اختلال سردرد تنشی

اختلال سردرد تنشی

اختلال سردرد تنشی

اختلال سردرد تنشی

تعریف اختلال

سردرد تنشی(Tension Headache)، درد ناشی از استرس یا تنش است که منجر به احساس گرفتگی و انقباض در ناحیه گردن و سر می ­شود. این نوع سردرد یکی از شایع ­ترین انواع سردرد است و زنان بیشتر مستعد ابتلا به این بیماری هستند. افرادی که در محیط ­های پر تنش کار می ­کنند نیز بیشتر در معرض این سردردهای تنشی قرار دارند.
سردرد تنشی، معمولا درد ناگهانی با شدت خفیف تا متوسط در سر شما است که اغلب مانند احساس نواری سفت، محکم و تنگ در پیرامون سر شما توصیف می ­شود. سردردهای تنشي شايع­ترين نوع سردرد است که علل آن به خوبي مشخص نشده است. سردرد تنشی نوعی اختلال دستگاه عصبی است که در آن ،استعداد خاصی به حملات سردرد با علائم همراه مختص خود با شدت خفیف تا متوسط یافت می شود؛ شرح حال و معاینه بالینی دقیق، اساس تشخیص آن است. پژوهش های چند دهه اخیر بیشتر به بررسی سردرد میگرنی اختصاص یافته اند و اکثرِ شواهد و  یافتههای با ارزش جهت درمان سردرد تنشی، مربوط به دهه های پیشین است. البته چند راهکار درمانی مورد توافق در حال حاضر در دست است. روش درمانی در ۲ دهه اخیر تغییر مختصری داشته و شمار زیادی از بیماران، شخصا به درمان  حملههای حاد خود  میپردازند و تنها زمانی که حملات، متناوب یا مزمن  میشوند، به جستجوی راهکارها و پیشنهادهای جدید  میپردازند. در بررسی مروریِ حاضر، توجه ما بیشتر به شناسایی و مراقبت از بیمارانی معطوف گردیده که به توصیه و راهکارهای درمانی جهت درمان حمله حاد یا به استفاده از  روشهای مراقبتی پیشگیرانه برای به حداقل رساندن حملات بعدی نیاز دارند.

انواع

سردردهای تنشی به دو دسته اصلی تقسیم می­ شود: اپیزودیک (چندبخشی و بریده بریده) و مزمن.
سردردهای تنشی اپیزودیک: سردردهای تنشی اپیزودیک معمولا با یک رویداد استرس­زا همراه است و می ­تواند از ۳۰ دقیقه تا یک هفته طول بکشد. این سردردهای مکرر اغلب کمتر از ۱۵ روز در ماه و در بازه زمانی حداقل ۳ ماه بروز می یابد. سردردهای تنشی اپیزودیک اغلب ممکن است مزمن باشد.
سردرد تنشی مزمن: سردرد تنشی مزمن اغلب به صورت روزانه تکرار می ­شود و با عضلات گردن و پوست سر مرتبط است. این نوع سردرد طولانی مدت است و ممکن است مداوم باشد. اگر سردردهای شما در مدت ۳ ماه حداقل ۱۵ بار یا بیشتر در ماه اتفاق می ­افتد، مزمن است.

دلایل

عامل اصلی و زمینه ساز سردرد تنشی  بهطور دقیق مشخص نیست. به نظر می رسد محتمل ترین توجیه برای حملات غیرمتناوب سردرد تنشی،  همان فعال شدن نورون های بیش تحریک پذیر در  سیستمآوران محیطی عضلات سر و گردن باشد.  حساسیت عضله و تنش های روانی به همراه سردرد تنشی دیده می شوند و در وخامت آن نیز تاثیر گذار بوده اند؛ ولی واضحا عامل ایجاد آن محسوب نمی گردند. هر نوع اختلال در پردازش مرکزی درد و بیش  حساسشدن به درد، در شماری از بیمارانی که سر درد تنشی داشته اند، گزارش شده است؛ مستعد بودن به این نوع سردرد، تحت تاثیر عوامل ژنتیکی قرار دارد.

عوامل خطرساز

طبق نتایج حاصله از پنج مطالعه جمعیتی اخیر؛ متوسط شیوع سردرد تنشی در طول عمر افراد بالغ ،۴۶ ۷۸) ۱۲-( بوده است؛ کودکان نیز غالبا درگیر هستند؛ ولی اوج ابتلا در سنین ۴۰-۴۹ سال در هر دو جنس گزارش شده است. نسبت زن به مرد حدود ۵ به ۴ بوده است که اختصاصا در مورد نوع مزمن آن، این نسبت تشدید  میشود. میزان شیوع نوع  حملهایِ این نوع سردرد، با بالا رفتن سطح تحصیلات، افزایش نشان داده است. سردرد تنشیِ نوع مزمن، به نسبت از شیوع کمتری برخوردار بوده و حدود ۳ جمعیت عمومی را گرفتار می کند. این نکته را باید در نظر گرفت که بیش از نیمی از این افراد، افزون بر ۰۸۱ روز از سال را سردرد داشته اند. درصد اندک ولی قابل توجهی از مبتلایان به سردرد تنشی، در سر کار خود حاضر نشده یا این که بازدهی کمتری به علت مشکل مزبور داشته اند که این خود، بار قابل  ملاحظهای بر سلامت جمعیت عمومی به حساب می آید.

آزمون ها و تشخیص

فردی که معیار های ابتلا به سردرد تنشی را دارد و در معاینه عصبی، فاقد هر گونه نکته غیرطبیعی است، به طور معمول اقدام تشخیصی دیگری لازم ندارد؛ لمس و بررسی عضلات دور سر با دست،  روش باارزشی است که کمتر توسط پزشکان به آن اهمیت داده می شود: وجود حساسیت در لمس عضلات دور سر ، معمولترین یافته مثبت در سردردهای تنشی است، هر چند که عدم وجود آن نیز رد کننده این اختلال به شمار نمی آید)کادر .(۲ معاینه ته چشم )فوندوسکوپی( برای جستجوی ادم پاپی یا دیگر اختلالات مربوطه، از این جهت اهمیت دارد که در صورتِ وجودِ یافته مثبت، نشان می دهد که با یک سردرد ثانویه مواجه هستیم .سایر  روشهای تشخیصی براساس بیماری های احتمالی مطرح شده صورت می گیرند؛ البته وجود یک اسکن طبیعی مغز، همه بیماری های جدیِ مرتبط با سردرد را رد نمی کند. در کادر ۳، بعضی مواردی که در آنها باید تصویربرداری تشخیصی جهت سردردهای غیرحاد لحاظ شوند، به اختصار آورده شده است.

درمان

درمان مناسب برای سردرد تنشی، شامل یک درمان حاد برای هر حمله و یک درمان پیشگیرانه برای کاستن از شمار حملاتِ در شرف وقوع است. استفاده همزمان از هر دو نوع درمان، مجاز شمرده شده است.

درمان حملات مجزا

حملات حاد سردردهای تنشی معمولا به مسکن های ساده جواب می دهد. در یک مطالعه شاهددار تصادفی شده، غالب یافته ها به نفع اثربخشی آسپیرین خوراکی به میزان mg 0001-005 در روز بوده اند. در مطالعه دیگری، در۷۵  از شرکت کنندگان، علایم بهبود سردرد، دو ساعت بعد از مصرف آسپیرین، گزارش شده و این بهبودی نیز بی ارتباط با شدت اولیه سردرد در شروع درمان بوده است. البته داروهای ضد التهابی غیراستروییدی که موثر واقع شده اند، دارای اثرات جانبی نیز بوده اند: تحریک مخاط گوارشی و به دنبال آن ایجاد زخم از عوارضی هستند که در درمان با آسپیرین و دیگر داروهای ضد التهابی غیراستروییدی، حتی چنانچه گاه به گاه نیز مصرف شوند ممکن است ایجاد گردند. شواهدی که در مورد پاراستامول )استامینوفن( از مطالعات شاهددار تصادفی شده به دست آمده اند، نتایج مختلفی داشته اند؛ احتمالا از  دارونما موثرتر بوده ولی تاثیر آن کمتر از داروهای ضد التهاب غیراستروییدی گزارش شده است.

مطالعات شاهددار تصادفی شده،  همچنین نشان داده اند که داروهای متشکل از ضد درد به همراه کافیین جهت درمان سردرد تنشی مفید واقع  شدهاند. بسیاری از داروهایی که برای درمان سردرد تنشی به کار می روند، به طور معمول بدون نسخه نیز در دسترس هستند که این امر، نظارت پزشک را بر سیر درمان سردرد مشکل می سازد .

داروهای  خوابآور یا اپیوییدها نباید به طور معمول برای درمان سردرد تنشی استفاده شوند؛ چون سطح هوشیاری و آگاهی فرد را مختل می کند و این خود منشا استفاده نادرست و بیش از حد از دارو می شود و به دنبال آن علایم نشانگان وابستگی به دارو نمایان  میگردند. شواهد به دست آمده از مطالعات شاهددار تصادفی شده و همگروهی، نشان داده اند که اپیوییدها خطر مزمن شدن سردرد را بیشتر  میکنند. نتایج حاصله از یکی از پژوهش ها، بیان می کند که درمان تمام انواع مصرف بیش از حد دارو، بسیار دشوار بوده و موارد مقاوم به درمان نیز بین آنها، شایع است. البته مسوولیت مهم پزشک در فرآیند مراقبت و درمان بیمار، آمادگی جهت خطر سوء مصرف دارو است که بیمار را تهدید می کند.

پیشگیری

لازم است درمان پیشگیرانه روزانه به منظور کنترل سردردهای متناوب و انواع مقاوم به درمان معمول )مسکن ها(، به کار گرفته شود. خطر افزایش شمار سردردهای متناوب در طول زمان، مساله ای است که به طور جدی باید برای بیماری که حداقل دو حمله در ماه دارد، در نظر گرفته شود؛ البته این خطر، هنگامی که حملات به یک بار در هفته برسد، تشدید می گردد؛ باید در نظر داشت که درمان پیشگیرانه در زمانی که بیمار به این سطح از بیماری می رسد و البته ترجیحا قبل از آن، تجویز شود. شواهد بالینی و تجربیاتی که از مطالعات همگروهی و مجموعه موارد به دست آمده، نشان داده اند که اثربخشی درمان پیشگیرانه در هنگامی که بیمار همزمان درمان تسکینیِ بیش از حد دریافت می کند، کاهش می یابد. با این اوصاف در خیلی از موارد بهتر است قطع موقتی دارو قبل از شروع این نوع درمان صورت گیرد. بهترین شواهد اثربخشی در مطالعات شاهددار تصادفی شده مربوط به آمی تریپتیلین با دوزmg 051-57 در روزبوده است. این دارو، اضافه بر اثر درمانی که دارد، تندرنس عضلانی را نیز کاهش می دهد.  البته این اثر توسط روش های آسوده سازی)relaxation( یا استفاده از تیزانیدین)tizanidine(، تقویت می گردد. آمی تریپتیلین، همچنین برای پیشگیری از میگرن نیز به کار می رود؛ پس برای بیماری که هر دو نوع سردرد را تجربه می کند، گزینه خوبی خواهد بود. عوارض جانبی معمول آمی تریپتیلین شامل: خشکی دهان، خواب آلودگی، یبوست و تاری دید است. افزایش وزن نیز از عوارض شایع آن است که حداکثر در یک چهارم بیماران دیده می شود و به نوعی محدودیت در ادامه درمان را مطرح می سازد.

اثرات مفید  آمیتریپتیلین روی سردرد، متفاوت از نوع اثر ضد افسردگی آن است و تاثیر درمانی مطلوب نیز با میزان دوز کمتری به نسبت درمان ضد افسردگی حاصل می شود. در ضمن، سایر داروهای موثر جهت درمان افسردگی، مانند مهارکننده های انتخابی بازجذب سروتونین، روی سردرد تنشی، تاثیر مفید ندارند .

در مقایسه با آمی تریپتیلین،  شواهد محکمی به نفع سایر درمان های پیشگیرانه برای سردرد تنشی در دست نیست. بیشترین نتایج موجود، مربوط به کارآزمایی های شاهددار تصادفی شده در زمینه تیزانیدین است که نوعی آگونیست آلفا محسوب می شود .این دارو برای درمان سردردهای تنشی مزمن، موثر بوده، سقف دوز روزانه آن،mg 81 است. اثرات جانبی آن خواب آلودگی و خشکی دهان است. در یک مطالعه، تاثیر مفید استفاده از mg 03-51 در روز از داروی دیگری به نام میرتازاپین) Mirtazapine( ثابت شده است. مطالعات تصادفی شده شاهددار انجام گرفته در مورد تزریق سم بوتولینوم نوع A به عضلات دور سر، اثر قابل ملاحظه ای از آن در درمان سردرد، نشان نداده اند. سایر مطالعات تجربی،  نشان داده اند هنگامی که درمان های پیشگیرانه در یک دوز پایین، شروع شده و به تدریج تا رسیدن به دوز هدف افزایش داده شود، عوارض جانبی کمتری داشته، پذیرش دارو توسط بیمار را افزایش می دهد. یک روش معمول آن، افزایش دوز در فاصله های یک هفته ای است. سردرد ذاتا شدت و ضعف از خود نشان  میدهد، بنابراین حداقل ۲ یا ۳ ماه درمان پیشگیرانه با دوز مطلوب، قبل از قضاوت در مورد نتیجه درمان، لازم به نظر می رسد. با ثبت روزانه تغییرات مشاهده شده در شدت و میزان بروز سردرد، به اطمینان مناسبی از اثربخشی درمان انجام شده خواهیم رسید. طول دوره مناسب برای درمان پیشگیرانه ناشناخته است. در غیاب شواهد بالینی، درمان مناسب همان ادامه درمان پیشگیرانه برای ۶ ماه و سپس کاهش دوز همزمان با توجه دقیق به تناوب حملات می باشد. اگر سردرد بهبود یابد، می توان برای درمانی که مدنظر داشته ایم نیز تخفیف قایل شویم .

کلینیک مربوطه

کلینیک اضطراب و وسواس

کلینیک اضطراب، وسواس و درد، به درمان اختلالاتی می پردازد که اضطراب ریشه شکل گیری آن‌ها است.

کلینیک اضطراب و وسواس

برای مشاهده توضیحات کلینیک کلیک کنید
ورود به صفحه کلینیک

کلینیک مصاحبه و تشخیص

کلینیک مصاحبه و تشخیص زیر مجموعه کلینیک روانشناسی آتیه است که نقطه ورود تمامی مراجعین جدید به کلینیک روانشناسی آتیه در مرحله اول محسوب می شود.

کلینیک مصاحبه و تشخیص

برای مشاهده توضیحات کلینیک کلیک کنید
ورود به صفحه کلینیک

آزمایشگاه روان سنجی و نقشه مغزی

این آزمایشگاه به عنوان نمایندۀ انحصاری مرکز HBimed سوئیس، مجهز به روزآمدترین دستگاه های ثبت (Mitsar, Neuroamp II) و نرم افزارهای تحلیل (Neuroguide, HBimed) است.

آزمایشگاه روان سنجی و نقشه مغزی

برای مشاهده توضیحات کلینیک کلیک کنید
ورود به صفحه کلینیک

کادر درمان

ویدئوها

دانستنی ها

مشاوره پیش از ازدواج

مشاوره پیش از ازدواج به منظور کمک به افراد برای گرفتن یک تصمیم و انتخاب آگاهانه و درست ازدواج و تشکیل خانواده، مرحله ی بسیار