اختلال بدشکلی بدن

تعریف اختلال

تعریف اختلال بدشکلی بدن

مشخصه اختلال بدشکلی بدن (Body Dysmorphic Disorder) که با نام های اختلال بدریختی بدن یا اختلال بدریخت انگاری بدن نیز شناخته می شود، داشتن مشغله های مداوم درباره یک یا چند نقصان ظاهری است. این نقص ها یا ناچیزند و یا برای دیگران قابل مشاهده نیستند. بسیاری از ما از ظاهرمان رضایت کامل نداریم و مشکلی را درباره آن احساس می کنیم. اما افراد مبتلا گاهی ساعت ها در روز را به تفکر درباره این موضوع، مقایسه خود با دیگران، وارسی بدن خود در آینه و تلاش برای استتار کردن نقص ها می گذرانند.

این افراد نمی توانند تفکرات منفی درباره ظاهرشان را کنترل کنند و یا حرف های دیگران درباره خوب بودن ظاهرشان را باور کنند. اختلال بدشکلی بدن با توانایی افراد برای عملکرد روزانه شان تداخل می کند و برای آن ها رنج بسیاری به وجود می آورد. این اختلال معمولا در اوایل نوجوانی آغاز می شود و هر دو گروه زنان و مردان را تحت تاثیر قرار می دهد.

 

علائم

علایم اختلال بدشکلی بدن

علایم بدریخت انگاری بدن در افراد مبتلا به این اختلال شامل مشغله فکری در مورد یک یا چند نقص در بدن خود است. قسمت هایی از بدن که بیشترین نگرانی را برای این افراد در پی دارند، به شرح زیرند:

  • صورت (مانند بینی، رنگ پوست، چین و چروک، آکنه و لک)
  • مو (مانند ظاهر موها، نازک شدن آن ها یا کچل شدن)
  • پوست و وضعیت ظاهری رگ ها
  • اندازه ی سینه
  • تون عضلانی
  • اندام های تناسلی

سختی کنترل وسواس ها، تمرکز را برای افراد مبتلا به اختلال بدشکلی بدن دشوار می سازد که این موضوع می تواند منجر به عزت نفس پایین، اجتناب از موقعیت های اجتماعی و مشکلاتی در کار یا مدرسه شود. افراد با اختلال شدید ممکن است از ترک خانه اجتناب کنند، افکار خودکشی داشته باشند یا حتی اقدام به خودکشی کنند. این افراد رفتارهای تکراری یا اجباری برای پنهان کردن یا بهبود نقصهایشان انجام می دهند در حالی که این رفتارها تنها رهایی موقتی و گذرا برای آن ها در پی دارد. علایم اختلال بدشکلی بدن و نشانه ها و رفتارهای مرتبط با آن شامل موارد زیر است:

  • مشغولیت بیش از حد با نقص ادراک شده در ظاهر که دیگران نمی توانند ببینند یا ناچیز است.
  • باوری قوی مبتنی بر این که اینن نقص ادراک شده فرد را زشت و بدریخت کرده است.
  • باوری مبتنی بر این که دیگران ظاهر فرد را منفی ارزیابی می کنند یا او را مسخره می کنند.
  • رفتارهایی برای پنهان کردن یا برطرف ساختن نقص مانند مراقبت بیش از حد، عمل جراحی، آرایش
  • گرایش های کمالگرایانه
  • مقایسه مداوم بدن خود با دیگران

چه زمانی به پزشک مراجعه کنیم؟

خجالت و شرمزدگی در مورد ظاهرتان، می تواند شما را از مراجعه به پزشک بازدارد. اما اگر علایم را دارید به متخصص بداشت روانی مراجعه کنید. اختلال بدشکلی بدن با گذشت زمان بهبود نمی یابد بلکه بدتر می شود و می تواند منجر به اضطراب شدید، افسردگی و افکار خودکشی یا حتی اقدام به آن شود.

دلایل

دلیل اختلال بدشکلی بدن

هنوز دلیل اختلال بدشکلی بدن به طور واضح مشخص نیست. اما نتایج تعدادی از تحقیقات، نقش ضعف های شناختی را در بروز این اختلال مشخص کرده اند. نتایج تصویربرداری های مغزی روشن می کند که افراد مبتلا نقص هایی در مسیر عملکرد اجرایی و پردازش شناختی دارند. هم چنین مطالعات خانوادگی و دوقلویی، استعداد ژنتیکی را در ابتلا به اختلال بدشکلی بدن موثر نشان دادند.  به علاوه عوامل محیطی مانند تجربیات کودکی یا سواستفاده می توانند موثر باشند.

عوامل خطرساز

عوامل خطرساز در ابتلا به اختلال بدشکلی بدن

  • سابقه خانوادگی اختلال بدشکلی بدن یا اختلال وسواسی اجباری
  • تجربیات منفی زندگی مانند آزار در دوران کودکی یا حادثه ای آسیب زا
  • ویژگی های شخصیتی مانند کمالگرایی
  • فشار اجتماعی یا انتظارات زیبایی
  • اختلال روانپزشکی دیگر مانند اضطراب یا افسردگی

عوارض

عوارض اختلال بدشکلی بدن

مشغله های بدریختی بدن می تواند منجر به اضطراب، افسردگی، شرم و انزجار شود. حتی اگر  اختلال بدشکلی بدن فرد برای دیگران مشهود نباشد، این احساس ها واقعی هستند. این اختلال در عملکرد روزمره، ارتباطات بین فردی و شغل فرد اخلال ایجاد می کند و می تواند منجر به حبس شدن در خانه، طلاق و … شود.

آماده سازی برای اولین مراجعه

شروع درمان اختلال بدشکلی بدن

پیش از مراجعه به متخصص بهداشت روانی، فهرستی از موارد زیر تهیه کنید:

هر نشانه و علایمی که خودتان متوجه آن شده اید یا خانواده تان آن را مشاهده کرده اند و مدت زمان آن. از خانواده یا دوستان خود بپرسید آیا در مورد رفتار شما نگرانی دارند و چه چیزی در مورد آن مشاهده کرده اند.

اطلاعات شخصی کلیدی شامل حوادث آسیب زایی که در گذشته یا حال داشتید و اتفاقات اضطراب زا، سابقه پزشکی خانواده شامل هر بیماری روانی مثل اختلال بدشکلی بدن یا اختلال وسواسی-اجباری.

اطلاعات پزشکی شما شامل هر وضعیت بهداشت روانی یا جسمی دیگر.

تمام داروهایی که مصرف می کنید که عبارتند از هر قرص گیاهی، مکمل یا ویتامین.

سوالاتی که می خواهید از پزشک خود بپرسید.

برخی سوالاتی که ممکن است بخواهید از پزشک خود بپرسید شامل موارد زیر است:
  • به نظر شما چه چیزی منجر به علایم اختلال بدشکلی بدن در من شده است؟
  • دلایل ممکن برای نشانه های من چیست؟
  • آیا دارویی هست که به بهبود وضعیت من کمک کند؟
  • درمان اختلال بدشکلی بدن چه مدت طول می کشد؟
  • چگونه می توانم به خودم کمک کنم؟
  • آیا بروشور یا مطلب چاپ شده ای دارید که بتوانم مطالعه کنم؟
  • آیا سایتی درباره این اختلال وجود دارد که پیشنهاد کنید؟
سوالاتی که ممکن است پزشک از شما بکند بدین شرح است:
  • آیا در مورد ظاهر خود نگرانید؟
  • اولین بار کی در مورد ظاهر خود احساس نگرانی داشتید؟
  • علایم اختلال بدشکلی بدن تا چه حد زندگی روزمره تان را تحت تاثیر قرار داده است؟
  • چه مدت در روز را به فکر کردن در مورد ظاهر خود می گذرانید؟
  • آیا درمان دیگری داشته اید؟
  • آیا از عمل های زیبایی استفاده کرده اید؟
  • برای داشتن احساس بهتر یا کنترل بیشتر بر نشانه هایتان چه کاری انجام داده اید؟
  • چه چیزهایی احساس شما را بدتر می کند؟
  • آیا دوستان یا خانواده تان در مورد رفتار یا خلق تان با شما صحبت کرده اند؟
  • آیا خویشاوندی دارید که بیماری روانی تشخیص داده شده ای داشته باشد؟
  • آیا مایل به دریافت درمان اختلال بدشکلی بدن هستید؟
  • چه داروهایی مصرف می کنید؟

آزمون ها و تشخیص

تشخیص اختلال بدشکلی بدن

برای تشخیص بدریخت انگاری بدن بر اساس موارد زیر اقدام می شود:

  • ارزیابی روانشناختی: شامل عوامل خطرساز، افکار، احساسات و رفتارهای مرتبط با تصویر بدنی منفی.
  • تاریخچه شخصی، اجتماعی، خانوادگی و پزشکی.
  • معیارهای مشخص شده برای اختلال بدشکلی بدن در DSM5 یا راهنمای آماری و تشخیصی اختلالات روانی که توسط انجمن روانپزشکی امریکا منتشر شده است. این معیارها به شرح زیرند:
  1. اشتغال به یک یا چند نقص در ظاهر که برای دیگران قابل مشاهده نیست یا ناچیز به نظر می رسد.
  2. رفتارهای تکراری (مانند وارسی خود در آینه و پوست کنی) یا فعالیت ذهنی (مثل مقایسه ظاهر خود با دیگران) در دوره هایی از اختلال.
  1. اشتغال به ظاهر با نگرانی در مورد چاقی یا وزن که معیارهای اختلال خوردن را برآورده می کند بهتر توجیه نمی شود.

متخصص ممکن است برای تشخیص اختلال بدشکلی بدن از آزمون ها نیز استفاده کند. این آزمون ها عبارتند از: مقیاس وسواسی اجباری ییل-براون و مقیاس سنجش باورهای براون.

درمان

درمان اختلال بدشکلی بدن

درمان بدریخت انگاری بدن شامل موارد زیر می شود:

  • آموزش روانی (Psychoeducation): آموزش روانی بخش کلیدی درمان بدشکلی بدن است. درگیر کردن مراجع در روند درمان بسیار مهم است. به ویژه به دلیل آمار بالای خودکشی در این افراد، مورد توجه قرار دادن رفتارهایی مانند جراحی زیبایی که نشانه ها را تشدید می سازند و بیمار قادر به آشکار کردن آن ها نیست، حائز اهمیت است.
  • درمان شناختی رفتاری(Cognitive-Behavioral Therapy): این رویکرد درمانی به مراجعان آموزش می دهد تا تفکرات و رفتارهای منفی خود را شناسایی کنند و آن ها را تفکرات مثبت و رفتارهای سالم جایگزین سازند. هسته این نوع درمان اختلال بدشکلی بدن مواجهه، بازداری پاسخ و بازسازی شناختی است.
  • دارودرمانی: در حال حاضر، دارویی اختصاصی برای درمان وجود ندارد. اما داروهایی که برای اختلالات دیگر نظیر افسردگی  به کار می‌روند در درمان این اختلال موثر واقع شده اند. این داروها عبارتند از SSRIs.
  • بستری در بیمارستان: در مواردی که اختلال به حدی شدید است که فرد را از انجام مسؤولیت های روزمره اش باز می دارد و یا احتمال دارد فرد به خود آسیب بزند، بستری شدن در بیمارستان الزامی است.

سبک زندگی و درمان خانگی

سبک زندگی و درمان خانگی در اختلال بدشکلی بدن

علاوه بر کمک گرفتن از متخصص بهداشت روان می توانید کارهای زیر را انجام دهید:

  • برنامه درمان خود را دنبال کنید. تمامی جلسات درمان خود را شرکت کنید حتی اگر احساس می کنید دیگر نیازی دارید. داروهای خود را مرتب اسفاده کنید حتی اگر احساس بهبودی می کنید زیرا با قطع داروها ممکن است علایم شما برگردند.
  • درباره اختلال بدریختی بدن بیشتر بدانید. آگاهی به شما کمک می کند تا از برنامه درمانی خود پیروی کنید.
  • به هشدارها توجه کنید. با پزشک خود درباره این که چه چیزی علایم اختلال بدشکلی بدن را در بر می‌گیرد مشورت کنید. برنامه ای داشته باشید تا در صورت بازگشت نشانه ها بدانید چه باید انجام دهید. با پزشک خود در تماس باشید و کوچکترین تغییر در علایم را به او بگویید.
  • استراتژی هایی که آموخته اید را تمرین کنید. با تمرین استراتژی هایی که در جلسه درمان آموخته اید در منزل، می توانید آن ها را به عادت تبدیل کنید.
  • از مواد مخدر و الکل دوری کنید. آن ها می توانند علایم اختلال بدشکلی بدن شما را بدتر کنند و یا با داروهایتان تداخل داشته باشند.
  • فعال باشید. فعالیت بدنی می تواند علایمی مانند افسردگی و اضطراب را بهبود بخشد. البته این فعالیت نباید به منظور برطرف کردن نقص شما باشد.

سازگاری و حمایت

سازگاری و حمایت در اختلال بدشکلی بدن

  • وقایع روزانه خود رابنویسید. این کار به شما کمک می کند تا افکار و رفتارهای منفی خود را بهتر بشناسید.
  • منزوی نشوید. سعی کنید در فعالیت ها و جمع های دوستانه و خانوادگی شرکت کنید. آن ها حمایتگران خوبی برای شما هستند.
  • از خود مراقبت کنید. غذای سالم بخورید. فعالیت منظم فیزیکی داشته باشد و خوب بخوابید.
  • وارد گروه های حمایتی شوید. در این گروه ها با کسانی مواجه می شوید که مشکلی مشابه مشکل شما دارند.
  • تکنیک های آرام سازی و مدیریت استرس را بیاموزید. یوگا، تای چی و مدیتیشن می توانند به شما در مدیریت احساساتتان کمک کنند.

اطلاعات بیشتر

اطلاعات بیشتر درباره اختلال بدشکلی بدن

بسیاری از افراد مشهور با توجه به اثر و نوشته هایشان، گمان می رود مبتلا باشند. این افراد عبارتند از اندی وارهول (هنرمند پاپ)، فرانتس کافکا (نویسنده)، سیلویا پلات (شاعر و نویسنده)، شرلی مانسون (خواننده پاپ) و مایکل جکسون (خواننده پاپ).

برای کسب اطلاعات بیشتر می توانید به کتاب اختلال بدشکلی بدن ماهیت، علل و درمان نوشته دکتر مهدی ربیعی مراجعه کنید.

پیشگیری

پیشگیری از اختلال بدشکلی بدن

راهی برای پیشگیری از اختلال بدشکلی بدن شناخته نشده است. اما با توجه به این که این اختلال در اوایل دوره نوجوانی بروز می یابد، با تشخیص زودهنگام و درمان آن می توان به فایده هایی دست پیدا کرد.

خلاصه

اختلال بدشکلی بدن

کلیدواژه ها: اختلال بدشکلی بدن، اختلال بدریختی بدن، اختلال بدریخت انگاری بدن، اضطراب، درمان شناختی درمانی

متن: علایم اختلال بدشکلی بدن، به شکل مشغله های مداوم درباره یک یا چند نقصان ظاهری  نمایان می شود. این نقص ها یا ناچیزند و یا برای دیگران قابل مشاهده نیستند. فرد مبتلا نمی تواند تفکرات منفی درباره ظاهر خود را کنترل کند و یا حرف های دیگران درباره ظاهر خوبشان باور کند.

بدشکلی بدن، باعث ایجاد اختلال در توانایی افراد برای عملکرد روزانه شان می شود و برای آن ها رنج بسیاری به وجود می آورد. اختلال بدشکلی بدن معمولا در اوایل نوجوانی آغاز می شود و هر دو گروه زنان و مردان را تحت تاثیر قرار می دهد. علت این اختلال هنوز روشن نیست. اما نتایج تعدادی از تحقیقات، نقش ضعف های شناختی را در بروز این اختلال نشان داده اند. مطالعات خانوادگی و دوقلویی، استعداد ژنتیکی را در این اختلال موثر نشان دادند. به علاوه عوامل محیطی مانند تجربیات کودکی یا سواستفاده می توانند موثر باشند. درمان شناختی-رفتاری و دارودرمانی در بهبود این اختلال موثر هستند.

کلینیک مربوطه

کادر درمانی مربوطه

دیگر اختلالات

فهرست