طلاق

تعریف

طلاق چیست؟

هر که را می­بینیم، مشتاق عشق است و مسلم ­ترین مکان برای جستجوی آن، زندگی زناشویی است. اکثریت مردم، داشتن زندگی زناشویی سعادتمند را مهم ­ترین هدف زندگی خود عنوان می­ کنند و این یک واقعیت است که ازدواج همان ­طور که می تواند سبب ­ساز خوشبختی باشد، اگر موفق و صحیح نباشد، اسباب شکست و ناکامی خواهد بود.

گاهی اوقات، علیرغم بهترین تلاش ­ها برای نجات ازدواج­ های درمانده، زوج­ ها با طلاق مواجه می ­شوند. طلاق، فرصتی برای رسیدن به زندگی بدون اختلاف، پس از سال ­ها درگیری و اختلاف است. در صورتی که در فرصت کافی، مجموعه تلاش ­ها به طور منطقی و به روال عادی انجام شده باشد؛ ولی نتیجه مثبتی در بر نداشته باشد، طلاق توصیه می ­شود. زمانی که هیچ گونه تفاهم اخلاقی بین زوج وجود نداشته باشد و شخصیت شکل گرفته آنان قابل تغییر نباشد، و زوج به رغم تلاش ­های فراوان، قادر یا مایل به تغییر دادن خود نباشند و همچنین کلیه اقدامات مانند جلسات مشاوره و زوج ­درمانی، جدایی آزمایشی، فرصت دادن و غیره را آزمایش کرده باشند و به جواب نرسیده باشند، در این صورت شاید طلاق بهترین و آخرین راه ­حل باشد.

طلاق تأثیر عمیقی بر افراد و خانواده­ ها دارد و یکی از بحران ­های بزرگسالی است. آن­چه که ما در طلاق از دست می ­دهیم، فقط شریک زندگیمان نیست، بلکه نفس خود ماست. “ما” آن­ چیزی است که در جریان طلاق از دست می ­رود. به همین خاطر است که طلاق تا این حد صدمه ­زننده است. طلاق به این حقیقت که صمیمیت هرگز با کسی به جز همسر خود به دست نمی ­آید، پایان می ­دهد و گاه می ­تواند یک “خود جدید” خلق کند که ممکن است غمگین، ناآرام و خشن باشد.

دلایل

علل طلاق کدامند؟

طلاق نیز مانند ازدواج، از ویژگی ­های خاصی برخوردار است. عوامل جدایی و طلاق را می ­توان به سه گروه اجتماعی، فردی و ارتباطی تقسیم نمود. برخی از علل طلاق به صورت خلاصه عبارتند از:

ازدواج ­های رومانتیک، ازدواج به میل یا اصرار دیگران، نداشتن شناخت کافی از یکدیگر، داشتن انتظارات غیرواقع ­بینانه، مسائل رفتاری و ویژگی ­های شخصیتی، انتخاب ­ها و واکنش ­های هیجانی و شتابزده، عدم فداکاری و گذشت، عدم مسئولیت پذیری، پرخاشگری کلامی و فیزیکی، پافشاری بر خواسته ­های غیرواقع ­بینانه، خیانت و بی ­وفایی، عدم رضایت از روابط جنسی، بی­ اعتمادی، بافت فرهنگی متفاوت زوج، عدم برخورداری از مهارت­های ارتباطی کارآمد و مؤثر و غیره.

انواع و مراحل

انواع طلاق

یکی از محققانی که در زمینه ازدواج و طلاق، پژوهش می­ کند معتقد است طلاق در مراحل مختلف زندگی و تحت عناوین زیر صورت می ­گیرد:

  • طلاق روانی: در پدیده طلاق روانی در اثر ترک محبوب یا عامل عاشقانه خارجی بروز می­ کند. در برابر مرگ یک رابطه طولانی، واکنش به صورت سوگواری و عزاداری ملاحظه می ­شود. جدایی از همسر باعث می ­شود که طرفین احساس استقلال و خروج از موقعیت ­های وابستگی داشته باشند. وابستگی شدید طرفین در زمان ازدواج، این جدایی را بسیار دشوار می ­کند.
  • طلاق قانونی: طلاق قانونی به این منظور صورت می­ گیرد که هر یک از طرفین، پس از طی مراحل قانونی در دادگاه، حق ازدواج مجدد پیدا کنند.
  • طلاق اقتصادی: در این نوع طلاق، تقسیم دارایی بین طرفین صورت می­ گیرد. موضوع اساسی این مرحله از طلاق، حمایت اقتصادی از زن است. این امر یک پدیده اجتماعی مهم است.
  • طلاق اجتماعی: در این نوع طلاق، روابط اجتماعی زوج مطلقه دچار تغییرات اساسی می ­شود. معدودی از دوستان و فامیل در جمع آشنایان باقی می ­مانند و تعدادی نیز از زوج مطلقه دوری می ­کنند. حتی ملاقات با دوستان تازه نیز برای زوج تازه جدا شده، دشوار می ­شود. این نشان می­ دهد که هر یک از طرفین، برای روابط اجتماعی، چقدر به همسر خود متکی بوده ­اند.
  • طلاق والدین: در این نوع طلاق، مسائل مربوط به فرزندان، مثل حضانت و غیره مطرح است.

مدیریت شرایط

چگونه بعد از طلاق زندگی را مدیریت کنیم؟

روانشناسان حوزه مشاوره طلاق معتقد هستند که بعد از طلاق ما باید به خودمان فرصت کافی بدهیم تا بازسازی لازم اتفاق بیافتد. این بازسازی، فرایند و گام ­هایی دارد که ما آن را بررسی خواهیم کرد. این گام­ ها شبیه خشت ­هایی هستند که باید روی هم بگذاریم تا زندگیمان را از نو بسازیم. ۱۸ گام اساسی برای این فرایند وجود دارد که عبارتست از:

گام ۱- انکار:

ابتدا باورتان نمی ­شود این اتفاق برای شما افتاده باشد. حس می­ کنید یک کابوس طولانی می ­بینید و هر لحظه ممکن است از خواب بپرید و از این کابوس خلاص شوید.

گام ۲- ترس:

وقتی که باور کردید جدا شده­ اید، تازه ترس ­ها به سراغتان می­ آیند. ترس­ هایی مثل این­که نکند از پس زندگی جدید و تنها برنیایم.

گام ۳- سازگاری:

حالا برای این­که ترس­ هایتان برطرف شود دست به هر کاری می ­زنید. بعضی از این راه حل­ ها برای کوتاه مدت جواب می ­دهد، اما در بلندمدت نه. معمولاً این راه حل ­ها بچگانه ­اند، چرا که در بچگی جواب داده ­اند.

گام ۴- تنهایی:

حالا که بعضی از راه حل هایتان برای زندگی مستقل جواب نداد، احساس تنهایی می ­کنید. این فکر به سرتان می­ زند که دونفری راه حل پیدا کردن برای این مشکل­ ها چقدر راحت بود. احساس تنهایی بعد از طلاق یکی از آن گردنه هاست که اگر از آن بگذرید، بقیه گام­ ها راحت­تر طی می ­شوند.

گام ۵- به دنبال دوستان قدیمی:

در این گام برای رفع احساس تنهاییتان دنبال یک دوست می ­گردید. معمولاً ابتدا به سراغ دوستان قدیمی می ­روید. مشکل تازه از اینجا شروع می ­شود. بعضی ها دوستان مشترک شما و همسرتان بوده اند. بعضی­ها بعد از جدایی رابطه ­شان را به هر دلیلی با شما کم کرده ­اند. بعضی ­ها را هم خودتان طرد کرده ­اید، اما بالاخره می ­توانید دوستان خودتان را پیدا کنید.

گام ۶- احساس گناه یا طرد شدن:

همان طور که در شماره قبل هم گفتیم احساس گناه و طرد شدن دو روی یک سکه هستند. اگر شما پیشنهاددهنده جدایی باشید، احساس گناه و اگر مخاطب این پیشنهاد باشید، احساس طرد می کنید.

گام ۷- اندوه:

تازه این جاست که غم به قلب شما هجوم می ­آورد. این جاست که حس می­ کنید چیز بزرگی را از دست داده اید. همیشه بعد از هر از دست دادنی، غم است که به دست می ­آید.

گام ۸- خشم:

بعد از غم، خشم می ­آید. احساس می­ کنید در حقتان بی­ انصافی شده است. احساس می­ کنید یک نفر حق زندگی مشترک خوب را از شما گرفته است. معمولاً در ذهن شما آن آدم کسی نیست جز همسر سابقتان.

گام ۹- رها کردن:

حالا دیگر می ­خواهید رها کنید. می­ خواهید از زندگی قبلی دل بکنید. حالاست که متوجه می ­شوید از نظر فیزیکی جدا شده­ اید، نه از نظر ذهنی. دل کندن کار سختی است، اما ممکن است.

گام ۱۰- خودارزشمندی:

بالاخره گام ­های حس ­های مثبت فرا می­رسد. اولین حس این است که من آدم با ارزشی هستم. چیزی که طلاق ممکن است آن را له کرده باشد. آخر این گام به احساس خوب خودارزشمندی می­ رسید.

گام ۱۱- انتقال:

حالا دیگر بیدار شده­ اید و می ­خواهید آثار گذشته را از زندگی ­تان پاک کنید. به این دوره خوب می­گویند دوران انتقالی.

گام ۱۲- صداقت:

حالا دیگر نمی­ خواهید خودتان را پشت نقاب پنهان کنید؛ نقاب قهرمان (طلاق روی من بی ­تأثیر بوده است)، نقاب قربانی (همه چیز تقصیر او بوده است)، می خواهید خودِ خودِ خودتان باشید.

گام ۱۳- عشق:

گام سیزده نحس نیست. اتفاقاً عشق این جاست که سر برمی آورد. این جاست که فکر می­کنید آیا ممکن است کسی من را واقعا دوست داشته باشد؟

گام ۱۴- اعتماد:

حالا دیگر می­ توانید به جنس مخالف دوباره اعتماد کنید. کاری که به خاطر زخم عاطفی ­تان بسیار مشکل است.

گام ۱۵- تمایلات جنسی:

شما هم مثل هر انسان دیگری تمایلات جنسی دارید. ممکن است در این مدت درگیری­ های ذهنی آن را کم یا بیش از حد زیاد کرده باشد. در این مرحله به تعادل می رسید.

گام ۱۶- استقلال:

حالا می­ توانید مستقل باشید. استقلال فقط مالی و فیزیکی نیست. اینجا به استقلال ذهنی هم می ­رسید.

گام ۱۷- هدفمندی:

ذهن مستقل برای خودش هدف می ­گذارد. شما هم در این مرحله برای زندگی خودتان هدف ­هایی می گذارید. هدف ­هایی جدید یا در بیشتر مواقع هدف هایی فراموش شده.

گام ۱۸- آزادی:

بالاخره خودتان را کاملاً رها می­ کنید. این جاست که می ­توانید دوباره به فکر رابطه ­های جدید باشید، چون ذهنتان دیگر تحت تاثیر رابطه قبلی نیست.

آیا همه افراد به مرحله ۱۸ می ­رسند؟

همیشه افراد بعد از طلاق به مرحله ۱۸ نمی ­رسند. بعضی­ ها تا آخر عمرشان در انکار می ­مانند و نمی ­پذیرند این اتفاق برای آن­ها افتاده است. بعضی ­ها تا آخر عمر کینه به دل می­ گیرند. بعضی ها در غار تنهایی می ­روند. بعضی ­ها هم دیگر هیچ وقت به جنس مخالف خود اعتماد نمی­ کنند. بالا رفتن از این صخره­ ها سخت است. باید صبور باشید و با پشتکار. برای بعضی­ ها بالا رفتن از این کوه یک سال طول می­ کشد و برای بعضی چهار سال. اگر صبور باشید بالاخره بالا می ­روید.

فرایند سوگواری طلاق، همانند فرایند کنار آمدن با فوت عزیزان، حدوداً دو سال طول می­ کشد. حداقل دو سال طول می کشد تا عوارض طلاق کم­ رنگ و شخص نسبت به همسر قبلی خود بی ­تفاوت شود و هر یک از طرفین مجدداً به عنوان فردی مجرد، هویتی جدید بیابند.

راهکارهای درمانی

راهکارهای درمانی برای طلاق

اگر مطمئن هستید مسیر طلاق را درست طی کرده ­اید و از بابت طلاق شک ندارید باید آن را به عنوان بخشی از زندگی بپذیرید و فکر کنید برگی از دفتر زندگی است که دیگر گذشته است. در این صورت راحت ­تر می توانید خودتان را با شرایط موجود وفق دهید. وقتی طلاق را می ­پذیرید و آن را تمام شده تلقی می­ کنید، می ­توانید مثل هر انسان دیگری مسیر زندگیتان را طی کنید.

اگر فرایند طلاق را خوب طی نکرده ­اید و به مرحله ۱۸ نرسیده ­اید، توصیه می­ شود که از یک زوج درمانگر متبحر کمک بگیرید. اگر مسیر درست طی نشده باشد با کمک زوج درمانگر می ­توانید مسایل را بررسی کنید و ببینید چطور می ­توان آن­ ها را مدیریت کرد.

کادر درمانی مربوطه

دیگر اختلالات

فهرست