نوشته‌ها

میزبانی آتیه از یکی از برجسته‌ترین محققان علوم اعصاب ایران

دکتر رضا زمردی، در جریان دیداری از گروه آتیه درخشان ذهن در روز سه‌شنبه (۱۷ مهرماه ۱۳۹۷)، از فعالیت‌های بخش‌های درمانی و پژوهشی آتیه مطلع گردید. وی با حضور در بخش‌های نوروفیدبک، نقشه مغزی (qEEG)، تحریک الکتریکی مغز (tDCS) و تحریک مغناطیسی مغز (rTMS)، پروتکل‌های درمانی و تشخیصی را مورد بررسی قرار دادند.

دکتر رضا زمردی، از دانش‌آموختگان دکترای تخصصی در رشته علوم اعصاب محاسباتی در دانشگاه لاوال کاناداست. اکنون فعالیت‌های وی در مرکز اعتیاد و سلامت روان دانشگاه تونتو، پیرامون زمینه‎های تحقیقاتی محوریت دارد. شایان ذکر است زمینه‌های پژوهشی دکتر زمردی، کاربرد و بهینه‌سازی پروتکل‌های تحریک غیر تهاجمی مغز همانند tDCS و rTMS است.

بازدید دکتر زمردی از بخش‌های مختلف آتیه که با توجه به اهمیت مشخص کردن شاخص‌های نوروفیزلوژیک برای تشخیص و درمان اختلال‌های روانی، از ضرورت مضاعفی برخوردار است، با دیدار وی و دکتر رضا رستمی، ریاست گروه آتیه درخشان ذهن، همراه گردید. در جریان این دیدار صمیمی، شیوه‌های انتقال تجربیات مورد بحث و گفتگو قرار گرفت.

انتهای پیام / آ.ق.

 

تحریک مغناطیسی مغز: وقتی دارو درمانی و روان درمانی … دیگر اثر ندارد!

ضرورت مداخله درمانی در نوجوانان افسرده، در سایه تعداد فزاینده گزارش‌های مبنی بر شیوع بالای افسردگی در نوجوانان، بیش از پیش، احساس می‌شود. بر اساس آماری که توسط مایو کلینیک منتشر شده است، دارودرمانی و روان‌درمانی در ۴۰ درصد از افراد جوان دارای اختلال افسردگی عمده، تأثیرگذار نیست.

این در حالی است که تلاش‌های متخصصان علوم اعصاب در مینه‌سوتای امریکا، پرده از اثربخشی بالای تحریک مغناطیسی مغز یا rTMS، در بهبود علایم افسردگی نوجوانان برداشته است. در ادامه، نگاهی به ابعاد مختلف افسردگی در کودکان و نوجوانان می‌اندازیم.

افسردگی، افسرده خویی و اختلال دو قطبی، از جمله عواملی هستند که بر سازگاری و عملکرد کودکان و نوجوانان تأثیراتی منفی، برجای می‌گذارند. در میان کودکان و نوجوانان، اختلال افسردگی زمینه را برای بروز مشکلات بین‌فردی و روانی – اجتماعی، مساعد می سازد. در نوجوانان افسرده، خطر سوءاستفاده از مواد و خودکشی نیز وجود دارد.

آنچه زنگ خطر را در این میان به صدا درمی‌آورد، این است که غالباً نشانه‌های اختلال افسردگی در کودکان و نوجوانان، به عنوان تغییرات روحیه در مراحل مختلف رشد در نظر گرفته می شود. علاوه بر این معمولاً پزشکان و متخصصان ترجیح می‌دهند که از زدن برچسب افسردگی به کودکان و نوجوانان خودداری کنند. همه این موارد باعث می‌شود که تشخیص این اختلال‌ها با تأخیر صورت گیرد.

معیارهای تشخیص افسردگی در کودکان و نوجوانان شبیه با معیارهای تشخیص افسردگی در بزرگسالان است. البته معمولاً تشخیص این اختلال در کودکان و نوجوانان به چندین دلیل مشکل‌تر از تشخیص افسردگی در بزرگسالان است. توصیف نشانه‌های اختلال توسط کودکان و نوجوانان با توجه به مرحله‌ای از رشد که در آن قرار دارند، متفاوت است. علاوه بر این کودکان و نوجوانان افسرده اغلب نمی‌توانند به راحتی هیجانات و تغییرات خلقی خود را توصیف کنند؛ به عنوان مثال به جای اینکه احساسات بد خود را به زبان آورند، هیجانات خود را تخلیه کرده، با دیگران با خشم و تندی برخورد می کنند و این امر سبب می شود که این نشانه‌ها از سوی دیگران بیشتر به عنوان بدرفتاری تلقی شود.

نشانه های مشترک اختلال افسردگی در کودکان، نوجوانان و جوانان، عبارتند از:

  • غم و ناراحتی مداوم
  • تحریک‌پذیری بالا
  • از دست دادن علاقه نسبت به فعالیت‌هایی که فرد از انجام آن‌ها لذت می‌برده است.
  • تغییر در اشتها یا وزن
  • مشکل در به خواب رفتن یا خوابیدن بیش از اندازه
  • بی‌قراری یا عملکرد کند در فعالیت‌های حسی – حرکتی
  • کاهش انرژی
  • احساس بی ارزشی یا گناه مفرط
  • مشکل در تمرکز
  • مشغولیت ذهن به مرگ یا خودکشی

ملاحظه: پنج مورد یا تعداد بیشتری از علائم فوق باید به مدت دو هفته وجود داشته باشد تا افسردگی در فرد تشخیص داده شود.

علائمی که ممکن است با افسردگی در کودکان و نوجوانان مرتبط باشد عبارت است از:

  • شکایت‌های مکرر از دردهای جسمانی نامشخص و مبهم (سردرد، دردهای ماهیچه ای، درد معده یا خستگی)
  • غیبت‌های مکرر از مدرسه یا عملکرد ضعیف
  • تلاش برای فرار از خانه یا صحبت کردن در مورد آن
  • طغیان احساسات همراه با داد و فریاد و گریه و زاری
  • عصبانیت بی‌دلیل، کسل بودن و بی‌حوصلگی
  • عدم وجود علاقه به بازی کردن با دوستان
  • استعمال مواد مخدر یا الكل و انزوا و ارتباط ضعیف با دیگران
  • ترس از مرگ و حساسیت زیاد نسبت به طرد شدن از سوی دیگران یا شکست
  • پرخاشگری، تحریک‌پذیری یا ناسازگاری
  • رفتارهای جسورانه و بی پروا و مشکل در روابط بین فردی

اگرچه در کودکان و نوجوانان سرعت درمان دوره های افسردگی بسیار بالاست. اما این احتمال نیز وجود دارد که پس از بهبود افسردگی مجددا نشانه های افسردگی عود کند. تشخیص و درمان سریع افسردگی می‌تواند طول مدت دوره افسردگی و شدت آن را کاهش داده و مشکلات کمتری در عملکرد فرد به وجود آورد.

عوامل زمینه ساز اختلال

در کودکی، دختران و پسران به یک میزان در معرض خطر ابتلا به اختلال افسردگی قرار دارند. اما در نوجوانان، احتمال ابتلای دختران به اختلال افسردگی دو برابر پسران است. شواهد نشان می‌دهد که معمولاً سابقه‌ای از اختلال افسردگی در خانواده کودکان و نوجوانان مبتلا به افسردگی وجود داشته و یکی از والدین در سنین کودکی دوره‌هایی از افسردگی را تجربه کرده است.

دیگر عوامل زمینه ساز عبارتند از:

  • استرس و فشار روانی و کشیدن سیگار
  • از دست دادن یکی از والدین یا شخص مورد علاقه
  • به هم خوردن روابط دوستانه و صمیمی و اختلالات رفتاری یا اختلالات یادگیری و بیماری های مزمن مثل دیابت
  • ضربه های روانی حاصل از حوادث طبیعی مثل زلزله، سیل و …

منابع

مجله جامعه، شماره ۱، بهمن ۱۳۸۳

مایوکلینیک

— DSM-5

انتهای پیام / آ.ق.

 
qEEG, rTMS, tDCS, Biofeedback, Neurofeedback

نوروساینس بالینی، گزارش 20 شهریور 1397

 

بیوفیدبک

۱) محققان دانشگاه فلوریدای مرکزی، به راهکاری جدید برای کنترل استرس معلمان تازه کار رسیده‌اند. آنان با استفاده از بیوفیدبک (بازخوراند زیستی)، توانسته‌اند عمکلرد این معلمان تازه کار را —که در مدارس راهنمایی واقع در محله‌های قشر پایین‌تر امریکا فعالیت دارند— افزایش دهند.

۲) اسپرینگر: کاربرد بیوفیدبک در ورزش: پژوهشگری هندی با بررسی عملکرد ورزشکاران رشته‌های دو و میدانی، به نتایجی مبنی بر تأثیرگذاری بیوفیدبک (بازخوراند زیستی) بر میزان ارتفاع پرش ورزشکاران دست یافته است.

۳)  اسپوتنیک: دانشمندان روس در مطالعه‌ای جدید نشان داده‌اند که چگونه بیوفیدبک می‌تواند به کمک کسانی بیاید که از اختلال‌های آوایی رنج می‌برند.

۴) سایکولوژی تودی: چگونه بدون استفاده از دارو، با اضطراب خود کنار بیاییم:بیوفیدبک و مراقبه، راهکارهای اساسی هستند.

تحریک الکتریکی مغز (tDCS)

۱) تیلور فرانسیس آنلاین: پژوهشگران کانادایی میزان تأثیرگذاری تحریک الکتریکی مغز (tDCS) را بر روی حس ولع بررسی کردند. حس ولع عامل اساسی در بروز اختلال‌های خوردن است.

۲) دانشگاه دلاویر: کارآمدی تحریک الکتریکی مغز در افزایش انعطاف پذیری عصبی و یادگیری حرکتی، پس از سکته‌های مغزی: tDCS بار دیگر امتحان خود را پس داد.

۳)  سامانه مدیریت نشریات علمی: محققان ایرانی اثربخشی درمان tDCS بر کارکردهای اجرایی بازماندگان جنگی مبتلا به PTSD را مورد آزمون قرار دادند. اختلال استرس پسا سانحه‌ای، اختلالی رایج در میان سربازان کهنه‌کار و افرادی است که با حجم غیرقابل تحملی از استرس رو به رو شده‌اند.

۴) ابیسکو: متخصصان علوم اعصاب بلژیک با استفاده از نوع خاصی از ثبت فعالیت‌های مغزی، میزان تأثیرگذاری تحریک الکتریکی مغز (tDCS) بر حالات مرضی «وزوز گوش» را مورد مطالعه قرار دهند. این شیوه خاص از ثبت اطلاعات مغزی، مبتنی بر پتانسیل وابسته به رویداد است که با استفاده از دستگاه‌های ثبت نقشه مغزی یا qEEG انجام می‌گیرد.

۵) امپر + مد اسکیپ: تحریک الکتریکی مغز، توانسته توانایی نام‌گذاری افراد پس از سکته‌های مغزی را بهبود بخشد. از سوی دیگر تحقیقات انجام گرفته در امریکا ثابت می‌کند تحریم الکتریکی مغز یا tDCS می‌تواند آفازی (عدم قدرت تکلم) افراد درگیر با سکته مغزی را بهبود بخشد.

۶) مدلینکس: کارآیی درمانی تحریک الکتریکی مغز (tDCS) در اختلال‌های آوایی چیست؟

نوروفیدبک

۱) د پوچ تایمز: نوروفیدبک: راهکاری برای بازگرداندن توانایی تمرکز به مغز شما: داستان یک مراجع را بخوانیم.

۲) دانشگاه مونت فورت: محققان دانشگاه DMU بریتانیا، با استفاده از نوروفیدبک، راهکار جدیدی را برای درمان افسردگی پیشنهاد داده‌اند.

۳) پرس باکس آلمان: درمان نوروفیدبک به عنوان راهکاری بدون از دست رفتن رهیافت‌های درمانی: فراتحلیل پژوهشگران ثابت کرده است که نوروفیدبک به کمک کودکان بیش فعال می‌آید.

نقشه مغزی (qEEG) و نوار مغزی (EEG)

۱) ساینس دایرکت: نقشه مغزی می‌تواند یک نشانگر زیستی در تشخیص، تعیین روند درمان و حتی پیش بینی اثر بخشی روش‌های درمانی در اختلال‌های عاطفی باشد.

تحریک مغناطیسی مغز ( TMS and rTMS)

۱) فرونیتر: تحریک هر دو نیمکره مغز با استفاده از دستگاه تی‌ام‌اس یا تحریک مغناطیسی مغز منجر به بهبود عملکردهای شبکه‌ای مغز و همچنین عملکردهای شناختی درمانجویان مبتلا به اختلال دو قطبی می‌شود.