خیانت یا روابط فرازناشویی

تعریف

خیانت یا روابط فرازناشویی چیست؟

خیانت یا روابط فرازناشویی به معنای رفتارهای جنسی و غیرجنسی (مثل بیان احساسات و افکار) با فردی غیر از همسر همراه با پنهان کاری­ هایی است که با انتظاراتی که از رابطه زن و شوهر می رود مغایرت دارد. در یک پژوهش از پاسخ ­دهندگان سؤال شد که به نظر آن ­ها ازدواج یعنی چه؟ اکثر آنان پاسخ دادند که ازدواج یعنی متعهد بودن و وفادار بودن به شریک زندگی. با این حال می­ دانیم که اعتقاد به یک عمل اخلاقی، برابر با انجام به آن عمل اخلاقی نیست. خیانت برای هر دو جنس می­ تواند ویرانگر و آسیب ­زا باشد. اغلب متخصصان ازدواج و مشاوره خانواده معتقدند لحظه ­ای که افراد به خیانت همسر خود پی می ­برند، در حال تجربه تلخ­ ترین رویداد زندگی خود هستند. در یک مطالعه بر روی ۱۶۰ فرهنگ مختلف نشان داده شد که روابط فرازناشویی یکی از عمده ­ترین دلایل ذکر شده برای طلاق است.

خیانت به هرگونه روابط فرازناشویی گفته می ­شود که یکی از زوجین آن را از همسرش مخفی می ­کند؛ چراکه می ­داند اگر همسرش متوجه شود از او ناراحت خواهد شد. خیانت لزوماً رابطه جنسی نیست و هر رابطه مخفیانه ­ای با جنس مخالف و به دور چشم همسر خیانت تلقی می ­شود. خیانت یا بی ­وفایی به همسر، نوعی دلبستگی هیجانی یا جنسی است که باعث خدشه ­دار شدن اعتماد طرفین در رابطه زناشویی می ­شود.

مهمترین علایم خیانت و روابط فرازناشوی، پنهان­ کاری و فریب­ کاری است که در رابطه اتفاق می ­افتد. شخص، عملی را در خفا و بدون اطلاع همسرش انجام می­ دهد، در حالی که می ­داند او از آن آزرده­خاطر می ­شود؛ از جمله برقراری رابطه با جنس مخالف در دنیای مجازی. فرد خیانت ­پیشه از گفتن برخی مسایل خودداری می ­کند، مثل این که گاهی به اتفاق همکارش برای صرف ناهار به رستوران می­ رود، یا این که برای برطرف کردن مشکل مالی ­اش از فردی از جنس مخالف پول قرض گرفته و آن شخص و جنسیت او را از همسرش مخفی می ­کند.

به طور معمول همسرانی که دچار خیانت می ­شوند، بیشتر از همسران عادی، مسایلی چون پایین بودن رضایت زناشویی، مشکلات ارتباطی، عدم صداقت نسبت به یکدیگر و مشاجرات طولانی ­مدت درباره اعتماد به یکدیگر را تجربه می ­کنند. این افراد زمان­ های بسیار طولانی را جدا از یکدیگر می گذرانند. سایر مشکلات زناشویی، مثل اجتناب از کشمکش، ترس از صمیمیت یا ایجاد تغییر در چرخه زندگی زوجین (مثل بچه دار شدن یا رفتن فرزندان بزرگتر و تنها شدن زوج) به دلیل استرس بالایی که به همراه می ­آورند، به عنوان عوامل زمینه­ ساز روابط فرازناشویی در نظر گرفته می ­شوند.

ابعاد

ابعاد روابط فرازناشویی

به طور کلی، روابط فرازناشویی دارای درجه ­بندی است. هنگامی که ارتباط مخفیانه حتی در حد تلفن باعث آرامش فرد شود، می­توان گفت بی­ وفایی و روابط فرازناشویی و خارج از ازدواج ایجاد شده است. به بیانی دیگر، عبور فرد از مرز رابطه ‌زناشويی با برقراري صميميت الف) جنسي یا فیزیکی، ب) عاطفی، و ج) عاطفی جنسی با فردي غير از همسر است كه از او پنهان مي ‌شود و ويژگی ‌های اصلی آن رازگونه بودن آن است.

روابط فرازناشویی شدت ­های مختلف دارند. ممکن است یکی از زوجين با شخصی به غير از همسرش یک رابطه عاطفی و صميمانه ‌ای داشته باشد؛ از درد دل و در ميان گذاشتن احساسات و عواطف شروع شده و به رفتارهايي چون عاشق شدن منتج گردد. همچنین می ‌تواند اين باشد كه فرد با كسی به غير از همسرش رابطه جنسی داشته باشد، رفتارهای جنسی مثل بوسيدن تا مقاربت جنسی از اين مواردند.

نوع ديگری از روابط فرازناشويی مي ‌تواند جنبه ‌های عاطفی و نیز جنبه ‌های جنسی را در برگيرد كه به آن روابط فرازناشويی تركيبی می گويند. معمولاً خانم ­ها اول رابطه عاطفی را شروع می ­کنند و بعد ممکن است به رابطه جنسی بینجامد، در حالی که در مردان معمولاً ابتدا گرایش جنسی وجود دارد.

مراحل

خیانت طی چه مراحلی اتفاق می ­افتد؟

خیانت یک شبه اتفاق نمی­ افتد، بلکه طی مراحل و فرایندهایی روی می ­دهد که شناخت آن­ ها می­ تواند به پیشگیری و درمان بی ­وفایی کمک کند. مراحل خیانت عبارتند از:

  1. مرحله اول خیانت، آمادگی ذهنی شخص است. به گونه ­ای که شخص، احساس و نگرشی مثبت نسبت به بی ­وفایی پیدا می ­کند. فرد احساس می ­کند که می ­شود با فردی غیر از همسر، صحبت و درددل کرد، رابطه داشت و این اشکالی ندارد.
  2. در دومین مرحله از حرکت به سوی بی ­وفایی و روابط فرازناشویی، ممکن است شخص با فردی خاص اشتغال ذهنی داشته باشد. فرد در این مرحله، به شخص خاصی فکر می ­کند و حضور فیزیکی در اطراف آن شخص برایش هیجان ­انگیز است. این شخص خاص در رؤیای فرد حاضر می ­شود و فرد به دنبال بهانه ­ای برای بودن در کنار او می ­گردد. در این جا ممکن است خیانت عاطفی روی دهد.
  3. در مرحله سوم از خیانت، شخص عواطف خود را توسعه می ­دهد و متوجه آن شخص خاص می ­کند. مکالمات و اشاره­ ها شروع شده، و قرارملاقات ­های پنهانی با آن شخص می ­گذارد. هر دو به دنبال بهانه ­هایی برای بودن در کنار یکدیگر می­ گردند. نشانه هایی از حس اعتماد بین دو نفر شکل می ­گیرد، روابط صمیمی­ تر می ­شود، و تماس ­های بدنی سطحی و پراکنده مهرآمیز شروع به شکل­ گیری می­ کنند.
  4. در مرحله چهارم، افراد درگیر رابطه جدی فیزیکی و جنسی با یکدیگر می ­شوند.
  5. در مرحله پنجم، شخص با این­که می­داند مرتکب خیانت و بی ­وفایی شده است، سعی می ­کند به طریقی آن را توجیه کند: فقط همین یک بار بوده و دیگر اتفاق نخواهد افتاد، فلانی هم این کار را کرده است، خدا می ­داند که من به این رابطه نیاز داشتم و غیره.

انواع

انواع خیانت یا روابط فرازناشویی عبارتند از:

  1. خیانت اتفاقی: تلاش برنامه­ریزی نشده­ ای که مبتنی بر رابطه عاشقانه نیست. این نوع از پیمان ­شکنی، در هنگام تنهایی، مسافرت، وجود مشکل در خانه، در دسترس نبودن همسر به دلایل پزشکی، دوری، حاملگی و غیره رخ می­ دهد. برخی از روابط نامشروع، لزوماً نتیجه یک ازدواج بد نیستند، بلکه بر اساس اظهارات مایکل وینر – دیویس، نتیجه یک قضاوت و تصمیم نادرست هستند. برخی از این روابط نامشروع نیز، یک شبه و همراه با مصرف زیاد مشروب، اتفاق می ­افتند که به موازات آن، اعتماد تخریب شده و رابطه اولیه می­ تواند به مرز از هم گسیختگی برسد.
  2. زن باره ـ مرد باره: این حالت، شکلی از روابط نامشروع است که به عنوان دروازه ورود به عرصه خیانت تلقی می­ شود و چیزی شبیه به یک سرگرمی است. بر طبق اظهارات پیتمن، مردان زن باره، از این که در کنترل زن باشند، گریزانند. این یک رفتار فرانرینگی است که در آن، همه روابط موجود با زنان، به عنوان رابطه ­ای بالقوه جنسی تلقی می ­شود و همه روابط موجود با مردان، به عنوان رابطه ­ای رقابتی تعریف می گردد. زنان مردباره، ممکن است به دنبال یک مرد کامل باشند. هر دو گروه، با مقداری خطر زندگی می ­کنند. این روابط نامشروع خطرناک، خیلی مهیج هستند؛ زیرا ماهیتاً به صورت مخفیانه و پنهانی دنبال می شوند.
  3. پیمان شکنی مبتنی بر یک رابطه رمانتیک: این نوع از پیمان شکنی، با عاشق شدن همراه است. پیتمن ادعا می­ کند که رمانتیک ­ها، پیمان ­شکنی ­های مبتنی بر رابطه رمانتیک را به اجرا می­ گذارند. چنین پیمان شکنی­هایی، با انفجار به پایان می رسند و به میزان زیادی، به افراد درگیر در آن، آسیب وارد می­ کنند.
  4. رابطه نامشروع قراردادی: این نوع از پیمان شکنی، در شرایطی اتفاق می ­افتد که هر دو همسر، به صورت آشکارا یا مخفیانه، با یکدیگر توافق کرده ­اند که هر کدام، روابط فرازناشویی داشته باشند. این عمل در واقع، راهی است برای ایجاد فاصله در رابطه و در عین حال، حفظ برخی مصلحت ها (فرزندان، رودربایستی با بزرگترهای خانواده و غیره).

مراحل بعد از کشف خیانت

فرد پس از کشف خیانت، از چه مراحلی عبور می­ کند؟

مطالعات نشان داده است که شخص سه مرحله را بعد از کشف بی ­وفایی، طی می­ کند:

  1. شخص قربانی، واکنش ­های هیجانی شدیدی مانند انکار، خشم، و افسردگی را نشان می ­دهد.
  2. هیجانات شدید فروکش کرده و تعدیل می ­شوند و شخص به دنبال معنی و علل بی ­وفایی می ­گردد. افراد در این مرحله ممکن است در صدد درخواست کمک از دیگران باشند. همچنین در این مرحله، طرفین تصمیم می­ گیرند که زندگی مشترک را ادامه یا خاتمه دهند.
  3. چناچه زوج تصمیم به ادامه زندگی مشترک دارند، سعی می ­کنند حس اعتماد را زندگی برگردانند، ارتباطشان را بهبود بخشند و از نظر عاطفی و جنسی صمیمیت بیشتری پیدا کنند.

دلایل

دلایل روابط فرازناشویی

یکی از دلایل خیانت و شکل­ گیری روابط فرازناشویی، اضطراب بالا در خانواده و تعارض و فاصله عاطفی زیاد در رابطه با همسر است. برخلاف آنچه که مردم تصور می کنند این مشکل می­تواند قابل درمان و موقتی باشد؛ البته در صورتی که برای حل آن از روش درست استفاده شود. اولین قدم این است که ببینیم یک رابطه فرازناشویی به چه دلیلی به وجود آمده است. معمولاً یکی از طرفین خود را قربانی خیانت و طرف مقابل را صد در صد مقصر می­ داند؛ در حالی که هر دو نفر به نوعی در به وجود آمدن و یا ادامه پیدا کردن آن نقش دارند.

یکی از اصلی ترین علل روابط فرازناشویی، استرس و تعارض در رابطه با همسر است. هر فردی از راهکارهای ویژه خود برای مواجهه با اضطراب و تعارض با دیگران استفاده می ­کند. افرادی که از بلوغ عاطفی پایینی برخوردارند، یاد گرفته ­اند که در مواجهه با اختلاف نظر با دیگران، از آن ها فاصله بگیرند و شخص دیگری را جایگزین این رابطه کنند.

یکی دیگر از دلایل خیانت این است که بعضی افراد وقتی در رابطه با همسر دچار روزمرگی و تکرار می ­شوند و یا نیازهایشان در این رابطه برآورده نمی ­شود، به جای بیان نیازهای خود وارد رابطه پنهانی با شخصی از جنس مخالف می ­شوند.

نداشتن مهارت جرأت مندی و ناتوانی در نه گفتن می تواند از دیگر دلایل روابط فرازناشویی باشد. برخی دیگر از افراد علی ­رغم متاهل بودن، وقتی توسط شخصی از جنس مخالف تحت فشار برای ایجاد رابطه قرار می­ گیرند، نمی توانند “نه” بگویند و بهانه این کار را تنها برطرف کردن نیازهای آن فرد عنوان می ­کنند. یکی از ضعف­ های اساسی این افراد علاوه بر نداشتن بلوغ عاطفی و ناتوانی از بیان احساسات خود به همسر، فقدان همدلی با همسر و مقصر­بینی بالا است.

افراد متاهلی که وارد رابطه ­های پنهانی می ­شوند، نمی ­توانند خودشان را جای همسرشان بگذارند و احساسات او را درک کنند و ببینند اگر جای آن ها بر عکس بود و همسرشان وارد رابطه پنهانی با شخصی دیگر می ­شد چه احساسی پیدا می ­کردند. این افراد مسئولیت­ پذیری بسیار پایینی در مقابل رفتارهای خود دارند و همسرشان را مقصر می ­دانند. به عنوان مثال، یکی از مسائل مطرح شده از جانب بیشتر همسرانی که به شریک زندگی خود خیانت می ­کنند این است که همسرشان انتظارات آن ها را برآورده نمی ­کند و یا نسبت به نیازهای آن ها بی تفاوت است؛ در حالی که شخص سوم به نیازهای آن ها خیلی اهمیت می ­دهد و برای خوشحال کردن آن ها هر کاری می ­کند. این افراد معمولاً هیچ تلاشی برای بیان نیازهایشان به همسرشان نکرده­اند.

نداشتن شناختی درست از حریم های رابطه زناشویی، یکی از دلایل روابط فرازناشویی یا خیانت می تواند باشد. خیلی از افرادی که وارد رابطه های نامشروع یا پنهانی می ­شوندً بیان احساسات و افکار با شخصی از جنس مخالف و یا گذراندن وقت با او و رفع برخی نیازهای او را خیانت به همسر تلقی نمی­ کنند و برای این رفتارها توجیه­ هایی می تراشند تا مسئولیت آن را به گردن نگیرند.

گاهی ممکن است علت خیانت و روابط فرازناشویی مشکلات روانشناختی مثل اضطراب و یا اختلالات شخصیت مثل خودشیفتگی باشد. مثلاً افراد “خودشیفته” تمایل به رابطه با کسانی دارند که وابسته هستند و اعتماد به نفس پایینی دارند. این افراد دوست دارند دیگران آنها را به دلیل داشتن پول، ظاهر خوب و یا قدرت و موقعیت اجتماعی تحسین کنند.

وقتی موضوع خیانت همسر پیش می ­آید، یکی از طرفین دائم در حال انکار کردن و پنهان­کاری بیشتر است و دیگری تمام وقت در حال تعقیب کردن، چک کردن و بازجویی کردن است. در این وضعیت خانواده دچار اضطراب شدیدی می­شود و زوج بیش از قبل از هم فاصله می­گیرند و رابطه آنها بیش از پیش سرد و خصمانه می­شود. معمولاً همسری که به او خیانت شده دچار اضطراب و در دراز مدت مبتلا به افسردگی می­شود و از دیگران کمک می­گیرد. در حالی که، همسر او هر رابطه ­ای را انکار می­کند و یا در صورت پذیرفتن، معتقد است نباید از هم جدا شوند.

از چه کسی کمک بگیریم؟

در مواجهه با سوء ظن در رابطه یا خیانت همسر از چه کسی و چگونه کمک بگیریم؟

شکایت اصلی بسیاری از افرادی که به روانشناسان و کلینیک­ های خانواده مراجعه می ­کنند، داشتن سوءظن به همسر و یا خیانت آشکار او است. در صورت مواجهه با سوء ظن و یا خیانت همسر، اولین قدم این است که در این مورد با کسی صحبت نکنید، خصوصاً خانواده ­ها و فرزندان را درگیر موضوع خیانت همسر خود نکنید.

اول از سوء ظن خود مطمئن شوید و بعد برای پیدا کردن یک راه حل منطقی اقدام کنید. برای پی بردن به واقعیت از تعقیب و کنترل شدید و اضطرابی کردن فضای خانواده پرهیز کنید؛ چون همین کار می­ تواند باعث بروز رفتار بی ­وفایی و خیانت شود و همسرتان به جستجوی رابطه بدون کنترل، پذیرا و بدون استرس برود. در برخورد با خیانت و بی وفایی همسر، از روش ­های هیجانی و احساسی مثل تهدید به ترک خانه و طلاق، تهدید به آشکار کردن آن، شکایت کردن، پای خانواده ­ها را وسط کشیدن، با بچه­ ها متحد شدن بر علیه طرف مقابل و امثال آن جداً خودداری کنید. این راهکارها ممکن است در کوتاه مدت موثر باشند، ولی در درازمدت اثر بدی روی رابطه می­ گذارند و فاصله عاطفی و تعارض های زوج را بیشتر می­ کنند.

به هیچ عنوان فرزندان را در جریان شک و گمان ها قرار ندهید، چون می ­تواند باعث اضطراب، افسردگی، کاهش تمرکز، کاهش اعتماد به نفس، کاهش اشتها، کابوس، ترس از تنهایی، افت تحصیلی، مشکلات رفتاری و غیره در آن ­ها شود و اثرات آن همیشه باقی بماند. اگر شواهد قطعی در مورد خیانت همسر خود داشتید، هیجان ­های منفی خود را کنترل کنید و با بیان احساسات و نگرانی و خواسته ­هایتان موضوع را با همسرتان در میان بگذارید. اگر دائماً تصویر خیانت همسر را در ذهنتان مرور کنید و دچار احساسات منفی شوید، رابطه شما ترمیم نمی ­شود.

به همسرتان فرصت بازگشت بدهید و همه پل ­ها را پشت سرتان خراب نکنید. بسیاری از افراد در دوره ­هایی از زندگی خود دچار بحران می ­شوند و پس از پشت سر گذاشتن آن، اگر محیط خانه امن و پذیرا باشد به آن باز می ­گردند. اگر خواستید جدا شوید، اول علت­ های بروز مشکل در رابطه تان را بررسی کنید. اگر علت­ های آن را پیدا نکنید ممکن است در ازدواج بعدی شما این تجربه تکرار شود. عاقلانه ­ترین کار این است که به یک روانشناس با تجربه و متخصص مراجعه کنید.

راهکارهای درمانی

راهکارهای درمانی برای خیانت و روابط فرازناشویی

بسیاری از مردم، نتیجه­ پیمان شکنی همسر را بدتر از مرگ وی می ­دانند؛ چرا که وقتی یکی از زوجین می ­میرد، دیگری علیرغم احساس ناراحتی و تنهایی با اشتیاق، خاطراتِ با او بودن را مرور می ­کند و از این طریق به عشق خود ادامه می ­دهد. به عبارت دیگر، روابط بعد از مرگ همسر همچنان باقی می ­مانند. ولی بعد از پیمان شکنی، همیشه این طور نیست و در اغلب موارد، اولین راه حلی که بعد از آگاهی از خیانت همسر به ذهن زوج آسیب دیده خطور می ­کند، طلاق است.

در این جا این سوال مطرح می ­شود که آیا خیانت به واقع به معنای مرگ ارتباط زوجین است؟ آیا خیانت، یک بیماری لاعلاج است که درمانی به جز طلاق ندارد؟ آیا پیمان شکنی و خیانت درمان هم دارد؟ در پاسخ به این پرسش­ ها باید گفت که درست است که پیمان شکنی، نقض یک طرفه­ تعهدات متقابل زناشویی است که برخی آسیب­ های روانی را هم برای زوج مورد خیانت واقع شده به همراه می­ آورد، اما این مطلب به آن معنا نیست که خیانت و بروز روابط فرازناشویی، پایان قطعی یک زندگی مشترک است.

نگاهی بر دستاوردهای روانشناسی بالینی نشان می ­دهد که امروزه بسیاری از زوج درمانگران معتقدند که بسیاری از زوج هایی که به دلیل خیانت دچار آسیب در ارتباط شده ­اند، می ­توانند با طی یک دوره درمان به بهبودی قابل قبولی دست یابند. البته این که آیا فردی که به اعتماد وی خیانت شده، بتواند بعد از خیانت همسر خود مجدداً به وی اعتماد کند و به زندگی مشترک با او ادامه دهد به عوامل بسیاری بستگی دارد، مانند نظام ارزش ­های فردی، توانایی وی در عفو و گذشت، و این که آیا فردی که مرتکب خیانت شده و وارد روابط فرازناشویی شده است، واقعاً خواستار جلب اعتماد مجدد همسر خود هست یا خیر.

در این راستا راهکارهای درمانی مختلفی نیز برای درمان خیانت شناخته شده و به کار گرفته می شوند که از جمله معروف ترین آن ها، درمان شناختی رفتاری است. از طرف دیگر، زوجی که در گذشته مرتکب خیانت شده و در حال حاضر، تصمیم به تلاش برای از سرگیری یک ارتباط سالم و وفادارانه با همسر خود دارد، بایستی متوجه این مسئله باشد که عمده ­ترین آسیبی که در این قبیل موارد به همسر وارد می ­شود، کاهش شدید اعتماد او است. بدیهی است زمانی که فردی اعتمادش را نسبت به کسی از دست می ­دهد، جلب مجدد اعتماد وی بسیار مشکل می شود، اما مسلماً غیر ممکن نمی­ شود. بنابراین همسرانی که از خیانت خود پشیمان می­ شوند، می ­توانند با بهره­ گیری از راهنمایی متخصصان و استفاده از برخی راهکارهای درمانی برای بازسازی اعتماد از دست رفته همسرشان نسبت به خود، تلاش نمایند.


previous arrow
next arrow
Slider

اخبار مربوطه

کلینیک مربوطه

کادر درمانی مربوطه

دیگر اختلالات

فهرست