اختلال در گفتار یا آفازی

اختلال در گفتار یا آفازی

اختلال در گفتار یا آفازی

اختلال در گفتار یا آفازی

تعریف اختلال

آفازی اختلال تکلم و از دست دادن آن بعد از به دست آوردن آن است بیمار آفازیک کلام خود را بطور نادرست ادا کرده و با کلام دیگران را کاملا درک نمیکند . از طرف دیگر دیس آرتیک در هجای الفاظ و لغات دچار اشکال است لیکن از نظر دستوری و انتخاب لغات و واژه های مناسب ایرادی ندارد .
آفازی را باید بتوان از نظر بالینی تشخیص داد چرا که وجود آن معرف وجود ضایعه در کورتکس یا بلافاصله زیر کورتکس و زیر نیمکره چپ است.

در این زمینه دو استثنا ء وجود دارد :
۱- برخی از افراد که بااصطلاح چپ دست هستند نیمکره راست را جهت تکلم بکار میگیرند .
۲-  آفازی مربوط به ذکر اسامی آنومیک آفازیا ممکن است بعلت اختلالات متابولیک و یا ضایعات فضا گیری باشد که فشار ایجاد میکند .
از آنجاییکه انواع مختلف آفازی دارای اتیولوژی های متفاوت هستند لذا پزشک در ابتدا باید قادر باشد که وجود آفازی را تشخیص دهد و در ثانی باید نوع آفازی را تعیین کند .

انواع

پنج نو ع مختلف آفازی :
۱-آفازی بروکا :
این نوع آفازی در اثر ضایعه در منطقه بروکا و یا نواحی مجاور آن بوجود می آید و خصوصیات آن به قرار زیر است :
الف - حرف زدن به آهستگی صورت گرفته و سلیس نیست و بعلاوه هجای کلمات دچار اشکال بوده و با سعی زیاد بیمار صورت میگیرد. حرف زدن بیمار بااصطلاح تلگرافی است بدین معنی که کل حرفی که بیمار میزند بسیار کاهش پیدا کرده و بیمار لغات کوچک و یا انتهای برخی لغات را در هنگام تکلم حذف کرده و آنرا ادا نمی کند .
ب - درک لغات نوشته و یا گفته شده خوب است و ایرادی ندارد .
پ- تکرار یک لغت هر چند که با سعی و زور زدن بیمار صورت میگیرد خوب است لیکن تکرار یک عبارت با اشکال صورت میگیرد بخصوص عباراتی که با یک فعل کمکی همراه هستند . نظیر : ..... واست یا ..... مگر باشد و یا .....اما است و ...
ت - بیمار در هنگام نوشتن دارای حالت افازیک است .
ث- بیمار در نام بردن اشیاء مختلف دچا راشکال است .
ج - ضعف عضلات یک طرف بدن وجود دارد که معمولا در بازو شدید تر از پاست و این حالت بعلت نزدیک بودن کورتکس حرکتی به منطقه بروکااست .
چ- بیمار از کمبود و نقص خود مطلع است و غالبا وازده و دچار افسردگی است .
ح - با کمال تعجب در برخی بیماران می توان مشاهده نمود که بیمار قادر است بدون اختلال تکلم ملودی ای را زمزمه کند و حتی آفازی وی در هنگام فحش دادن و نفرین کردن دیگران از بین میرود .

۲- آفازی ورنیکه :
بعلت ضایعه منطقه ورنیکه و یا نواحی مجاور آن بوجود می آید :
الف - سخن گفتن بیمار واضح و دارای ریتم و هجای طبیعی می باشد لیکن بیمار از نظر ارائه اطلاعات و مطالب دچار می باشد زیرا که از الفاظ زائد و لغات بی محتوی و نادرست استفاده می کند .
ب - بیمار از لغات و صداهای نادرست استفاده می کند . مثلا بجای این که بگوید این دست من است می گوید این شبدر من است .
پ- بیمار در درک لغات گفته شده و یا نوشته شده دچار اشکال است .
ت - طرز نوشتن مثل سخن گفتن دچار اشکال است هر چند که شیوه نویسندگی ممکن است درست باشد.
ث - تکرار لغات و عبارات دچار اشکال است .
ج - نام بردن اشیاء دچار اشکال است .
چ- همی پارزی وجود نداشته و یا بسیار خفیف است و این امر بعلت دور بودن کورتکس حرکتی از محل ضایعه است . هیم آنوپسی و یا کوادری آنوپسی ممکن است وجود داشته باشد .
ح - بیماران ممکن است که به کمبود و نقص خود واقف نباشند و لذا غالبا حتی در موارد حاد بیمارای دچار وازدگی و افسردگی نمی شوند .

۳- آفازی هدایتی :
بعلت ضایعات لوب تمپورال و یا پاریتال است که دسته قوسی ویا الیاف ارتباطی را نیز گرفتار می کند .
الف - سخن گفتن بیمار واضح است لیکن اطلاعاتی که بدست می آید کامل نیست و اختلالات پارافازیک شایع است .
ب - بیمار قادر به درک مطالب گفته شده و یا نوشته شده می باشد لیکن درخواندن مطالب دچار اشکال است .
پ- بیمار در تکرار لغات و عبارات دچار اشکال است بخصوص در تکرار عباراتی که شامل لغات کوچک دستوری است .
ت - نام بردن اشیاء برای بیمار مشکل است .
ث- قدرت بیمار در نوشتن مطالب مختل شده هر چند که شیوه نگارش بیمار ممکن است درست بشاد .
ج- همی پارزی در صورتی که وجود داشته باشد معمولا خفیف است .

۴- آفازی در نام بردن اشیاء :
این نوع آفازی بعلت ضایعات کوچک گیروس زاویه ای . انسفالو پاتی های متابولیک ویا توکسیک و یا ضایعات کوچک فضا گیر که در منطقه ای دور از ناحیه تکلم قرار دارند دیده می شود .
الف - سخن گفتن بیمار واضح است لیکن اطلاعاتی که بیمار بدست می دهد ناقص و مبهم است و آن بعلت اختلالات پارافازیکی است که وجود دارد . هر چند که این نوع آفازی را به جهت اشکال در نام بردن اشیاء می خوانند لیکن تنها یافته بالینی در این نوع آفازی نیست .
ب - بیمار قادر به درک کلمات گفته شده و نوشته شده است .
پ- همی پلژی وجود ندارد .
ت - در ک مطالب و تکرار لغات و عبارات طبیعی است .

۵-آفازی گلوبال :
این آفازی در ضایعات بزرگی که دو منطقه بروکا و ورنیکه را گرفتار می کند دیده می شود همی پارزی در این آفازی وجود داشته و بعلاوه بیمار قادر به درک مطالب و صحبت کردن نمی باشد . در انفارکتوسهای وسیع مربوط به محدوده تغذیه ای شریان مغزی میانی دیده می شود .

علائم

اختلال در گفتار : به صورت گفتار روان و ناروان دیده می شود.

Non fluent –speech گفتار ناروان:  دراین گفتار تعداد واژگان اندک می باشد جملات در حد تک کلمه، آهنگ گفتار صدمه دیده و بیمار به صورت تلگرافی صحبت می کند  وجود دیزآرتری و آپارکسی در گفتار سبب می شود بیمار در آغاز گفتار مشکل داشته باشد. این نمونه از گفتار معمولاً در آفازی بروکا ، ترانس کرتیکال حرکتی ، گلوبال دیده می شود.

گفتار روان (Fluent) :

تعداد واژگان دراین نمونه گفتار زیاد می باشد ولی از لحاظ معنایی، قابل درک نمی باشد. آهنگ گفتار مشکل ندارد. طول جملات سالم وگفتار فاقد دیزرآرتری و آپاراکسی می باشد.

این نمونه از گفتار دربیمارن آفازی ورنیکه ، انتقالی،ترانس کرتیکال حسی و آنومی دیده می شود.

درک (receptive):

همه بیماران آفازی در این زمینه به درجات مختلف از خفیف تا شدید مشکل دارند . بیماران آفازی بروکا، انتقالی، ترانس کرتیکال حرکتی ، آنومی اختلال درک شنیداری از خفیف تا مناسب دارند و آفازی گلوبال ، ورنیکه، ترانس  کرتیکال حسی و مختلط ، درک شنیداری آنها صدمه دیده است

اختلال در تکرار :

درانواع آفازیها بسته به محل آسیب ، توانایی تکرار کردن متفاوت است و ویژگی مناسبی برای تشخیص محل و جایگاه آسیب می باشد.

این توانایی در بیماران آفازی انتقالی (conductive) شدیداً صدمه دیده است و در ترانس کرتیکال ها توانایی تکرار از مناسب تا آسیب خفیف به چشم می خورد و در بقیه آفازیها تکرار صدمه دیده است.

اختلال در نامیدن

(Anomia) توانایی نامیدن  ویژگی است که در همه آفازیها به شکلی صدمه دیده وحتی بعد از گذشت دوره بهبودی خود به خودی دربیماران باقی می ماند.

اختلال در خواندن (Alexia) این توانایی نامیدن به دو صورت توانایی در خواندن و درک آن محاسبه
می گردد و درآفازیهای بروکا، انتقالی ، ترانس کرتیکال حرکتی وآنومی توانایی و درک خواندن مناسب و خواندن صدمه دیده است ودر بقیه آفازیها خواندن به هر دو صورت صدمه دیده است.

اختلال در نوشتن (agraphia)

این توانایی در انواع آفازیها معمولاً صدمه دیده است.

دربرخی از بیماران صدمات ناشی از آسیب به نیمکره راست و ضربه به سر اختلالات شناختی بوجود می آورد و تحت عنوان

Right Hemisphere syndrome (RHS , RHD),Traumatic Brain injury (TBI)

نامیده می شود و همچنین اختلالات ناشی از بیماریهای پیشرونده نظیر دمانس، پارکینسون توانائیهای هوشی ومهارتهایی مانند زبان، حافظه ومهارتهای بینایی و احساسات وشخصیت تحت تاثیر قرارمی دهند.

دلایل

عمده ترین علل شامل سکته، ضربه به سر، تومور مغزی، عفونتهای مغزی و دیگر بیماریهای عصب شناختی می باشند. از دیگر علل می توان به تنش و استرس بالا، بیماری دیابت، کلسترول بالا، فشار خون بالا، مصرف سیگار، مصرف زیاد موادی مانند (الکل،چربی،نمک و...) اشاره نمود.

درمان

درمان آفازی در اكثر بیماران توسط روش‌های بازآموزی، امكان‌پذیر است. این درمان معمولا شامل تحریك شنوایی است كه از ساده به پیچیده تكامل می‌یابد. هنگامی كه بیمار در اثر یادگیری و تحریك سمعی، یاد می‌گیرد كه به‌تدریج از انعكاس صدا قادر به تشخیص حروف، كلمات و جملات گردد، اختلالات خاص كلامی نیز در چارچوب كلی روش‌های دیداری و شنیداری قابل درمان می‌شود. همیشه روان‌درمانی تقویتی باید با این درمان همراه باشد. به طور کلی گفتار درمانی برای این بیماران می تواند موثر باشد.

سه راهکار کلی که می توان در درمان آفازی بروکا از آنها استفاده کرد به شرح زیر است

  1. استفاده از راهکارهای عمومی
    •   آموزش یک کیفیت منجر به منظور تسهیل و تقویت کیفیت های دیگر می شود
      •    مثال : آموزش زبان اشاره به بیماران آفازی باعث افزایش نمره بیان کلامی آنان می شود
    • استفاده از خود راهنما های بیمار :
      •    استفاده از راهنمایی های واجی ، حرکتی ، اشاره ای برای بیان بیمار – منجر به وابستگی بیمار به درمانگر یا افراد می شود در نتیجه برای جلوگیری از این کار : آموزش به بیمار تا سوال بپرسد ، یا توضیح دهد ، بنویسد ، اشاره کلامی آن راروی لب هایش نشان دهد ( زمانی که موضوعی به یادش نمی آید)
    •  استفاده از رویکرد PACE یا Prompting Aphasic´s Communicative Effectiveness :
  • درمانگر و بیمار در تعامل و یک گفتگوی ساده شرکت می کنند ، بدون این که از قبل تعیین شده باشد = پس ازمدتی گفتار جهت پیدا می کند ، بازخورد های مثبت و منفی از طرف درمانگر منجر به شکل دهی تعامل می شود .
  • در این روش استفاده از هر نوع ابزار ارتباطی ( کلامی – غیر کلامی ) تشویق شده و منجر به تقویت گفتار بیمار می شود.

 

  • استفاده از رویکردهای خاص درمان بروکا

 

 

  • MIT 🙁 Melodic Intonation Therapy )
    • استفاده از آهنگ
    • استفاده از توانمندی های نیمکره راست برای تحریک و ایجاد گفتارخودبخودی در بیمار
    • منجر به تسهیل تولید کلمه با استفاده از ضربه زدن ، ریتم و آهنگ خاص
  • HELPSS :( Helm Elicited Language Program for Syntax Stimulation )
    • برنامه استخراج زبان برای تحریک نحو
    • کار روی آموزش گرامر پس از استخراج مشکلات بیمار در تعریف و تکمیل داستان و گفتارخودبخودی
    • تمرین روی عناصر نحوی مانند حروف اضافه ، تصریف و…
  • رویکرد RET یاResponse Elaboration Training :
    • باعث ایجاد ظرافت در تولید پاسخ می شود
    • جزء درمان های بی قاعده محسوب می شود
    • منجر به ایجاد خلاقیت در بیمار می شود
    • ز بیمار خواسته می شود درباره تصویر توضیح دهد سپس پاسخ های بیمار شکل دهی شده و تقویت می شود .
    • مراحل RET :
      1. استخراج پاسخ های خودانگیخته بیمار
      2. مدل سازی و تقویت پاسخ های اولیه ( یعنی تقلید جمله های بیمار و تقویت کردن آنها)
      3. استفاده از کلمات پرسشی برای تحریک بیمار به دقیق تر کردن پاسخ های اولیه
      4. مدل سازی جملات اولیه و پاسخ های بعدی بیمار
      5. تکرار جمله ترکیبی
      6. تقویت پاسخ های بیمار و تهیه مدل نهایی جمله
    • ۳-درمان کلی
      • کار روی جنبه های آوایی :
        1. تمرین روی عبارات تک کلمه ای مهم مانند کلمات محتوایی
        2. تمرین روی برخی از واژگان دستوری مانند کلمات استفهامی
          • ( چرا – کجا- چه وقت – چطور) ، ضمایر اسمی و کلمات نفی
          • ( نکته : این کلمات باید آشنا بوده ، دارای ارزش کاربردی باشند و بیمار قادر به تلفظ آن ها باشد)
        3. از کوچکترین واحد یعنی هجا شروع ، سپس به ۶ یا ۷ هجا برسید
      • کار روی جنبه های نحوی :
        1. تمرین روی جملات خبری ( اسم + مفعول + فعل ) و جملات امری و زمان حال
        2. استفاده از اسم ها ، افعال و صفت ها به یک اندازه در جملات
        3. وارد کردن صفت ها به صورت : اسم یا ضمیر + صفت + است
        4. استفاده از زمانهای مختلف افعال ( حال – آینده – گذشته )
        5. بهتر است در مراحل اولیه درمان ازتکواژهای نحوی (morphosyntactic) کمتری استفاده شود.
        6. عدم استفاده از ساختارهای مجهول ، شرطی یا موصولی ( به علت دشوار بودن آن ها برای بیمار )
        7. تاکید بیشتر روی وصل کردن عبارات بوسیله حروف ربط
          • مانند : اسم + مفعول + فعل   و  اسم + مفعول + فعل
          • عبارات اسمی + صفت + فعل    و عبارات اسمی  + عبارات فعلی

کلینیک مربوطه

آزمایشگاه روان سنجی و نقشه مغزی

این آزمایشگاه به عنوان نمایندۀ انحصاری مرکز HBimed سوئیس، مجهز به روزآمدترین دستگاه های ثبت (Mitsar, Neuroamp II) و نرم افزارهای تحلیل (Neuroguide, HBimed) است.

آزمایشگاه روان سنجی و نقشه مغزی

برای مشاهده توضیحات کلینیک کلیک کنید
ورود به صفحه کلینیک

کلینیک مصاحبه و تشخیص

کلینیک مصاحبه و تشخیص زیر مجموعه کلینیک روانشناسی آتیه است که نقطه ورود تمامی مراجعین جدید به کلینیک روانشناسی آتیه در مرحله اول محسوب می شود.

کلینیک مصاحبه و تشخیص

برای مشاهده توضیحات کلینیک کلیک کنید
ورود به صفحه کلینیک

کادر درمان

ویدئوها

دانستنی ها

عکس مربوط به آموزش و ارتقا سلامت

چرا نمی‌توانیم تمرکز کنیم؟

امروزه عوامل مهمی مانند تمرکز و توجه که در زندگی افراد نقشی کلیدی دارند، بنا به دلایل اجتماعی و فردی رفته رفته رو به کاهش