درمان غیر دارویی میگرن: بیوفیدبک، نوروفیدبک و تحریک مغناطیسی مغز (rTMS)

میگرن، نوعی اختلال سردرد است كه با تركیب متنوعی از تغییرات عصبی و گوارشی مشخص می شود. درد میگرن اغلب اوقات به صورت درد ضربان دار یك طرفه است كه ابتدا خفیف است و كم كم شدید می شود. دردهای میگرنی در همه موارد با بی اشتهایی و تهوع و گاهی اوقات با استفراغ همراه هستند. درمان های متنوعی برای میگرن از درمان دارویی گرفته تا درمان با طب سوزنی، داروهای گیاهی و درمان های خانگی ارائه شده است. دراین میان، درمان غیردارویی میگرن طرفداران بسیاری در میان افراد پیدا کرده است. یکی از انواع درمان غیردارویی میگرن استفاده از تکنولوژی های جدید است. تکنولوژی هایی که به تازگی تاثیرشان در درمان میگرن ثابت شده است، شامل بیوفیدبک، نوروفیدبک و تحریک مغناطیسی مغز (rTMS) است که در ادامه به آن ها می پردازیم.

آیا بیوفیدبک در درمان میگرن موثر است؟

بیوفیدبک یکی از انواع درمان غیر دارویی میگرن است. متداول ترین انواع بیوفیدبک برای درمان میگرن عبارتند از بیوفیدبک حرارتی و بیوفیدبک برق نگاری ماهیچه. بررسی ها نشان داده اند که بیوفیدبک، درمانی موثر با متوسط اثربخشی ۴۰% و با کاهش بالینی علایم میگرن همراه با دارو است. اثر بیوفیدبک بر کاهش شدت و مدت حملات میگرن، نسبت به دارو درمانی بیشتر است. علاوه بر این بیوفیدبک علاوه بر کاهش علایم میگرن سبب کاهش نشانه های افسردگی و اضطراب مرتبط با میگرن می شود و با افزایش خودکارآمدی سبب بهبود فرایندهای شناختی می شود.

یکی از انواع بیوفیدبک که در کنترل میگرن موثر است، بیوفیدبک حرارتی است. در این بیوفیدبک هدف کنترل حرارت دست است. در این روش یک سنسور  به منظور اندازه گیری دمای پوست فرد به انگشتانش وصل می شود. سپس از او خواسته می شود به طور آگاهانه دمای دست خود را افزایش دهد. در حالی که فرد سعی در گرم نمودن دست خود دارد مانیتوری با نشان دادن درجه حرارت یا با ایجاد صدایی که با افزایش دما شدت می یابد به کاربر خود فیدبک می دهد. از آن جایی جریان خون در میگرنی ها در بخشی از سرشان افزایش و در بخش دیگر کاهش می یابد، بنابراین یک بیمار میگرنی می تواند با تغییر حرارت بخش دیگری از بدن برای مثال دست از طریق بیوفیدبک جریان خون اضافی را از سر به سمت دست خود به جریان در آورد. این امر سبب کاهش اتساع و تورم رگ های سر شده در نتیجه سرگیجه ، تهوع ، درد و سایر علایم میگرنی کاهش می یابد. این درمان در کاهش نشانه ‌های میگرن بسیار اثربخش بوده و به دلیل این که یکی از درمان های غیردارویی میگرن است می توان از آن برای کودکان، زنان باردار و شیرده استفاده کرد. بهترین زمان برای به کارگیری این درمان، مراحل اولیه است.

فرایند بیوفیدبک برق نگاری ماهیچه ای نیز همانند بیوفیدبک حرارتی است با این تفاوت که الکترودها یا سنسورهایی به منظور اندازه گیری تنش عضلانی به عضلات صورت، گردن یا شانه ها متصل می شود.

بیوفیدبک در مقایسه با دارو درمانی اثربخشی بیشتر یا برابر دارد، علاوه بر این عوارض جانبی دارو را نیز در پی ندارد. پیشگیری درازمدت، کاهش شدت، تکرار و طول مدت حمله های میگرن این درمان را از درمان های دیگر متمایز می سازد. با این وجود ترکیب بیوفیدبک با دارو در درمان میگرن موثرتر است.

نوروفیدبک چگونه به درمان میگرن کمک می کند؟

نوروفیدبک در بهبود سردردهای میگرنی و سردردهای تنشی بسیار موفقیت‌آمیز نشان داده است. هدف اصلی از آموزش نوروفیدبک، بهبود خودتنظیمی مغز است. در نوروفیدبک با القاء تغییراتی در حالات فیزیولوژیک مغز، آستانه آغاز سردرد در مغز بالا برده می‌ شود. درواقع جلسه نوروفیدبک، یک فرایند یادگیری است. برای ارزیابی بهبود خودتنظیمی مغز از آزمون های TOVA یا IVA استفاده می شود. این آزمون ها در واقع برای ارزیابی مهارت‌ های توجهی فرد هستند و به این دلیل که توجه به عنوان یک فرایند بنیادی در مغز، شاخص خوبی از وضعیت خودتنظیمی مغز است، از آن ها استفاده می شود. بیشتر از ۸۰% افرادی که دوره آموزش با نوروفیدبک را به صورت کامل گذرانده اند، گزارش داده اند که سندرم‌ های سردرد میگرنی یا تنشی شان بهبود یافته است. بدین ترتیب نوروفیدبک یک درمان غیر دارویی موثر برای میگرن است.

آیا تحریک مغناطیسی مغز (rTMS) می تواند میگرن را درمان کند؟

یکی از دلایل مطرح در بروز میگرن، نابهنجاری در ناحیه پیش‌ پیشانی مغز است. در درمان از طریق rTMS فعالیت‌ های نابهنجار این ناحیه از مغز، توسط تحریک ‌های مغناطیسی، متعادل و منظم می ‌شود. برای هر  بیمار مبتلا  به میگرن ۲۰ تا ۳۰ جلسه rTMS ضروری است که می ‌توان تعداد این جلسات را از ۶ جلسه در دو هفته اول، به ۳ جلسه در هفته ‌های سوم و چهارم کاهش داد. شواهد پژوهشی و بالینی نشان داده است بیمارانی که برای درمان سایر اختلالات نظیر افسردگی، اضطراب،… تحت درمان rTMS قرار می گیرند و همزمان به میگرن نیز دچار هستند، اولین اثرات درمانی را کاهش سردرد های میگرنی یک هفته پس از شروع درمان با rTMS گزارش می کنند.

با توجه به عوارض درمان دارویی و هم چنین موثر نبودن آن ها در درمان میگرن‌ های مقاوم، توجه به درمان های تکنولوژیکی و درمان غیر دارویی میگرن که عوارض جدی ندارند و اثرات خود را سریع تر اعمال می کنند، اهمیت بیشتری پیدا می کند. توضیحات تکمیلی این درمان ها را می توانید در بخش خدمات آتیه بخوانید.