اختلال جنون اتش افروزی

اختلال جنون اتش افروزی

اختلال جنون اتش افروزی

اختلال جنون اتش افروزی

تعریف اختلال

جنون آتش افروزی عبارت است از بر پا کردن حریق به صورت مکرر، عمدی و هدفمند. خصوصیات مرتبط با آن عبارت هستند از احساس تنش یا انگیختگی عاطفی پیش از آتش افروزی، شیفتگی، علاقه یا کنجکاوی در مورد آتش و مجذوبیت نسبت به آتش و فعالیت ها و تجهیزات مرتبط با آتش نشانی، احساس لذت، رضایت یا تسکین هنگام آتش افروزی یا هنگام مشاهده حریق یا شرکت در پیامد های آن. بیماران ممکن است پیش از شروع آتش افروزی تدارکات پیشرفته قابل ملاحظه ای در نظر بگیرند. جنون آتش افروزی با ایجاد حریق از این نظر متفاوت است که حالت دوم به منظور نفع مالی، انتقام گیری، یا سایر دلایل انجام می شود و از قبل برنامه ریزی شده است.

در مورد شیوع جنون آتش افروزی اطلاعات زیادی در دست نیست. ولی درصد کوچکی از افراد بالغی را که ایجاد حریق می کنند می توان در طبقه جنون آتش افروزی قرار داد. این اختلال در مردها بسیار شایع تر از زن ها است و مسبت ابتلای مرد به زن تقربا ۸ به ۱ است. بیش از ۴۰ درصد بزرگسالانی که به جرم ایجاد حریق دستگیر می شوند، کمتر از ۱۸ سال سن دارند.

علائم

جنون آتش افروزی به میزان قابل توجهی با اختلالات سوء مصرف مواد (بخصوص الکسیم)، اختلالات خلقی (افسردگی یا دو قطبی)، سایر اختلالات کنترل تکانه نظیر جنون دزدی در آتش افروزان مونث و انواعی از اختلالات شخصیت از جمله اختلال شخصیت مرزی و بی کفایت همراه است. اختلال کم توجهی- بیش فعالی و ناتوانی های یادگیری ممکن است با جنون آتش افروزی کودکی همراه باشد و این هم ابتلایی اغلب تا دوران بزرگسالی ادامه می یابد. در بین افراد آتش افروز کم توانی ذهنی خفیف نسبت به جمعیت کلی شایع تر است. برخی مطالعات نشان دهنده افزایش میزان سوء مصرف الکل در افراد آتش افروز است. این بیماران همچنین ممکن است سابقه ای از صفات ضد اجتماعی نظیر فرار از مدرسه، بزهکاری و فرار از خانه داشته باشند. در مطالعات کنترل شده این یافته را تایید نمی کنند. با این حال، مطالعات نشان داده اند مطالعات نشان داده اند که بین بی رحمی با حیوانات و آتش افروزی ارتباطی وجود دارد. آتش افروزی در دوران کودکی و نوجوانی اغلب با کم توجهی – بیش فعالی یا اختلالات سازگاری ارتباط دارد.  

مبتلایان به جنون آتش افروزی از تماشاگران همیشه حاضر حریق در حوالی منزل خود هستند، به کرات زنگ های خطر را به دروغ به صدا در می آورند و نسبت به ابزار آتش نشانی علاقه نشان می دهند. کنجکاوی آنها بسیار مشهود است. با این حال نسبت به اعمال خود هیچ گونه احساس پشیمانی ندارند و نسبت به پیامدهای حریق برای زندگی انسان ها و اموال آنها بی تفاوت هستند. آتش افروز ها ممکن است از تخریب ناشی از حریق احساس رضایت کنند و اغلب سرنخ های آشکاری بر جای می گذارند. خصوصیات شایع همراه عبارتند از: مسمومیت الکلی، مشکلات و کژکاری جنسی، بهره هوشی کمتر از حد طبیعی، ناکامی های شخصی مزمن و نفرت از صاحبان قدرت. در برخی موارد آتش افروز ها با آتش دچار تحریک جنسی هم می شوند. جنون آتش افروزی معمولا در دوران کودکی آغاز می شود، ولی سن شروع معمول آن مشخص نیست. اگر شروع آن در نوجوانی یا جوانی باشد، احتمال اینکه آتش افروزی به قصد تخریب و عمدی باشد، بیشتر است. ایجاد حریق در جنون آتش افروزی به صورت دوره ای رخ می دهد و تناوب حملات آن کم و زیاد می شود. پیش آگهی در کودکان درمان شده خوب است و بهبود کامل هدفی غیر واقع بینانه نیست. پیش آگهی در افراد بالغ به علت استفاده از ساز و کار انکار و شانه خالی کردن از قبول مسئولیت و نیز وجود همزمان اعتیاد به الکل و فقدان بینش چندان خوب نیست.

دلایل

عوامل روانی اجتماعی و علل زیستی در این اختلال نقش دارند. زیگموند فروید، دانشمند و بنیان گذار روانکاوی در روانشناسی آتش را نمادی از تمایلات جنسی می دانست. او عتقد بود حرارتی که از آتش متصاعد می شود یادآور همان احساسی است که با حالت تحریک جنسی همراه است. روانکاوان دیگر آتش افروزی را با مسل غیر عادی برای قدرت و حیثیت اجتماعی ربط داده اند. بعضی از بیماران مبتلا به آتش افروزی خود داوطلبین آتش نشانی هستند که برای این که شجاعتشان را به خودشان اثبات کنند، دست به آتش افروزی می زنند، سایر آتش نشان ها را به فعالیت وا می دارند و یا با خاموش کردن شعله های آتش قدرت خود را به رخ دیگران می کشند. آتش افروزی راهی است برای تخلیه خشم متراکم ناشی از ناکامی های مربوط به احساس حقارت جنسی، یا جسمانی و یا اجتماعی. چندین مطالعه نشان داده است که پدران این بیماران در خانه حضور نداشته است. بنابراین یک توضیح محتمل برای آتش افروزی این است که این عمل نشانگر تمایل فرد برای بازگشت پدر غایب به خانه به عنوان نجات دهنده، اطفا کننده حریق و نجات کودک از یک زندگی دشوار است. زنان آتش افروز که تعدادشان به نسبت با مردان مبتلا به آتش افروزی کمتر است، برخلاف مردان، به منظور وا داشتن آتش نشانان به فعالیت شروع به ایجاد حریق نمی کنند. در عوض روسپیگری بدون لذت، دزدی های کوچک که غالبا به مرز جنون می رسد از گرایش های بزهکارانه شایع در زنان آتش افروز است.

در مایع مغزی نخاعی افراد مبتلا به آتش افروزی، کاهش قابل توجهی در ماده شیمیایی عصبی به نام سوتونین مشاهده شده است که احتمال درگیری سیستم سروتونرژیک و یا آدرنرژیک را مطرح می کند. وجود هیپوگلیسیمی واکنش که براساس اندازه گیری غلظت گلوکز خون در آزمایش تحمل گلوکز مشخص شده است، به عنوان علت ایجاد جنون آتش افروزی مطرح شده است. با این حال مطالعات بیشتری در این زمینه لازم است.

عوامل خطرساز

از جمله عوامل خطرساز در این اختلال ژنتیک و کم بودن انتقال دهنده های عصبی (مواد شیمیایی مغزی که ارتباط بین سلول های مغز را برقرار می کنند) در ارتباطات بیم سلول های عصبی است. در کنار این مشکل اما تربیت و فرزندپروری والدین نیز بسیار تعیین کننده است. در سبک های فرزندپروری که والدین به نیاز های کودک توجه نمی کنند و باعث ایجاد خشم و تنفر در کودک نسبت به خود می شوند، می توان پیش بینی مشکلات رفتار بخصوص آتش افروزی را انتظار داشت. در موارد دیگر ابتلا به مشکلات روانشناختی دیگری مانند اختلال سلوک، اختلال رفتاری نامقابله ای، شخصیت ضد اجتماعی و نقص توجه و بیش فعالی، می تواند در بروز این رفتار اثرگذار باشد. آتش افروزی یکی از علائم در اختلال سلوک می تواند باشد و در همین حال هم ابتلایی به آتش افروزی باشد. به همین دلیل باید ارزیابی لازم در این رابطه انجام شود.

عوارض

این اختلال با توجه به شدت آسیب زا بودنی که دارد، برای فرد مبتلا می تواند عواقب بسیار نگران کننده ای داشته باشد. این افراد در مقابل میل و تکانه آتش افروزی تحمل کمی دارند و احساس اضطرار زیادی برای انجام آن حس می کنند. در این شرایط با توجه به این که سیستم بازداری از توان کمی در مغز برخوردار است، طبیعتا فرد نمی تواند خود را کنترل کند و در نتیجه امکان دارد در سنجش موقعیت و ارزیابی پیامد های آتش افروختن مشکل جدی داشته باشد. در این وضعیت و شرایط آسیب زدن به اموال دیگران بسیار شایع است. فرد امکان دارد از ایجاد حریق گسترده و در مزارع احساس سرخوشی و راحتی کند. در این حالت آسیبی که می تواند متوجه محصولات و طبیعت شود، غیرقابل پیش بینی است. در مواردی که فرد دست به آتش افروزی های دیگری در موارد دیگر می زند، این امکان وجود دارد که توسط مراکز انتظامی و قضایی دستگیر شود و در نتیجه اغلب این افراد دارای سوء پیشینه هستند. در کنار این می توان در زمینه شغل فرد نیز نگران بود. احساس های میل شدید آتش افروزی در موقعیت شغلی می تواند با از دست دادن شغل و در نتیجه آن مشکلات اقتصادی پیش بیاید. با این حال زندگی فردی و اجتماعی فرد مبتلا نیز تحت تاثیر قرار می گیرد. در موارد اختلالات مختلف روانشناختی معمولا هر اختلال به صورتی است که با مشکلات دیگری هم ابتلایی و همزمان می شود. در مشکلات کنترل تکانه، از آنجا که مشکل اصلی در کنترل رفتار و میل ناخواسته است، کنترل و تحمل در موارد دیگر نیز پایین است و این امکان وجود دارد که شاهد انفجارهای خشم و عصبانیت و عدم توانایی مدیریت رفتارهای آسیب زننده به روابط باشیم. به همین دلیل لازم است تا این مساله به تخصصی و با همکاری خود فرد و حمایت خانواده و اطرافیان انجام شود.

آمادگی برای اولین مراجعه

جهت انجام بررسی و مراجعه، لازم است تا مشکل فرد مساله آتش افروزی و رفتارهای خطرناک با آن را داشته باشد. همچنین باید ابتدا به روانپزشک یا روانشناس مراجعه کرد و سپس با بررسی و مصاحبه بالینی، تشخیص دقیق تر گذاشته شود. همچنین لازم است تا بعد از ارزیابی روانشناختی تست ها و آزمون های اولیه انجام شوند.

آزمون ها و تشخیص

ارجاع به آزمون و یا تست خاصی جهت اقدام لازم است بعد از تشخیص روانشناس یا روانپزشک و مصاحبه تشخیصی باشد. دستور انجام تست خاصی بر عهده متخصص است.

درمان

در مورد درمان جنون آتش افروزی مطالب چندانی نوشته نشده است و درمان مبتلایان به این اختلال به دلیل فقدان انگیزه در آنها مشکل است. تا زمانی که نتایج تحقیقات موفقیت هیچ درمان منفردی را نشان نداده است، رویکرد مناسب استفاده از چند روش مختلف و از جمله رویکردهای وابسته به درمان رفتاری است. به علت ماهیت عود کننده جنون آتش افروزی، برنامه درمان می بایست شامل کنترل بیمار جهت جلوگیری از تکرار دوره های آتش افروزی باشد. زندانی کردن ممکن است تنها روش پیشگیری از تکرار عمل باشد. پس از زندانی کردن می توان رفتار درمانی را در موسسات تادیبی انجام داد. درمان آتش افروزی در کودکان باید با حد اکثر جدیت انجام شود. مداخلات عمیق در صورت امکان باید صورت گیرد. با این حال، این مداخلات باید به عنوان اقدامات درمانی و پیشگیری انجام شود و نباید جنبه تنبیهی داشته باشد. در مورد کودکان و نوجوانان درمان جنون آتش افروزی یا ایجاد حریق باید با درمان خانوادگی باشد.

در موارد بسیاری دارو درمانی باید انجام شود. خانواده فرد ممکن است در مقابل مصرف دارو به دلیل عوارض و مشکلات برچسب اجتماعی که می گیرد، تمایلی نشان ندهند. اما باز باید توجه است مصرف دارو برای موارد شدید بسیار لازم و ضروری است و فرد باید به کمک آن درمان های دیگر را دریافت کند. با این حال دارو صرفا می تواند به برطرف کردن علائم کمک کند. اما مداخله در سطح روابط فرد و مشکلات درونی او در حیطه روان درمانی است. مشکل آتش افروزی مساله ا نیست که خود به خودی و بدون دلیل به وجود آمده باشد. این رفتار در واکنش به میل درونی و عدم توانایی کنترل آن است. با این حال این میل کم کم و در طول زمان و براساس زندگی  و سابقه ای که فرد دارد، شکل گرفته است و این مساله همان طور که شکل گیری آن در طول زمان بوده است، درمان آن نیز زمان بر است و نیاز به کار روان درمانی طولانی هست. این مساله مخصوصا در مواردی که شدت اختلال و میزان عود علائم بالا است، اهمیت بیشتری دارد.

تمرکز بر بهبود رواط فرد با محیط بیرون و اجتماعی در کاهش استرس و اضطراب و مشکلات ارتباطی بسیار می تواند کمک کننده باشد. گروه درمانی و خانواده درمانی از موارد دیگری هستند که می توانند به این افراد کمک کنند. این مساله بخصوص در کودکان و نوجوانان که با خانواده زندگی می کنند، بیشتر اهمیت دارد. لازم است تا خانواده کودک نیز در این مساله درگیر بشوند و کودک را در بهبود مشکلاتش حمایت کنند.

سازگاری و حمایت

قبل از هر چیز توصیه می شود تا فرد مبتلا برای بررسی اولیه حتما به متخصص و روانشناس یا روانپزشک مراجع کند. بدون شک مصرف دارو و روان درمانی در این افراد بسیار می تواند کمک کننده باشد و در مدیریت مشکل فرد مبتلا به او کمک کند. در کنار این مساله نیاز است تا حمایت بین فردی نیز فرد مبتلا را پشتیبانی کند. این افراد باید سر وقت داروی خود را مصرف کنند. باید در برخی موقعیت ها قرار نگیرند. مخصوصا مواردی که فرصت برانگیختن آتش و مکان خلوتی وجود دارد که به دور چشم دیگران است. به همین دلیل پیشنهاد می شود تا نه بصورت افراطی اما در بیشتر مواقع مواظب فرد بود. حمایت اجتماعی می تواند در کاهش اضطراب های فرد و بهبود شرایط روانی او بسیار کمک کننده باشد. با این حال در نظر داشته باشید که در بسیاری از موارد، این مساله خود واکنشی به روابط گذشته و فعلی است و لازم است تا این روابط مخصوصا در سطح والد فرزندی مورد درمان و کنترل قرار بگیرد. در نتیجه درمان فرد یک شبکه از افراد است و نیاز به همکاری آنها نیز وجود دارد. امکان پذیر کردن یک زندگی  کم دردسرتر و با حمایت اجتماعی و فردی می تواند بر فرد اثربخشی زیادی داشته باشد.

اطلاعات بیشتر

افتراق بین جنون آتش افروزی و مجذوبیت بسیاری از کودکان خردسال نسبت به کبریت، فندک و آتش که بخشی از کنجکاوی های طبیعی در مورد محیط است، چندان دشوار نیست. جنون آتش افروزی، را همچنین باید از ایجاد حریق به قصد خرابکاری از سوی افراد ناراضی و افراطی سیاسی یا مشعل های مزدور تفکیک نمود. افراد مزبور از لحاظ قانونی ایجادگران حریق عمدی نامیده می شوند. وقتی آتش افروزی در زمینه اختلال سلوک و اختلال شخصیت ضد اجتماعی روی می دهد، عملی عمدی است و ناتوانی برای مقاومت در برابر تکانه محسوب نمی شود. آتش افروزی ممکن است به منظور منافع مادی، خرابکاری یا انتقام صورت گیرد. بیماران مبتلا به اسکیزوفرنی یا شیدایی ممکن است در واکنش به توهمات و افکار غلط خود ایجاد حریق نمایند و در اختلالات عملکرد مغزی (مثل دمانس و آلزایمر)، کم توانی ذهنی یا مسمومیت با مواد، بیمار ممکن است به علت ناتوانی در شناخت عواقب آتش افروزی، آن را انجام دهد.

پیشگیری

جهت پیشگیری این مشکل لازم است تا در سطح رفتاری و بهبود روابط آموزش هایی به خانواده ها داده شود. الگوهای رفتارهای مشکل زا و آسیب رساننده به اطرافیان و خانواده افراد نشان داده شود. سیستم غربالگری روانی و پزشکی گسترده تر شود.

خلاصه

جنون آتش افروزی یکی از اختلالات کنترل تکامه می باشد که با میل شدید و غیر قابل کنترل برای ایجاد حریق به صورت هدفمند و عمدی است. فرد مبتلا قبل از ایجاد حریق یک میل و اجبار شدید را در خود احساس می کند و برای رفع آن در یک موقعیت مناسب دست به ایجاد حریق و بر افروختن آتش می کند. این بیماری هم در زنان و هم مردان وجود دارد. می تواند بر اساس شدت بیماری و علائمی که دارد مشکلات جدی مخصوصا در زمینه قانونی و انتظامی را برای فرد به همراه داشته باشد. گفته می شود که در این اختلال نیز همانند دیگر اختلالات کنترل تکانه مقدار ماده شیمیایی سروتونین در مغز به حد کافی تولید نمی شود و این می تواند در بروز و استعداد علائم نقش  داشته باشد. با این حال سبک تربیتی و ارتباطی فرد در گذشته و با والدین نیز می تواند در ایجاد این اختلال تاثیر گذار باشد. در این افراد معمولا سابقه سوء استفاده های روانی و بی توجهی وجود و نبود رابطه والد- فرزندی مناسب در گذشته با سرکوب خشم و عصبانیت همراه بوده است که در حال حاضر آتش نمادی از آن شده است. فرد به صورت نمادی و جایگزین و از طریق آتش تکانه های درونی خود را به آتش و موارد مرتبط با آن تبدیل می کند.

این اختلال می تواند با عوارض و خطرات اجتماعی و فردی زیادی همراه باشد. در مواردی که شدت اختلال بالا است، فرد امکان دارد که تلفات جدی را به محیط و اموال دیگران وارد کند و در برخی موارد کار مراجع قانونی هم نکشد. در مواردی در حوضه حریق می مانند و مانند دیگرن به تماشا می نشینند با این تفاوت که کسی متوجه آتش افروزی آنها نشده است. در مواقعی امکان دارد حتی فرد خود آتش نشان باشد و به صورت عمدی ایجاد آتش کند و یا زنگ خطر را به صدا در آورد. در نتیجه یکی از حوزه های دیگری که بسیار می تواند برای فرد مشکل زا باشد، کار، شغل و مسائل اقتصادی است.

این اختلال به دلیل ماهیتی که دارد در اصل مشکل در کنترل میل و تکانه درونی است. اما اختلالات روانی دیگری نیز معمولا همراه آن در فرد وجود دارد. افسردگی، افسردگی دو قطبی، بهره هوشی پایین، اسکیزوفرنی، سابقه اختلال سلوک در کودکی، اختلال شخصیت ضد اجتماعی از جمله مواردی هستن که باید به آنها توجه داشت.

توصیه می شود تا قبل از هرچیز برای بررسی مشکل به روانپزشک و یا روانشناس مراجعه شود. پس از تشخیص گذاری لازم است تا درمان در دو سطح دارو درمانی و روان درمانی پیگیری شود. با این حال روان درمانی می تواند بسیار گسترده شود و جهت بررسی ارتباطات خانواده به خانواده درمانی نیز مراجعه کرد. حمیات و پشتیبانی اطرافیان و خانواده از موارد مهم در بهبود مشکلات این افراد است. در پوشش مشکلات و اختلالات همراه نیز این درمان ها می توانند بسیار کمک کننده باشند. 

منابع

خلاصه روانپزشکی کاپلان. ترجمه فرزین رضاعی. انتشارات ارجمند

کلینیک مربوطه

آزمایشگاه روان سنجی و نقشه مغزی

این آزمایشگاه به عنوان نمایندۀ انحصاری مرکز HBimed سوئیس، مجهز به روزآمدترین دستگاه های ثبت (Mitsar, Neuroamp II) و نرم افزارهای تحلیل (Neuroguide, HBimed) است.

آزمایشگاه روان سنجی و نقشه مغزی

برای مشاهده توضیحات کلینیک کلیک کنید
ورود به صفحه کلینیک

کلینیک مصاحبه و تشخیص

کلینیک مصاحبه و تشخیص زیر مجموعه کلینیک روانشناسی آتیه است که نقطه ورود تمامی مراجعین جدید به کلینیک روانشناسی آتیه در مرحله اول محسوب می شود.

کلینیک مصاحبه و تشخیص

برای مشاهده توضیحات کلینیک کلیک کنید
ورود به صفحه کلینیک

کادر درمان

ویدئوها

دانستنی ها

عکس مربوط به آموزش و ارتقا سلامت

چرا نمی‌توانیم تمرکز کنیم؟

امروزه عوامل مهمی مانند تمرکز و توجه که در زندگی افراد نقشی کلیدی دارند، بنا به دلایل اجتماعی و فردی رفته رفته رو به کاهش