اختلال ذخیره سازی

تعریف اختلال

اختلال ذخیره سازی چیست؟

اختلال ذخیره سازی (Hoarding Disorder) با مشکل در دور انداختن یا جدا شدن از اموال مشخص می شود. این امر منجر به تراکم و در هم ریختگی می شود تا جایی که برای فرد رنج آور خواهد بود. فرد فکر می کند به تمام وسایلش نیاز خواهد داشت و حتی با تصور دور انداختن آن ها دچار اضطراب می شود. اختلال ذخیره سازی معمولا شرایط زندگی سختی به وجود می آورد که در آن تمامی سطوح خانه پر از وسایل هستند و تنها راه های باریکی میان آن ها وجود دارد. اگر دیگر اتاقی در خانه نباشد، در هم ریختگی و تراکم به گاراژ، حیاط و دیگر انبارها سرایت پیدا می کند. رایج ترین چیزهایی که جمع آوری می شوند عبارتند از روزنامه، مجله، کاغذ، پلاستیک، کارتن، لوازم منزل، غذا و لباس. نوعی فرعی از این اختلال نیز وجود دارد که در آن فرد اقدام به جمع آوری حیوانات می کند.

اختلال ذخیره سازی با جمع آوری کردن (Collecting) تفاوت دارد. افرادی که کلکسیونر هستند، چیزهای به خصوصی مانند تمبر را جمع آوری می کنند، آن ها را دسته بندی و منظم می کنند، با دقت و احتیاط به نمایش می گذارند و هم چنین رنج و اضطرابی که از خصوصیات این اختلال است را ندارند.

علائم

علایم اختلال ذخیره سازی

علایم معمولا از نوجوانی با سال های اولیه بزرگسالی ظاهر می شوند. این نشانه ها و علایم عبارتند از:

  • ناتوانی در دور ریختن چیزها یا جدا شدن از آن ها بدون توجه به ارزش حقیقی شان.
  • اضطراب شدید هنگام فکر کردن یا تلاش برای دور ریختن چیزها.
  • دشواری در دسته بندی یا منظم کردن وسایل.
  • سوءظن به دیگران در مورد دست زدن به وسایلشان.
  • گرایش به عدم توانایی تصمیم گیری، کمالگرایی، اجتناب و مشکلات در برنامه ریزی و مدیریت.
  • تفکرات و اعمال وسواسی: ترس از تمام شدن یک چیز یا نیاز داشتن به آن در آینده، گشتن به دنبال چیزهایی که ممکن است تصادفا دور ریخته شده باشند در زباله ها.
  • ضعف های عملکردی: از دست دادن محیط زندگی، انزوای اجتماعی، عدم توافق با خانواده، مشکلات اقتصادی و مخاطرات سلامتی.

دلایل

علت اختلال ذخیره سازی

علل ابتلا به اختلال ذخیره سازی مشخص نیستند اما بر پایه برخی مطالعات عواملی که در این زمینه می توانند نقش داشته باشند عبارتند از:

  • استعداد ژنتیکی
  • مشکلات عصبی روانشناختی: ضعف در برنامه ریزی فضایی، حافظه فعال، بازداری پاسخ و تنظیم حرکت.

عوامل خطرساز

عوامل خطرساز در ابتلا به اختلال ذخیره سازی

سن شروع اختلال بین ۱۱ تا ۱۵ سالگی است و با افزایش سن، علایم آن تشدید می شوند. عواملی که خطر ابتلا به اختلال ذخیره سازی را افزایش می دهند شامل این موارد می شوند:

    • شخصیت: خلق و خوی مرتبط با عدم توانایی تصمیم گیری
    • سابقه خانوادگی اختلال
    • حوادث زندگی: اتفاقات آسیب زا و اضطراب زا

عوارض

عوارض اختلال ذخیره سازی

  • زخمی شدن و گیر افتادن در انبوه وسایل
  • شرایط زندگی غیربهداشتی که مشکلاتی برای سلامتی می تواند در پی داشته باشد.
  • تعارضات خانوادگی
  • انزوای اجتماعی و تنهایی
  • عملکرد شغلی ضعیف

افراد مبتلا به اختلال ذخیره سازی هم چنین دیگر مشکلات سلامت روان مانند افسردگی، اختلالات اضطرابی، اختلال وسواسی اجباری و اختلال کمبود توجه بیش فعالی را ممکن است تجربه کنند.

آماده سازی برای اولین مراجعه

شروع درمان اختلال ذخیره سازی

قبل از مراجعه به متخصص بهداشت روانی فهرستی از موارد زیر تهیه کنید:

  • هر نشانه ای که تجربه کرده اید و مدت آن. این به پزشک کمک می کند بداند چه چیزهایی را مجبورید ذخیره کنید و باورهای شخصی شما درباره به دست آوردن چیزها چیست.
  • چالش هایی که با آن ها رو به رو بوده اید. تلاش هایی که در گذشته برای مدیریت و نظم بخشیدن به در هم ریختگی ها داشته اید.
  • اطلاعات شخصی کلیدی. شامل حوادث اضطراب زا مثل طلاق یا مرگ یکی از عزیزان.
  • اطلاعات پزشکی. شامل هر وضعیت پزشکی یا بیماری روانی تشخیص داده شده دیگر.
  • داروها. هر دارویی که مصرف می کنید شامل ویتامین ها، مکمل ها و یا محصولات گیاهی.
  • سوالاتی که میخواهید از پزشک خود بپرسید.

اگر عکس هایی از محل زندگی خود و توده های در هم ریخته وسایل داشته باشید، می تواند مفید باشد.

سوالاتی که می خواهید از پزشک خود بپرسید می تواند شامل این موارد شود:

  • آیا فکر می کنید علایم در من نگران کننده اند؟ چرا؟
  • آیا نیاز به درمان دارم؟
  • چه درمانی برای اختلال ذخیره سازی موثرتر است؟
  • تا چه مقدار علایم در من بهبود می یابند؟
  • چه مدت طول می کشد تا درمان اثر کند؟
  • آیا دارویی برای درمان اختلال وجود دارد؟

سوالاتی که پزشک ممکن است از شما بپرسد عبارتند از:

  • گرایش به داشتن چه چیزهایی دارید؟
  • آیا از دور ریختن وسایل اجتناب می کنید؟
  • آیا از تصمیم گیری درباره در هم ریختگی ها اجتناب می کنید؟
  • اگر بخواهید وسیله ای را دور بیندازید چه احساسی به شما دست خواهد داد؟
  • آیا در هم ریختگی ها مانع استفاده از اتاق ها می شود؟
  • آیا در هم رختگی ها اجازه نمی دهد دیگران به خانه خود دعوت کنید؟
  • چند حیوان خانگی دارید؟ آیا می توانید به خوبی از آن ها نگهداری کنید؟
  • آیا تا به حال سعی کرده اید خودتان به تنهایی یا با کمک دیگران از حجم وسایل بکاهید؟ این تلاش ها تا چه اندازه موفق بوده اند؟
  • آیا خانواده تان نسبت به رفتارهای شما نگرانند؟
  • آیا هم اکنون تحت درمان برای مشکل پزشکی یا روانپزشکی هستید؟

آزمون ها و تشخیص

تشخیص اختلال ذخیره سازی

تشخیص اختلال ذخیره سازی با توجه به تاریخچه فرد، سن شروع اختلال، دوره نشانه ها، نوع و شدت نشانه ها، میزان بینش فرد نسبت به بیماری خود و ضعف های منتج انجام می گیرد. ممکن است متخصص از شما اجازه بگیرد تا با یکی از نزدیکان شما درباره نشانه ها صحبت کند یا از پرسشنامه ها کمک بگیرد.

متخصص بهداشت روانی برای تشخیص اختلال ذخیره سازی از معیارهای تعیین شده برای اختلال در راهنمای آماری و تشخیصی بیماری های روانی (DSM-5) که توسط انجمن روانپزشکی امریکا منتشر شده است استفاده می کند. این معیارها عبارتند از:

  • دشواری مداوم در دور انداختن یا جدا شدن از اموال، بدون توجه به ارزش حقیق آن ها.
  • این دشواری به دلیل نیاز ادراک شده ی فرد برای ذخیره اموال و رنج همراه با دور انداختن آن هاست.
  • دشواری در دور انداختن وسایل منجر به تجمیع و در هم ریختگی در محیط زندگی می شود. اگر محیط زندگی مرتب است به دلیل دخالت فرد سوم (مانند دوست یا عضوی از خانواده) است.
  • این اختلال منجر به رنج بارز بالینی یا نقص در حوزه های عملکرد اجتماعی، شغلی و … می شود.
  • علایم اختلال ذخیره سازی مربوط به یک وضعیت پزشکی نیست (مثل آسیب مغزی یا سندرم پرادر-ویلی)
  • این اختلال با نشانه های دیگر اختلالات مانند اختلال وسواسی-جبری، کاهش انرژی در اختلال افسردگی اساسی، توهم در اسکیزوفرنی، دیگر اختلالات روانپریشی، نقص های شناختی یا علایم محدود در اختلال طیف اوتیسم بهتر توجیه نمی شود.

آزمون هایی که برای تشخیص اختلال ذخیره سازی به کار می روند عبارتند از:

  • مقیاس شدت ذخیره سازی UCLA
  • فهرست ذخیره کردن
  • مقیاس درجه بندی-مصاحبه ذخیره سازی

درمان

درمان اختلال ذخیره سازی

موثرترین درمان اختلال ذخیره سازی عبارتند از درمان شناختی-رفتاری و دارودرمانی.

  • درمان شناختی-رفتاری: در طی این درمان، افراد یاد می گیرند تا وسایل را به اضطراب کمتری دور بریزند، نیاز ادراک شده خود به وسایل را از بین ببرند. آن ها هم چنین مهارت هایی مثل نظم بخشیدن، تصمیم گیری و آرام سازی را می آموزند.
  • دارودرمانی: در حال حاضر دارویی تاییدشده مختص درمان وجود ندارد. اما برای درمان اضطراب و افسردگی همراه با اختلال ذخیره سازی، داروهای SSRI به کار می روند.

سبک زندگی و درمان خانگی

سبک زندگی و درمان خانگی در اختلال ذخیره سازی

  • برنامه درمانی خود را دنبال کنید. دنبال کردن برنامه درمان اختلال ذخیره سازی به دلیل بازگشت های احتمالی کار دشواری باشد، اما می تواند به شما کمک کند احساس خوبی درباره خود داشته باشید.
  • کمک بگیرید. از عزیزانتان یا متخصصان درباره در هم ریختگی ها کمک بگیرید تا ایمن بمانید.
  • بهداشت شخصی را رعایت کنید.
  • از خود مراقبت کنید.

اطلاعات بیشتر

به منظور کسب اطلاعات بیشتر در رابطه با اختلال پانیک می توانید به کتاب صد پرسش و پاسخ درباره اختلال وحشتزدگی (پانیک) ترجمه دکتر محمد احمدپناه و همکاران رجوع کنید.

پیشگیری

پیشگیری از اختلال ذخیره سازی

با توجه به این که اطلاعات کمی از عوامل اختلال ذخیره سازی در دست است، راهی برای پیشگیری از آن وجود ندارد. اما با تشخیص و درمان زودهنگام می توان از تشدید علایم جلوگیری کرد.

خلاصه

اختلال ذخیره سازی

کلیدواژه ها: اختلال ذخیره سازی، دور انداختن، در هم ریختگی، درمان شناختی-رفتاری

متن: علامت مشخصه اختلال ذخیره سازی با مشکل در دور انداختن یا جدا شدن از اموال است و منجر به تراکم و در هم ریختگی می شود تا جایی که برای فرد رنج آور خواهد بود. فرد احساس می کند به تمام وسایلش نیاز خواهد داشت و حتی با تصور دور انداختن آن ها مضطرب می شود. ذخیره سازی معمولا شرایط زندگی را سخت می کند که در آن تمامی خانه پر از وسایل هستند و تنها راه های باریکی میان آن ها وجود دارد. علت ابتلا مشخص نیست اما بر پایه برخی مطالعات عواملی که در این زمینه می توانند نقش داشته باشند عبارتند از استعداد ژنتیکی و مشکلات عصبی روانشناختی. اختلال ذخیره سازی معمولا بین ۱۱ تا ۱۵ سالگی شروع می شود و با افزایش سن، علایم آن تشدید می شوند.

تشخیص با توجه به تاریخچه فرد، سن شروع اختلال، دوره نشانه ها، نوع و شدت نشانه ها، میزان بینش فرد نسبت به بیماری خود و ضعف های منتج انجام می گیرد. ممکن است متخصص از شما اجازه بگیرد تا با یکی از نزدیکان شما درباره نشانه ها صحبت کند یا از پرسشنامه ها کمک بگیرد. موثرترین درمان ها برای اختلال ذخیره سازی عبارتند از درمان شناختی-رفتاری و دارودرمانی.

کلینیک مربوطه

کادر درمانی مربوطه

دیگر اختلالات

فهرست