راهنمای عملی اختلال نقص توجه بیش فعالی برای معلمان

اختلال کمبود توجه بیش فعالی (ADHD) پدیده جدیدی نیست اما تاکنون به عنوان چالشی برای معلمان باقیمانده است. کودکان با اختلال کمبود توجه بیش فعالی مشکلات پایدار و قابل توجهی در بی ‌دقتی، بیش فعالی و تکانشگری تجربه می‌ کنند که این مشکلات در تمام زمینه‌ ها مثل خانه، مدرسه و اجتماع آشکار هستند.

اگر در کلاس شما، کودکی هست که به راحتی حواسش پرت می ‌شود، در تنظیم فعالیت ‌ها دچار مشکل است، بی‌ قراری دارد، ناآرام است، پرسر و صدا است، پیوسته در حال حرکت است، اغلب وسط حرف دیگران می ‌پرد و خارج از نوبت صحبت می ‌کند به احتمال زیاد به اختلال نقص توجه بیش فعالی مبتلاست.

در سال ۱۹۸۱ قوانین آموزشی شاهد یک دگرگونی از صرفا طبقه‌ بندی کردن و برچسب زدن به کودکان بود. قوانین آموزشی سال‌ های ۱۹۸۱ و ۱۹۸۳ به این کودکان برچسب “کودکان استثنایی” زد. با توجه به مشکلات رفتاری همراه با این اختلال، معلمان دیدگاه همدردی نسبت به ADHD ندارند، در حالی که این کودکان نیاز به حمایت دارند. رویکرد آموزشی می ‌تواند موقعیت این کودکان را بهبود دهد، به طوری‌ که این کودکان می‌ توانند مهارت ‌هایی را یاد بگیرند تا با مشکلاتی که تجربه می ‌کنند کنار بیایند. در این مطلب، قصد داریم تا ضمن ارائه نکاتی درباره نحوه تدریس به کودکان مبتلا به اختلال نقص توجه بیش فعالی، به ترسیم معلم و محیط ایده آل برای این کودکان نیز بپردازیم.

آموزش و یادگیری

روش ‌های سنتی آموزش، چالش ‌های زیادی را برای کودکان ADHD به وجود می ‌آورد. سبک معمول آموزش تا حد زیادی وابسته به سخنان معلم و تخته سیاه است که ماهیت آن تحرک کم است و در برآورده کردن نیاز این کودکان به فعالیت که سبک یادگیری آن ‌ها جنبشی و عملی است نقص دارد. تکنیک‌ های زیر کودکان ADHD را در دستیابی به برنامه آموزشی موفق‌ تر قادر می ‌سازد.

راهبردهای خاص برای کمک به مشکلات بی‌ توجهی شامل موارد زیر است:

  • از کودک بخواهیم که دستورالعمل‌ ها را تکرار کند.
  • متنوع ساختن گام ‌ها، تکالیف و فعالیت ‌هایی که در درس ‌ها وجود دارد. بهترین آن ‌ها مواردی هستند که کوتاه، فعال و پرجنب و جوش باشند تا نیاز کودک را به فعالیت برآورده کنند.
  • به کار بردن دستورالعمل‌ های گام به گام.
  • پاداش فوری برای اتمام تکلیف، هر جا که امکان دارد.
  • کاهش سر و صداهای اضافی و خارجی.
  • اطمینان از آن که دستورالعمل ‌ها روشن و به دقت منتقل شده باشند.
  • آموزش راهبردهایی در بهبود مهارت‌ های گوش دادن.
  • تشویق کودک به یادداشت ‌برداری.
  • استفاده از نشانه‌ های بصری.
  • اختصاص زمانی برای گوش دادن به موسیقی آرامش ‌بخش از طریق هدفون در حالی که در حال انجام تکالیف نشستنی است.
  • دستیابی به تکنولوژی‌ های آموزشی مثل برنامه ‌های کامپیوتری و فیلم ‌های آموزشی
  • قرار دادن کودک در جایی از کلاس که حواس پرتی کاهش پیدا کند تا به تمرکز و تکمیل تکالیف کمک کند.

راهبردهای خاص برای کمک به مشکلات بیش فعالی شامل موارد زیر می شود:

  • توپ استرس (توپی نرم و انعطاف پذیر برای فشار دادن در جهت کاهش تنش). چنین وسایلی اغلب به تمرکز کمک می‌ کند و کودک را از ایجاد تداخل در درس در حالی که در جستجوی یک شی مورد علاقه برای ارضای این نیاز اصلی است باز می ‌دارد.
  • تاکید بر تفاوت بین سبک و سیاق داخل و خارج از کلاس
  • ایجاد فرصتی برای کودک جهت آرامش یافتن قبل از شروع کلاس
  • افزایش جو آرامش در کلاس
  • تنظیم برنامه‌ های کلاس به گونه ‌ای که حرکات بدنی و تمرینات کششی در فواصل بین دروس وجود داشته باشد.
  • تشویق کودک به پذیرش مسئولیت برای مدیریت سطوح انگیختگی.
  • هر جا که امکان دارد، اختصاص فرصت ‌های ساختاردار جهت فعالیت برای تخلیه انرژی. این فعالیت می‌ تواند به سادگی دادن یک فعالیت عملی یا یک بحث مرتبط با موضوع با یک دوست در حین راه رفتن در طول اتاق باشد.

راهبردهای خاص برای کمک به مشکلات تکانشگری که شامل موارد زیر می شود:

  • دادن آگاهی به کودک از خطر بالقوه مثل استفاده از ابزار و تجهیزاتی مثل قیچی، چراغ الکلی
  • کار کردن گروهی و یا حمایت گرفتن از یک الگوی نمونه مثبت
  • برنامه ‌های مدیریت رفتار و کنترل هیجانات
  • تنظیم اهدافی که در مدت زمان خاص انجام شوند

معلم ایده آل برای یک کودک ADHD

ویژگی های یک معلم ایده آل برای کودکان مبتلا به اختلال نقص توجه بیش فعالی عبارتند از:

  • درباره ADHD اطلاعات داشته باشد و وجود آن را بپذیرد.
  • وادار کردن به اجرای قوانین با رفتار منعطف و در حالی که آرامش خودش را حفظ می ‌کند.
  • اصلاح سبک ‌های آموزشی و منابع برای هماهنگ شدن با سبک یادگیری کودک.
  • گنجاندن فعالیت ‌های زیاد در برنامه‌ های مدرسه تا آن ‌جا که ممکن است.
  • ایجاد فرصت‌ هایی برای کودک تا موفقیت را در حیطه توانایی‌ هایش تجربه کند
  • ترکیب تکالیفی که میل زیاد و کم به آن ‌ها وجود دارد متناسب با سبک یادگیری کودک
  • دانستن این که وقتی سطح ناکامی کودک بالا می ‌رود فشار را کم کند
  • صحبت کردن واضح، خلاصه و با زبان قابل درک
  • اداره کلاس به صورت سازمان یافته و قابل پیش ‌بینی
  • دادن بازخوردهای فوری و ثابت در ارتباط با رفتارهای کودک
  • ایجاد یک نظام علامتی خاص با کودک برای اطلاع دادن رفتارهای نامناسب یا خارج از تکلیف
  • حفظ نزدیکی کافی با کودک بدون آن ‌که مداخله ‌گر باشد
  • نادیده گرفتن اختلال ‌های کوچک و دانستن این‌که چه زمانی باید مداخله کند تا از تشدید رفتارها اجتناب کند.

کلاس ایده آل

محیطی که می تواند بهترین شرایط را برای کودک مبتلا به اختلال نقص توجه بیش فعالی فراهم کند، ویژگی هایی دارد که به شرح زیرند:

  • کودک ADHD نزدیک میز معلم اما در میان محل استقرار سایرین باشد.
  • کودک ADHD در جلوی همه قرار گیرد تا دیگر کودکان در دید او نباشند.
  • اطراف کودک ADHD ترجیحا کسانی که شاخص هستند قرار بگیرند.
  • اجتناب از محرک‌ هایی که حواس را پرت می ‌کنند. کودکان ADHD را نباید در کنار وسایل گرمایشی، تهویه هوا، درها و پنجره‌ ها و نواحی پرترافیک قرار داد.
  • کودکان ADHD نمی توانند تغییر را به خوبی مدیریت کنند و بنابراین از موقعیت ‌های انتقال، تغییر در برنامه‌ها، جا به جایی فیزیکی و بی ‌نظمی اجتناب کنید:
  • ایجاد فضایی که از لحاظ محرک کم باشد تا همه کودکان به آن دسترسی داشته باشند.
  • تشویق والدین به تنظیم یک روال عادی برای تکالیف خانه شامل سازمان دادن وسایل.