خانواده درمانی

خانواده درمانی طبق تعریف، مداخله ای است که بر تغییر تعاملات بین اعضای خانواده متمرکز است و در آن تلاش می شود تا کارکرد خانواده به عنوان یک واحد، و نیز کارکرد تک تک اعضای خانواده بهبود یابد.

خانواده درماني، شكلي از درمان كل خانواده به عنوان يك گروه است كه توسط يك درمانگر انجام مي شود. در اين نوع درمان، درمانگر با كل اعضاي خانواده به جاي يك فرد خاص ارتباط دارد،  “خانواده ” به عنوان واحد درماني به حساب مي آيد و “تغيير تعامل خانواده”، راه حل مشكلات محسوب مي شود. اهداف و روش هاي درماني، “خانواده محور” هستند؛ يعني اطراف خانواده سير مي كنند. در خانواده درماني، به هيچ يك از اعضاي خانواده به عنوان بيمار، نگریسته نمي شود؛ در عوض اين كل اعضاي خانواده هستند كه آشفتگي و پريشاني خانواده را انعكاس مي دهند. اعضاي خانواده بايد به صورت مشترک در جلسات درماني حضور داشته باشند. تمامي افراد خانواده براي به دست آوردن نتايج موفقيت آميز درماني بايد در درمان شركت كنند. هدف مشترك اكثر خانواده درمانگرها اصلاح ارتباطات در خانواده و درمان مشكلات كل خانواده به جاي مشكلات يك عضو خانواده است. خانواده درماني، اعضاي خانواده، زوجين و ديگر افراد مرتبط به هم را قادر مي سازد تا به صورت ايمن و صحيح افكار و هيجاناتشان را كشف و بيان كنند، تجارب و ديدگاه هاي يكديگر را بشناسند، نيازهاي يكديگر را درك كنند و تغييرات مفيد را در ارتباطات و زندگيشان بنا كنند.

خانواده درمانی می تواند برای موارد گسترده ای نظیر ترمیم شکاف بین والدین و فرزندان بزرگسال آن ها، حل یا کاهش تعارض یا اضطراب آسیب زایی که در روابط بین فردی وجود دارد، ارتقاء درک خانواده از نیازهای یکدیگر و رفع نیازها، تقویت قابلیت و کارکرد تک تک اعضای خانواده و کل خانواده، نگرانی های مربوط به گسترش خانواده و افزایش تعداد فرزندان، افزایش مدارا و سازگاری خانواده با مشکل جسمانی یا روانشناختی یک عضو از اعضای خانواده و کاهش هیجانات ابراز شده (نظیر اعتیاد یا غیره)، و یا مسائل مرتبط با فرزندخواندگی کاربرد داشته باشد. تحقیقات نشان داده اند که خانواده درمانی یا زوج درمانی در مورد طیف مهمی از اختلالات و مشکلات بالینی شایع شامل اختلالات کودک، نوجوان و بزرگسال مؤثرند.

در نتیجه، خانواده درمانی زمانی خاتمه می یابد که اعضای خانواده بتوانند تعامل ها را به پایان برسانند، وارسی کنند و از یکدیگر سؤال کنند، هر عضو بتواند به دیگر اعضای خانواده بگوید که از آن ها چه امیدی، چه ترسی، و چه انتظاری دارد، اعضای خانواده بتوانند مخالفت کنند، اعضای خانواده بتوانند انتخاب کنند، و بتوانند خود را از شر اثرات مخرب الگوهای رفتاری گذشته شان رها کنند.

رویکردهای جدید خانواده درمانی، تغییر سیستم خانواده را برای تغییر خود فرد کافی نمی دانند و معتقدند که علاوه بر سیستم خانواده، تغییر افراد نیز مدنظر است. در نتیجه، در کنار مداخلات و راهکارهای مربوط به روابط بین فردی، راهبردهایی اختصاصی برای تغییر اعضا نیز به کار گرفته می شود. در این موارد، جلسات روان درمانی انفرادی برای برخی از اعضای خانواده برگزار می شود که تا به موازات جلسات خانواده درمانی، به درمان انفرادی خویش بپردازند و به حل برخی تعارض ها و یادگیری برخی مهارت ها نایل شوند.