدن.
  • نگرانی در رابطه با این که به کسی توهین بکنید.
  • ترس شدید از تعامل یا صحبت کردن با غریبه ها.
  • ترس از این که دیگران به شما بگویند که شما خیلی نگران هستید.
  • ترس از علایم جسمی ای که ممکن است منجر به خجالت شما شود، علایمی مثل سرخ شدن صورت، عرق کردن، لرزش یا داشتن یک صدای لرزان.
  • اجتناب از موقعیت هایی که ممکن است شما در مرکز توجه باشید.
  • مضطرب شدن در زمانی که یک فعالیت یا حادثه ترسناک را پیش بینی می کنید.
  • وقت صرف کردن بعد از یک موقعیت اجتماعی برای تحلیل کردن عملکردتان و پیدا کردن ضعف ها در تعاملات.
  • انتظار بدترین عواقب احتمالی در نتیجه یک تجربه منفی در یک موقعیت اجتماعی.

اضطراب اجتماعی در کودکان ممکن است در رابطه با تعامل با بزرگسالان یا همسالان به صورت گریه کردن، خشمگین شدن، چسبیدن به والدین یا امتناع از صحبت کردن در موقعیت های اجتماعی نمایش داده شود.

نوع عملکردی اضطراب اجتماعی در کودکان مربوط به زمانی است که کودک ترس و اضطراب شدید را فقط در زمان صحبت کردن یا اجرا کردن در مجامع عمومی تجربه می کند، اما در دیگر انواع موقعیت های اجتماعی این ترس و اضطراب را تجربه نمی کند.

علایم جسمی اختلال اضطراب اجتماعی در کودکان و نوجوانان

نشانه ها و علایم جسمی اضطراب اجتماعی در کودکان و نوجوانان شامل این موارد می شود:

  • ضربان قلب بالا
  • ناراحتی معده یا تهوع
  • مشکل در حبس نفس
  • سرگیجه یا احساس سبکی سر
  • گیجی یا احساس خارج از بدن بودن
  • اسهال
  • تنش عضلانی

اجتناب از موقعیت های اجتماعی نرمال

وقتی که کودک یا نوجوانی دچار اضطراب اجتماعی است، تجربیات عمومی و روزمره ای که ممکن است تحمل آن برای شما سخت باشد، شامل این موارد می شود:

  • استفاده از سرویس بهداشتی عمومی
  • تعامل با غریبه ها
  • غذا خوردن در مقابل دیگران
  • برقراری تماس چشمی
  • شروع گفتگوها
  • قرار ملاقات
  • حضور در مهمانی ها یا گردهمایی های اجتماعی
  • رفتن به محل کار یا مدرسه
  • وارد شدن به اتاقی که مردم در آن از قبل نشسته اند.
  • پس دادن جنس ها به فروشگاه

علایم اضطراب اجتماعی در کودکان و نوجوانان می تواند در طول زمان تغییر کند اگرچه اجتناب کردن از موقعیت هایی که اضطراب زا هستند، ممکن است در مدت کوتاه به افراد احساس بهتری بدهد، اما اگر درمانی برای اضطراب اجتماعی خود دریافت نکنند، اضطراب آن ها به احتمال زیاد برای مدت طولانی باقی می ماند.

دلایل

علت اضطراب اجتماعی در کودکان و نوجوانان

همانند بسیاری از دیگر اختلالات روانی، علت اختلال اضطراب اجتماعی در کودکان و نوجوانان احتمالا حاصل تعامل پیچیده محیط و ژن ها است. دلایل احتمالی شامل این موارد می شود:

  • صفات وراثتیاختلالات اضطرابی در خانواده کودک مبتلا رایج تر است. با این وجود، هنوز کاملا مشخص نشده است که چه مقدار از علت اضطراب اجتماعی در کودکان ممکن است به ژن ها مربوط باشد و چه مقدار به دلیل رفتارهایی که یاد گرفته شده است.
  • ساختار مغز. یک ساختار در مغز که آمیگدال (بادامه) نامیده می شود، ممکن است در کنترل پاسخ ترس نقش داشته باشد. کودکانی که آمیگدال بیش فعالی دارند، ممکن است پاسخ ترس قوی تری داشته باشند که منجر به افزایش اضطراب در موقعیت های اجتماعی و در نتیجه بروز اختلال اضطراب اجتماعی می شود.
  • محیط. اختلال اضطراب اجتماعی در کودکان ممکن است یاد گرفته شود. به این معنا ممکن است که کودک رفتارهای اضطرابی را بعد از مشاهده کردن رفتار اضطرابی دیگران یاد بگیرد. به علاوه، بین اضطراب اجتماعی کودکان و والدینی که فرزندانشان را بیش از حد کنترل یا حمایت می کنند، رابطه وجود دارد.

عوامل خطرساز

عوامل خطرساز در اضطراب اجتماعی در کودکان و نوجوانان

اختلال اضطراب اجتماعی یکی از رایج ترین اختلالات روانی است. این اختلال معمولا در اوایل تا اواسط نوجوانی شروع می شود (اضطراب اجتماعی در نوجوانان)، اگرچه ممکن است گاهی شروع آن زودتر (دوران کودکی-اضطراب اجتماعی در کودکان) یا دیرتر (دوران بزگسالی) باشد. چند عاملی که می تواند احتمال بروز اختلال اضطراب اجتماعی در کودکان را افزایش دهد، شامل این موارد می شود:

  • تاریخچه خانوادگیاگر والدین، خواهران یا براداران زیستی یک کودک اختلال اضطراب اجتماعی داشته باشند، احتمال مبتلا شدن آن کودک به اضطراب اجتماعی بیشتر می شود.
  • تجارب منفی. کودکانی که تجربه آزار دیدن، طرد، مسخره شدن یا تحقیر را دارند، ممکن است بیشتر مستعد اضطراب اجتماعی باشند. بعلاوه، تجربه دیگر حوادث منفی در زندگی از قبیل تعارض خانوادگی یا سوءاستفاده جنسی ممکن است با اختلال اضطراب اجتماعی در کودکان و نوجوانان در ارتباط باشد.
  • خلق و خو. کودکانی که خجالتی، ترسو، محتاط یا مهار شده هستتد، وقتی که با موقعیت ها یا مردم جدید روبرو می شوند، ممکن است احتمال خطر بیشتری برای مبتلا شدن به اضطراب اجتماعی داشته باشند.
  • انتظارات اجتماعی یا کاری جدید. ملاقات افراد جدید، ارایه سخنرانی در یک مکان عمومی یا ارایه یک گزارش شفاهی مهم کاری، ممکن است برای اولین بار علایم اضطراب اجتماعی را تحریک کند. در هر حال، ریشه های علایم اضطراب اجتماعی معمولا در نوجوانی وجود دارد.
  • داشتن یک مشکل جسمی و روانی که جلب توجه می کند. بدشکلی در صورت، لکنت زبان، بیماری پارکینسون و دیگر مشکلات جسمی و روانی می تواند احساسات خودهشیاری (توجه فرد به علایم خود) فرد را افزایش دهد و ممکن است در بعضی از این افراد اضطراب اجتماعی را تحریک کند.

عوارض

عوارض اضطراب اجتماعی در کودکان و نوجوانان

اختلال اضطراب اجتماعی درمان نشده ممکن است در زندگی کودک ادامه پیدا کند. اضطراب ها و نگرانی ها می توانند برای کار، مدرسه، روابط یا لذت بردن از زندگی، مشکل ایجاد کنند. اضطراب اجتماعی در کودکان و نوجوانان ممکن است منجر به موارد زیر شود:

  • اعتماد به نفس پایین
  • مشکل در داشتن شهامت
  • خودگویی های منفی
  • حساسیت زیاد به انتقاد
  • مهارت های اجتماعی ضعیف
  • گوشه گیری و روابط اجتماعی ضعیف
  • پیشرفت شغلی و تحصیلی ضعیف

آزمون ها و تشخیص

تشخیص اختلال اضطراب اجتماعی در کودکان و نوجوانان

کودکان مبتلا به اضطراب اجتماعی را می توان از همان ابتدا شناسایی کرد زیرا معمولاً در جمع کم حرف می زنند؛ نمی توانند  با همسالان نا آشنا به راحتی دوست شوند؛ در سن بالاتر ممکن است دچار مشکلات رشدی اضطراب شوند؛ برخی از این کودکان یا هیچ دوستی ندارند و یا دوستان کمی دارند؛ اغلب گوشه گیر و منزوی هستند؛ این کودکان اغلب دچار بازداری رفتاری هم هستند؛ در جمع از مادر یا مراقب خود جدا نمی شوند و خیلی طول می کشد تا با دیگران جوش بخورند.

بسیاری از متخصصان، از ملاک هایی که در راهنمای تشخیصی و آماری اختلالات روانی (DSM-5) وجود دارد و توسط انجمن روانپزشکی آمریکا به چاپ رسیده است برای تشخیص اختلال اضطراب اجتماعی استفاده می کنند. علایم مورد نظر برای تشخیص اختلال اضطراب اجتماعی در کودکان و نوجوانان بر اساس این ملاک ها شامل موارد زیر می شود:

  • ترس مداوم (معمولا ۶ ماه یا بیشتر) یا اضطراب شدید درباره موقعیت هایی که در آنها احتمال دقت نظر و موشکافی دیگران وجود دارد یا درباره عمل کردن به گونه ای که منجر به خجالت زده شدن یا تحقیر شدن شود.
  • اجتناب از موقعیت اجتماعی اضطراب زا یا تحمل کردن آنها با ترس یا اضطراب شدید.
  • ترس و اضطراب موجود بیشتر از آن چیزی است که از موقعیت اجتماعی مذکور و زمینه فرهنگی- اجتماعی فرد انتظار می رود. این ناراحتی ممکن است در کودکان به شکل گریه کردن، قشقرق، اجتناب، منجمد شدن یا حتی سکوت کامل در این موقعیت ها تظاهر کند..
  • ترس یا اضطراب شدید به زندگی روزمره کودک آسیب وارد می کند.

مهمترین آزمون های تشخیص اختلال اضطراب اجتماعی

یکی از آزمونهای پرکاربرد برای تشخیص اختلال اضطراب اجتماعی آزمون ارزیابی توانایی­های شناختی (CANTAB) است.

درمان

درمان اضطراب اجتماعی در کودکان و نوجوانان

درمان چندوجهی مفیدترین رویکرد به درمان اضطراب اجتماعی در کودکان و نوجونان است. درمان اضطراب اجتماعی به صورت چندوجهی شامل بازی درمانی، روان درمانی و دارو درمانی می شود.

روان درمانگران می‌توانند به کودکانی که دارای اضطراب اجتماعی هستند کمک کنند تا مهارت‌های انطباقی را برای مدیریت اضطرابشان به دست آورند. درمان اضطربا اجتماعی کودک از طریق روان درمانی شامل درک و تنظیم افکار و باورهایی که باعث اضطراب می‌شوند، یادگیری و تمرین مهارت‌های اجتماعی برای افزایش اعتماد به نفس و جسارت، و سپس به کاربردن تدریجی و آهسته  این مهارت‌ها در وضعیت‌ها و موقعیت‌های واقعی است.

یادگیری روش‌های آرامش (relaxation) مانند تنفس و تمرین‌های شل کردن عضلات می‌تواند یکی از عناصر درمان اضطراب اجتماعی در کودکان و نوجوانان باشد. تمرینات نمایشی نیز می‌تواند مفید باشد. در این تمرینات، روان درمانگر و کودک یا نوجوان، وضعیت‌های خاصی را در نظر می‌گیرند و در آن به ایفای نقش می‌پردازند. این کار می‌تواند انجام این رفتارها را به هنگام مواجه شدن با شرایط واقعی، برای کودک یا نوجوان آسانتر و خودکارتر سازد و علایم اضطراب اجتماعی کودک یا نوجوان را کاهش دهد.

گاهی اوقات صحبت‌هایی که کودک یا نوجوان با خودش می‌کند (گفتگوهای درونی) باعث به وجود آمدن اضطراب اجتماعی در او می‌گردد. بنابراین یکی از روش‌های درمان اضطراب اجتماعی در کودک یا نوجوان می‌تواند اصلاح این گونه صحبت‌ها و یادگیری انجام صحبت‌های مثبت‌تر با خود باشد که به تقویت اعتماد به نفس و مهارت‌های انطباقی بیانجامد. کودک می‌تواند با راهنمایی روان درمانگر، افکار فعلی خود درباره  موقعیت‌های خاص را اصلاح کند و از نگرانی‌های خود بکاهد.

غلبه بر افکار نگران کننده

افکار نگران کننده دارای کیفیت خاصی هستند. آن‌ها معمولاً به شکل سوالی با این مضمون که «چه می‌شود اگر …….. » شروع می‌شوند و بیشتر منفی هستند تا مثبت. مثال‌هایی از این‌گونه افکار چنین است: «چه می‌شود اگر هیچ آشنایی بر سر میز نباشد که کنارش بنشینم؟» و «چه می‌شود اگر در امتحان رد شوم؟». افکار نگران کننده معمولاً بدتر و بدتر می‌شوند تا جایی که فرد نه تنها فقط انتظار چیزهای بد را دارد بلکه در انتظار بدترین چیز ممکن است.

هنگامی که کودک یا نوجوان مبتلا به اضطراب اجتماعی به این فکر می‌کند که معلّم او را برای درس دادن احضار کند، به احتمال زیاد این سوالات از ذهنش می‌گذرد: «چه می‌شود اگر جواب اشتباه بدهم؟» یا «چه می‌شود اگر بچه‌ها به جوابم بخندند؟» و یا افکاری مانند: «من نمی‌توانم جواب دهم. خیلی سخت است. من قاطی خواهم کرد و جواب اشتباه خواهم داد» معمولاً صحبت کردن با خود، باعث بدتر شدن اضطراب و در نتیجه اضطراب اجتماعی در کودک یا نوجوان می‌گردد و الگوهای اجتنابی فرد را تقویت می‌کند. اصلی‌ترین پیامی که کودک یا نوجوان در خلال این صحبت‌کردن‌های با خود به خودش می‌دهد این است که «خیلی ترسناک است» و «من نمی‌توانم از عهده‌اش برآیم».

روان‌درمانگران می‌توانند به کودکان و نوجوانان مبتلا به اضطراب اجتماعی کمک کنند تا این افکار را شناسایی نموده و مورد بررسی قرار دهند.

برای مثال، دانش‌آموزی که نگران احضار شدن توسط معلم در کلاس است باید بررسی کند که چقدر احتمال دارد که او جواب غلط بدهد. اگر او معتقد گردد که معمولاً جواب درست را می‌داند، در این صورت احتمال این که جواب غلط بدهد بسیار کم می‌شود. سپس روان درمانگر می‌تواند بر روی مهارت‌های انطباقی در مواردی که دانش‌آموز اشتباه می‌کند و چگونگی جایگزین ساختن افکارهای نگران کننده با افکار آرامش‌بخش کار کند. برای مثال، فرد می‌تواند تصوّر کند هنگامی که دوستش به یافتن اعتماد به نفس مجدّد نیاز دارد به او چه می‌گوید و یاد بگیرد که خودش نیز همان گونه فکر کند.

دارو درمانی 

 برای درمان اضطراب اجتماعی در برخی نوجوانان می‌تواند مفید باشد. غالباً داروهای تنظیم عملکرد سروتونین (ماده‌ای شیمیایی در مغز که به ارسال پیام‌های الکتریکی مربوط به خلق و خو کمک می‌کند) برای نوجوان مبتلا به اضطراب اجتماعی تجویز می‌گردد. هر چند دارو درمانی مساله را به طور کامل حل نمی‌کند امّا می‌تواند باعث کاهش اضطراب گردد و به کودک یا نوجوان فرصت دهد تا به تمرین برخی از روش‌های مثبتی که در بالا ذکر شد بپردازد.

لازم به ذکر است برای درمان اضطراب اجتماعی در کودکان در سنین پایین تر ( ۳ تا ۶ سالگی) تکنیک های فوق الذکر در قالب بازی و در جلسات بازی درمانی اجرا و عملی می شود.

سبک زندگی و درمان خانگی

سبک زندگی و درمان خانگی اضطراب اجتماعی کودکان و نوجوانان

الف) اجتناب از اشتباهات تربيتي

يکي از علل تشديد کننده و حتي بوجود آورنده کمرويي و گوشه گيري و در پی آن اضطراب اجتماعی در کودکان، اشتباهات تربيتي است و متاسفانه برخي از والدين ناخواسته و نادانسته مرتکب آن مي شوند که مهمترين آنها عبارتند از:

ـ هرگز در حضور یگران به کودک بر چسب کمرويي و خجالتي نزنيد و نگذاريد ديگران نيز چنين کاري کنند. براي مثال اگر با فرزندتان در جمعي يا با فردي هستيد و شخص سوم حتي از روي محبت ابراز مي کند که فرزندتان خجالت مي کشد، بلافاصله بگوييد: « نه فقط کمي زمان مي برد تا به ديگران و موقعيت جديد عادت کند».
ـ هرگز خجالت و رفتار کودک یا نوجوان را دست مايه خنده قرار ندهيد (اولاً کودکان حداقل تا ۵ سالگي قادر به درک شوخي نيستند و ثانياً انگشت گذاشتن روي نقطه ضعف ديگران تجاوز به حقوق ديگران و کاري ضد اخلاقي است تا چه برسد به اينکه مورد تمسخر و خنده نيز قرار گيرد).
ـ هرگز، هرگز، هرگز حتي به شوخي کودک را مورد تمسخر قرار ندهيد و از کاربرد کلمات و برچسب هاي منفي (مانند خجالتي، ترسو، تپل، دست و پاچلفتي و… ) جداً خودداري کنيد.
ـ نگراني خود را در مورد اضطراب اجتماعی او مسأله ای که دارد، نشان ندهيد.
ـ هرگز کودک یا نوجوان خود را سرزنش يا توبيخ نکنيد.
ـ اگر در گفتگويي فرزندتان پاسخ نمي دهد، بجاي او جواب ندهيد و معذرت خواهي نکنيد و بلافاصله با بيان مطلبي تمرکز بر روي او را برطرف کنيد.
هرگز کودک یا نوجوان خود را با ديگران مقايسه نکنيد. شما مي توانيد رفتار خوب و مثبت کودک ديگري را که فرزندتان نيز شاهد آن بوده است با ظرافت مورد تائيد و تشويق قراردهيد (مثلا رو به فرزندتان کنيد وبگوييد: آن کودک چه رفتار دوستانه و راحتي داشت، اين طور نيست؟
ـ حتي کوچکترين حرکت و رفتاري مغاير با خجالت کشیدن را مورد تحسين و تشويق قرار دهيد (چقدر قشنگ سنت رو گفتي!)
ـ در مواردي که کودک راحت نيست و خجالت مي کشد يا احساس ترس و نگراني دارد، اصرار در انجام آن کار نکنيد.

ب) ايجاد احساس امنيت، اطمينان و اعتماد

يکي از جنبه هاي ذهني کودکان مبتلا به  اضطراب اجتماعی، داشتن شک و ترديد نسبت به خود، ديگران و شرايط است.

احساس امنيت و اطمينان در همان يکسال اول تولد در ذهن ناخودآگاه کودک شکل مي گيرد و به آن پيوند عاطفي امن (دلبستگی ایمن) گفته مي شود. کودک امن و مطمئن در ضمير و ذهن خود مي داند که افراد عموماً قابل اعتماد هستند و مي توان روي حرف و قول آنها اعتماد کرد. او به طور دروني بر اين باور است که اکثر افراد خوب ومهربان بوده و قصد اذيت و آزار او و يا سوء استفاده از او را ندارند و به همين دليل در ابراز احساسات و عواطف خود راحت است و با ديگران راحت تر ارتباط برقرار مي کند.

ـ دايم به دنبال نکات و رفتار خوب و مثبت کودک یا فرزند خود باشيد و آنها را بي درنگ مشخص و تحسين کنيد (نه به دروغ يا غلو).

– حداقل روزي نيم ساعت از وقت خود را (هر يک از والدين و يا هر دو با هم) تماماً به با او بودن اختصاص دهید و هرچيزي را که ممکن است موجب اختلال در اين ارتباط شود، مرتفع کنيد

ـ زماني که فرزندتان مي خواهد با شما صحبت کند، اگر آب هم در دستتان هست و مي خواهيد به تشنه اي برسانيد، آن را زمين بگذاريد و با تمام وجود ( گوش، چشم و دل ) او را بشنويد.

  • گفتارهاي غير کلامي کودک ( اخم، خشم، خنده و… ) را به همان اندازه کلام او بايستي جدي گرفت و واکنش و پاسخي درست نشان داد.
    ـ حداقل هفته اي يکي دو بار او را به زمين بازي کودکان ببريد (خصوصاً پدر)
    ـ هرازگاهي بازي هاي گروهي که رنگ و بوي همکاري دارند، به راه بياندازيد.

ج) تقويت حرمت و اعتماد به نفس

حرمت نفس در بستر و به موازات احساس امنيت واعتماد و الفت شکل مي گيرد و بايستي علاوه بر رعايت نکات قبلي، موارد زير را مد نظر قرار داد:

ـ فرزندتان را همانطور که هست بپذيريد و توقع و انتظار بي مورد و بيش از حد نداشته باشيد.

ـ محبت و عشق تمام خود را بي قيد و شرط به او ارزاني کنيد (کلامي و رفتاري از هر دو والدين).

ـ از حمايت بيش از حد و کنترل فرزندتان جداً خودداري کنيد. بايستي متوجه مرز بي توجهي با کنترل کنندگي بود. به عنوان يک اصل کلي، کودکان تقريبا فقط از طريق آزمون و خطا مي آموزند، توانمنديهايشان را شکوفا مي کنند و خود را مي شناسند (چون حداقل تا ۷ سالگي قدرت استدلال و تفکر منطقي ندارند). نقش ناظري و حمايت گري والدين براي جلوگيري و محافظت کودکان از خطرات، جدي و مهم است. بايستي اجازه داد تا کودک تمامي اعمالي که در حيطه توان و مرحله تکاملي اش است را خود انجام دهد و تا زماني که تلاش در انجام آن دارد از دخالت در آن خودداري کرد (مگر اين که ترتيبي اتخاذ شود تا امکان موفقيت او افزايش يابد).

بايستي در تمامي مواردي که مرتبط با کودک است (نوع غذا، لباس، بازي و…) براي او دو سه انتخاب گذاشت و اجازه داد تا خود کودک از ميان آنها انتخاب کند و ما فقط نقش حمايت گر داشته باشيم. تا حد امکان از برانگيخته شدن حس مسابقه و مقايسه در کودک پرهيز کنيد.

سازگاری و حمایت

سازگاری و حمایت از کودک یا نوجوان مبتلا به اضطراب اجتماعی

به کارگیری موفقیت آمیز مهارت های ارتباطی در محیط طبیعی در برطرف شدن اضطراب اجتماعی در کودکان و نوجوانان تاثیر مثبت دارد.

والدین می توانند با استحکام بخشیدن به اعتماد به نفس کودک مبتلا به اضطراب اجتماعی، او را برای مقابله با چالش های زندگی آماده کنند. در اینجا چندین راهکار ارائه می شود:

  • کودک ممکن است اضطراب را از والدین خود آموخته باشد. بنابراین خودتان الگوی آرامش باشید و با اعتماد به نفس رفتار کنید.
  • فرصت بدهید تا کودک با شرایط و موقعیت جدیدآشنا شود و به آن عادت کند . مثلا اگر قرار است در کلاس برنامه ای اجرا کند در خانه بارها آن را تمرین کنید.
  • خیلی بیش از حد همدلی نکنید. همدلی زیادی نشان می دهد که چیز ترسناکی وجود دارد. بنابراین به جای این کار روش مقابله با موقعیت را برای کودک شرح دهید.
  • او را برای انجام کارهای جدید تشویق کنید. اما مجبور به انجام کاری نکنید.
  • سعی کنید خیلی حمایت کننده نباشید زیرا این کار مانع می شود که کودک به موقعیت عادت کند و بیشتر کمک می کند که اجتناب را بیاموزد.
  • از کودک انتقاد نکنید. این کار اعتماد به نفس کودک را تخریب می کند . شما به عنوان والد باید تحت هر شرایطی کودک را دوست بدارید و به او عشق بورزید.
  • کودک را ترغیب کنید که ویدئوهایی از کودکان شجاع را تماشا کند و الگو بگیرد. در مورد کودکان با اعتماد به نفس با او صحبت کنید و داستان بگویید.
  • به رفتارهای ناشی از ترس او چندان توجه نکنید. او را برای مقابله با مشکلات تشویق کنید.
  • با مربی و معلم او صحبت کنید تا او نیز در پرورش اعتماد به نفس و اشنایی کودک با موقعیت با شما همسو شود. و هر دو یک هدف را دنبال کنید.

اطلاعات بیشتر

اطلاعات بیشتر درباره اضطراب اجتماعی در کودکان و نوجوانان

برای کسب اطلاعات بیشتر جهت درمان اضطراب اجتماعی در کودکان می توانید به کتاب اختلالات اضطرابی در کودکان و جوانان اثر رابرت ویس با ترجمه حسین ابراهیمی مقدم  انتشارات مدبر رجوع کنید.

خلاصه

اختلال اضطراب اجتماعی

کلید واژهاضطراب اجتماعی، هراس اجتماعی، جمعیت هراسی، ترس از جمع، ترس از سخنرانی کردن، ترس از افراد غریبه، ترس از ارزیابی

متن: کودک مبتلا به اختلال اضطراب اجتماعی (اختلال جمعیت هراسی) ترس از این دارند که در موقعیت های خاص دچار شرمساری شوند. به منظور تشخیص اختلال اضطراب اجتماعی نیاز به ارزیابی بالینی توسط متخصص است. در صورت نیاز، متخصص آزمون هایی را پیشنهاد می کند تا تشخیص اختلال اضطراب اجتماعی دقیق تر صورت پذیرد. درمان کودکان مبتلا به اختلال اضطراب اجتماعی شامل بازی درمانی،  رواندرمانی و دارو درمانی می شود.

کلینیک مربوطه

کادر درمانی مربوطه

دیگر اختلالات

فهرست