نوشته‌ها

نوروفیدبک، راهی برای کاهش علایم اوتیسم

پژوهش‌ها پیرامون آنچه اختلال‌های طیف اوتیسم (ASD) خوانده می‌شود، حاکی از توانایی نوروفیدبک در اصلاح نابهنجاری‌های فعالیت مغز است. این رویکرد درمانی، در نهایت به کاهش نشانه‌ها و بهبود عملکرد کودکان دارای اوتیسم منجر می‌شود. اوتیسم یا درخودماندگی، یک اختلال عصبی – رشدی است که نشانه‌های بارزی همچون فقدان ارتباط چشمی مناسب، بیان چهره‌ای، تعامل اجتماعی و از سوی دیگر ارتباط و رفتار تکراری و محدود دارد.

اختلال‌های طیف اوتیسم شامل خود اختلال اوتیسم و اختلال‌های رت، فروپاشنده کودکی، آسپرگر و مجموعه‌ای از اختلال‌های فراگیر رشد است که برای آن‌ها گونه دیگری مشخص نشده است. بر اساس برآورد مرکز کنترل و پیشگیری بیماری‌ها (Centers for Disease Control and Prevention)، شیوع این اختلال ۱ مورد در هر ۵۹ نفر، گزارش شده است. می‌توانید با مراجعه به صفحه اختلالات در وب‌سایت آتیه، اطلاعات بیشتری پیرامون اختلال اوتیسم به دست آورید.

پژوهشگران معتقدند که نشانه‌های مرتبط با اختلال‌های طیف اوتیسم ناشی از عملکرد پایین در چندین ناحیه حساس از مغز است. تکنیک‌های نگاشت مغزی (نقشه‌برداری از مغز) مانند الکتروآنسفالوگرافیِ کمّی (qEEG) نشان داده‌اند که مشکلات افراد دارای اوتیسم، در ارتباط‌های عصبی نابهنجار ریشه دارد. به عبارت دیگر در این افراد، اتصالات مغزی دچار مشکل است. در qEEG یا نقشه مغزی، می‌توان فعالیت نقاط مختلف مغز مراجعان را، نسبت به پایگاه داده که شامل میانگین عملکرد مغز مجموعه بزرگی افراد سالم است، مقایسه نمود.

در مطالعه‌ای پیرامون میزان تأثیرگذاری شیوه‌های تکنولوژیک مانند نوروفیدبک در درمان نشانه‌های اختلال‌های طیف اوتیسم، تحلیل آزمون‌های افراد پس از دریافت نوروفیدبک و مقایسه آن با آزمون‌های اولیه، حاکی از کاهش علایم اوتیسم تا ۴۰ درصد بوده است. از این روست که به باور بسیاری از محققان، نوروفیدبک قادر به اصلاح اختلال‌های موجود در اتصالات نواحی مغزی تأثیرگذار در بروز علایم اوتیسم است. در ادامه به جزئیاتی بیشتری از این پژوهش خواهیم پرداخت.

شواهدی مبنی بر اثربخشی نوروفیدبک

گروهی از پژوهشگران به رهبری کوین و پادولسکی، ۳۷ مراجع دارای اختلال‌های طیف اوتیسم را تحت ۲۰ جلسه درمان نوروفیدبک قرار دادند. در اغلب برنامه‌های درمانی نوروفیدبک، دو راهکار کلی —که با توجه به داده‌های حاصل از نقشه مغزی (qEEG) تعیین می‌شوند—، مورد استفاده قرار می‌گیرند. نخست، تلاش برای تقویت مغز به منظور افزایش موج آلفا و دوم، کاهش امواج دلتا و بتای با فرکانس بالا. در این مطالعه گروه کنترل و گروه آزمایش از لحاظ سن، جنس، نژاد، استفاده از درمان‌های همزمان و شدت علایم اوتیسم همتا شده بودند.

نتایج تیم تحقیقاتی کوین و پادولسکی، خیره کننده بود؛ ۸۹ درصد از افراد شرکت کننده در این پژوهش، گستره‌ای از بهبود علایم اوتیسم را نشان می‌دادند. معنای این عبارت به سادگی در یک جمله خلاصه می‌شود: «نوروفیدبک تأثیرگذار است!». تحلیل آماری یافته‌های کوین و پادولسکی حاکی از تأثیرگذاری این شیوه تکنولوژیک در درمانجویان نوروفیدبک دارای اوتیسم، در قیاس با گروه کنترل شرکت‌کننده در این پژوهش بود. برخی ارتباطات مغزی در افراد دارای اوتیسم، بیش از حد معمول است. یافته مهم دیگر این پژوهش، کاهش ۴۰ درصدی علایم اساسی اوتیسم با استفاده از شاخصی به نام ATEC است. ATEC، چک لیست ارزیابی درمان اوتیسم است.

منابع:

مجله جامعه، شماره ۱۱، نیمه شهریور ۱۳۸۸

مرکز کنترل و پیشگیری بیماری‌ها

ساینس دیلی

انتهای پیام / آ.ق.

 

آیا می‌توان از طریق qEEG، اوتیسم را تشخیص داد؟

اوتیسم چیست؟

اختلال‌های طیف اوتیسم (ASD) مجموعه‌ای از اختلال‌های عصبی و رشدی هستند که با نابهنجاری‌های اجتماعی، ارتباطی، حسی، رفتاری و شناختی و همچنین الگو‌های رفتاری یا فعالیت‌های محدود و تکراری شناخته می‌شوند. کودکان دارای اوتیسم تا حدود یک سالگی مانند سایر کودکان هستند؛ اما تا پیش از سه سالگی، تغییراتی در رفتار آنان ایجاد می‌شود که رفته رفته نگرانی‌های والدین را برمی‌انگیزد. با توجه به آن‌که دلایل بروز اوتیسم کاملاً زیستی است، نمی‌توان مانع از آن شد. با این حال، هر چقدر که اوتیسم را زودتر تشخیص بدهیم، می‌توانیم از راهکارهایی استفاده کنیم که به صورت نسبتاً کارآمدی، منجر به کاهش مشکلات فردی و خانوادگی کودکان دارای اوتیسم می‌شود.

چگونه با استفاده از نقشه مغزی (qEEG)، می‌توان اختلال‌های روانی را تشخیص داد؟

در مطالعه‌ای به رهبری پژوهشگران روس، نتایج ثبت نقشه مغزی یا همان qEEG مراجعان دارای اوتیسم، با یک پایگاه داده، مقایسه شده است. پایگاه داده، مجموعه‌ای از نقشه‌های مغزی افرادی است که هیچ گونه اختلال یا نابهنجاری شاخصی در آنان، تشخیص داده نشده است. هنگامی که نقشه مغزی یک مراجع را نسبت به پایگاه داده می‌سنجیم، در واقع به دنبال یافتن تفاوت‌های امواج مغزی مراجع خود با سایر افراد سالم هستیم. دومین هدف این پژوهش، «محاسبه طیف فراوانی وزنی فرکانس‌های مغزی» بوده است؟! به عبارت ساده‌تر، این پژوهشگران به دنبال یافتن امواج مغزی معینی در مراجعان بودند تا به کمک آن، یک شاخص جدید، برای بررسی وضعیت روانی افراد، تعریف کنند. انگیختگی، کلیدواژه این قسمت از پژوهش نادا پاپ-جوردانووآ، پژوهشگر ارشد بررسی نقشه‌های مغزی کودکان دارای اوتیسم بوده است. انگیختگی یک عبارت تخصصی در روانشناسی است که برای توصیف میزان آمادگی فرد برای واکنش نشان دادن به محرک‌های بیرونی، از آن استفاده می‌شود.

آیا می‌توان ردپای اوتیسم را در گزارش qEEG یافت؟

نتایج ثبت نقشه مغزی مراجعان دارای اوتیسم، حاکی از فعالیت افزایش یافته امواج دلتا و تتا در نواحی پیشانی مغز بود. تغییرات در الگوهای qEEG، حاکی از «یک همبستگی غیرخطی با فرآیندهای رسشی» بوده است. این بدان معنی است که مغز یک کودک دارای اوتیسم، به پختگی کامل در مجموعه‌ای از نواحی مغز، دست نمی‌یابد. امواج ثبت شده در ناحیه CZ (در تصویر زیر علامت خورده است) اعدادی را نشان می‌داد که به طور قابل توجهی، پایین‌تر از حد نرمال و حاکی از انگیختگی پایین است.

qEEG Autism

تصویر بالا، میانگین فعالیت مغز کودکان دارای اوتیسم است. همانطور که می‌بینید، فعالیت امواج دلتا و تتا با رنگ قرمز نشان داده شده است. رنگ قرمز در تفسیر qEEG به معنای فعالیت زیاد است. ناحیه‌ای که با دایره قرمز رنگ نشان داده شده است، CZ یا نقطه میانی مغز (در صورت داشتن دیدی از بالا) می‌باشد.

 

آیا درمانی برای اوتیسم وجود دارد؟

پژوهش‌های اخیر نشان می‌دهد که اساس اختلال‌های طیف اوتیسم در ارتباط‌های عصبی نابهنجار است. مغز انسان، میلیاردها نورون یا سلول عصبی دارد. آنچه که توانایی‌های مغز انسان را پیچیده و در حد داشتن قدرت تفکر، حافظه، حل مسئله و سایر توانمندی‌های سطح بالای مغز می‌رساند، ناشی از ارتباط‌های نورونی پیچیده است. نوروفیدبک شیوه‌ای غیرتهاجمی (بدون نیاز به جراحی) است، که بر ارتقا و بهبود ارتباط‌های نورونی مغز انسان، تمرکز دارد. در این شیوه با استفاده از آنچه از فعالیت مغز مراجع دیده می‌شود، به او می‌آموزند که یکسری ارتباط‌های عصبی را تقویت و یا یک سری دیگر را تغییر مسیر دهد. با توجه به گزارش منتشر شده از مطالعه پژوهشگران روس، به نظر می‌رسد که نوروفیدبک توانایی تغییر ارتباط‌های عصبی ناسالم مغز کودکان دارای اوتیسم را دارد. این به شرطی است که اطلاعات دقیقی که از نقشه مغزی آنان به دست می‌آید، در شیوه به کارگیری نوروفیدبک، رعایت شود.

جمع‌بندی

  • پیش آگاهی (احتمال موفقیت درمان) این اختلال به توانایی‌های ذهنی یعنی عمدتاً همان هوش کودک، بستگی دارد. هر قدر که عملکردهای مرتبط با هوش کودک بهتر باشد، احتمال سازگاری بیشتر او با شرایط چالش برانگیزی که پیش‌روی خود دارد، بیشتر خواهد بود.
  • نتایج نقشه مغزی حاکی از فعالیت بالای امواج دلتا و تتا، در نواحی پیشانی مغز است که می‌تواند حاکی از ارتباط آن با توانمندی‌های شناختی ضعیف باشد.
  • امواج مغزی در ناحیه CZ نشان دهنده فعالیت آهسته بوده است که با انگیختگی پایین در ارتباط است.
  • دارودرمانی در کنار رفتار درمانی، حمایت اجتماعی و به ویژه تکنیک نوروفیدبک می‌تواند وعده بهبود‌های جزئی را بدهد.

— به نقل از ان‌سی‌بی‌آی

 

انتهای پیام / آ.ق.

 
qEEG, rTMS, tDCS, Biofeedback, Neurofeedback

نوروساینس بالینی، گزارش 20 شهریور 1397

 

بیوفیدبک

۱) محققان دانشگاه فلوریدای مرکزی، به راهکاری جدید برای کنترل استرس معلمان تازه کار رسیده‌اند. آنان با استفاده از بیوفیدبک (بازخوراند زیستی)، توانسته‌اند عمکلرد این معلمان تازه کار را —که در مدارس راهنمایی واقع در محله‌های قشر پایین‌تر امریکا فعالیت دارند— افزایش دهند.

۲) اسپرینگر: کاربرد بیوفیدبک در ورزش: پژوهشگری هندی با بررسی عملکرد ورزشکاران رشته‌های دو و میدانی، به نتایجی مبنی بر تأثیرگذاری بیوفیدبک (بازخوراند زیستی) بر میزان ارتفاع پرش ورزشکاران دست یافته است.

۳)  اسپوتنیک: دانشمندان روس در مطالعه‌ای جدید نشان داده‌اند که چگونه بیوفیدبک می‌تواند به کمک کسانی بیاید که از اختلال‌های آوایی رنج می‌برند.

۴) سایکولوژی تودی: چگونه بدون استفاده از دارو، با اضطراب خود کنار بیاییم:بیوفیدبک و مراقبه، راهکارهای اساسی هستند.

تحریک الکتریکی مغز (tDCS)

۱) تیلور فرانسیس آنلاین: پژوهشگران کانادایی میزان تأثیرگذاری تحریک الکتریکی مغز (tDCS) را بر روی حس ولع بررسی کردند. حس ولع عامل اساسی در بروز اختلال‌های خوردن است.

۲) دانشگاه دلاویر: کارآمدی تحریک الکتریکی مغز در افزایش انعطاف پذیری عصبی و یادگیری حرکتی، پس از سکته‌های مغزی: tDCS بار دیگر امتحان خود را پس داد.

۳)  سامانه مدیریت نشریات علمی: محققان ایرانی اثربخشی درمان tDCS بر کارکردهای اجرایی بازماندگان جنگی مبتلا به PTSD را مورد آزمون قرار دادند. اختلال استرس پسا سانحه‌ای، اختلالی رایج در میان سربازان کهنه‌کار و افرادی است که با حجم غیرقابل تحملی از استرس رو به رو شده‌اند.

۴) ابیسکو: متخصصان علوم اعصاب بلژیک با استفاده از نوع خاصی از ثبت فعالیت‌های مغزی، میزان تأثیرگذاری تحریک الکتریکی مغز (tDCS) بر حالات مرضی «وزوز گوش» را مورد مطالعه قرار دهند. این شیوه خاص از ثبت اطلاعات مغزی، مبتنی بر پتانسیل وابسته به رویداد است که با استفاده از دستگاه‌های ثبت نقشه مغزی یا qEEG انجام می‌گیرد.

۵) امپر + مد اسکیپ: تحریک الکتریکی مغز، توانسته توانایی نام‌گذاری افراد پس از سکته‌های مغزی را بهبود بخشد. از سوی دیگر تحقیقات انجام گرفته در امریکا ثابت می‌کند تحریم الکتریکی مغز یا tDCS می‌تواند آفازی (عدم قدرت تکلم) افراد درگیر با سکته مغزی را بهبود بخشد.

۶) مدلینکس: کارآیی درمانی تحریک الکتریکی مغز (tDCS) در اختلال‌های آوایی چیست؟

نوروفیدبک

۱) د پوچ تایمز: نوروفیدبک: راهکاری برای بازگرداندن توانایی تمرکز به مغز شما: داستان یک مراجع را بخوانیم.

۲) دانشگاه مونت فورت: محققان دانشگاه DMU بریتانیا، با استفاده از نوروفیدبک، راهکار جدیدی را برای درمان افسردگی پیشنهاد داده‌اند.

۳) پرس باکس آلمان: درمان نوروفیدبک به عنوان راهکاری بدون از دست رفتن رهیافت‌های درمانی: فراتحلیل پژوهشگران ثابت کرده است که نوروفیدبک به کمک کودکان بیش فعال می‌آید.

نقشه مغزی (qEEG) و نوار مغزی (EEG)

۱) ساینس دایرکت: نقشه مغزی می‌تواند یک نشانگر زیستی در تشخیص، تعیین روند درمان و حتی پیش بینی اثر بخشی روش‌های درمانی در اختلال‌های عاطفی باشد.

تحریک مغناطیسی مغز ( TMS and rTMS)

۱) فرونیتر: تحریک هر دو نیمکره مغز با استفاده از دستگاه تی‌ام‌اس یا تحریک مغناطیسی مغز منجر به بهبود عملکردهای شبکه‌ای مغز و همچنین عملکردهای شناختی درمانجویان مبتلا به اختلال دو قطبی می‌شود.

 
kb-tdcs-96-06-22-1

برگزاری کارگاه بین المللی tDCS در آزمایشگاه ملی نقشه برداری مغز

کارگاه بین المللی “تحریک الکتریکی مغز (tDCS)” در تاریخ ۲۲ شهریور ماه سال ۹۶ توسط آزمایشگاه ملی نقشه برداری مغز با همکاری گروه آتیه درخشان ذهن و گروه neuroCare برگزار شد.

کارگاه بین المللی tdcs

در این کارگاه یک روزه که در ۸ ساعت برگزار شد، جناب آقای دکتر رضا رستمی روانپزشک و عضو هیئت علمی دانشگاه تهران و Klaus Schelhorn رئیس بخش تکنولوژی گروه neuroCare و جناب آقای دکتر رضا کاظمی معاونت نوروساینس گروه آتیه به ایراد سخنرانی و تدریس پرداختند. این کارگاه با هدف آشنایی متخصصان مغز و اعصاب با کاربرد روش تحریک جریان مستقیم فراجمجمه‌ای در بازتوانی عصبی و روانپزشکان با کاربرد روش تحریک جریان مستقیم فراجمجمه‌ای در درمان اختلالات روانپزشکی برگزار شد.

بخش تئوری کارگاه بین المللی tdcs

در کارگاه بین المللی tDCS  به مباحثی چون اصول و مکانیسم tDCS، پارامترها و پروتکل‌های تحریک / الکترودها/ مونتاژها/ HD-tDCS/ ایمنی، tDCS در درمان/ tDCS در علوم اعصاب شناختی پرداخته شد.  علاوه بر بخش تئوری، این کارگاه دارای بخش کار با دستگاه نیز بود. در بخش عملی کارگاه، شرکت کنندگان به سه گروه جداگانه تقسیم شدند تا به صورت عملی در خصوص نحوه کار با دستگاه آموزش ببینند.

بخش عملی کارگاه

در این دوره از کارگاه، ۶۰ نفر شرکت داشتند که علاوه بر متخصصان روانشناسی، روانپزشکی و نوروساینس متخصصانی از دیگر حوزه ها از قبیل مهندسی برق، مهندسی پزشکی، مکانیک و … شرکت داشتند. در پایان این دوره، به شرکت کنندگان، مدرک بین المللی مورد تایید BCIA اعطا گردید.

 
kb-n-96-06-20-1

برگزاری کارگاه بین المللی نوروفیدبک در آزمایشگاه ملی نقشه برداری مغز

کارگاه بین المللی “نوروفیدبک” در تاریخ ۲۰ و ۲۱ شهریور ماه سال ۹۶ توسط آزمایشگاه ملی نقشه برداری مغز با همکاری گروه آتیه درخشان ذهن و گروه neuroCare برگزار شد.

کارگاه بین المللی نوروفیدبک

در این کارگاه دو روزه که در ۱۶ ساعت برگزار شد، جناب آقای دکتر رضا رستمی روانپزشک و عضو هیئت علمی دانشگاه تهران و Klaus Schelhorn رئیس بخش تکنولوژی گروه neuroCare به ایراد سخنرانی و تدریس پرداختند. در کارگاه بین المللی نوروفیدبک در ابتدا به مباحثی همچون تاریخچه EEG، ERP، و نوروفیدبک پرداخته شد. در ادامه مباحث، الزامات و تجهیزات نوروفیدبک مورد بررسی قرار گرفت. همچنین مروری بر پژوهش های انجام شده در حوزه نوروفیدبک بر روی مبتلایان به بیش فعالی  انجام شد. پروتکل‌های نوروفیدبک و اجرای آنها، نقش خواب و کاهش نشانه ها از دیگر مباحث مطرح شده در کارگاه بین المللی نورویدبک بود. همچنین در این کارگاه دو روزه، طراحی و اجرای پژوهش (ساختگی، دارونما و …) و سایر نکات و روش‌های نوروفیدبک (SCP) به شرکت کنندگان آموزش داده شد. علاوه بر بخش تئوری، این کارگاه دارای بخش عملی نیز بود. در بخش عملی کارگاه، شرکت کنندگان به سه گروه جداگانه تقسیم شدند تا به صورت عملی در خصوص نحوه کار با دستگاه آموزش ببینند.

کارگاه عملی نورفیدبک

در این دوره از کارگاه، ۵۲ نفر شرکت داشتند که علاوه بر متخصصان روانشناسی، روانپزشکی و نوروساینس متخصصانی از دیگر حوزه ها از قبیل مهندسی برق، مهندسی پزشکی، شیمی و … شرکت داشتند. در پایان این دوره، به شرکت کنندگان، مدرک بین المللی مورد تایید BCIA اعطا گردید.

اعطای مدرک بین المللی به شرکت کنندگان

 
k-n-96-06-02 (1)

برگزاری کارورزی «نوروفیدبک» در کلینیک آتیه درخشان ذهن

دوره ۸۹ ساعته کارورزی نوروفیدبک با هدف آشنایی با الگوهای EEG و تعیین پروتکل نوروفیدبک بر اساس آنها، انواع آرتیفکت، سخت افزار و نرم افزار نوروفیدبک ( دستگاه Procomp 2 و نرام افزار Biograph infinity )، اثر داروها بر EEG، و  qEEG و مفاهیم مرتبط با آن برگزار می‌شود.

 

بخش تئوری دوره با سخنرانی جناب آقای دکتر “رضا کاظمی” با شرکت ۸ نفر از روانشناسان، در ۱ و ۲ شهریور ماه سال ۹۶ در کلینیک آتیه درخشان ذهن برگزار شد.

کارورزی نوروفیدبک
 

نتایج مورد انتظار از اجرای این دوره کارورزی‌ها، کسب توانایی استفاده از دستگاه نوروفیدبک برای درمان مراجعین، و توانایی استفاده از qEEG برای تعیین پروتکل درمان است.

برای آگاهی از دوره‌ی بعدی نوروفیدبک و سایر دوره‌ها عضو کانال ما https://t.me/EducationACNC  شوید.

برای کسب اطلاعات بیشتر به شماره تلگرام ۰۹۳۷۹۴۳۲۵۴۲ پیام بزنید.