اختلال سندرم توره

سندرم توره

سندرم توره

سندرم توره

تعریف اختلال

تیک ها پدیده های عصبی و روانپزشکی هستند که ویژگی اصلی آنها حرکات یا صداهای سریع و گذارایی هستند که در پاسخ به تمایل اولیه غیرقابل مقاومت خود را نشان می دهند. هر چند که تیک ها در بیشتر مواقع سریع هستند با این حال این نیز ممکن است که الگوهای پیچیده حرکات و صداهای خاص طولانی رادر بر بگیرند. از آنجا که اختلالات تیک در کودکان به مراتب بیشتر از بزرگسالان است، به نظر می رسد که تغییرات فرضی در مدارهای عصبی ماده شیمیایی دوپامین (یکی از مواد شیمیایی مغزی که باعث انتقال پیام عصبی از یک سلول عصبی به سلول دیگری می شود) در بسیاری از کودکان مبتلا به این اختلال، به مرور زمان به صورت خودکار و خود به خودی بهبودی حاصل می شود. تیک ها ممکن است که گذرا یا مزمن با سیر همراه با تخفیف علائم و یا تشدید آنها باشد. تیک معمولا در سن های مختلفی ظاهر می شود. به صورت کلی معمولا در سن ۵ تا ۶ سالگی شروع می شود و شدت آن نیز معمولا بین ۱۰ تا ۱۲ سالگی به بیشترین شدت خود می رسد. در حدود نصف تا دو سوم از کودکان مبتلا به اختلالات تیک تا زمان سن نوجوانی و یا اوایل نوجوانی به میزان زیادی بهبودی را می یابند و یا این که از تیک های خفیف تری برخوردار می شوند. اختلالات تیک بر اساس نوع علائمی که برای فرد دارد، میزان بروز آن و الگوی بروزی که دارد، تقسیم بندی می شوند. یکی از این انواع تیک حرکتی است. تیک های حرکتی در بیشتر مواقع عضلات صورت و ناحیه گردنی را تحت تاثیر خود قرار می دهند. این می تواند موردی مانند چشمک زدن را در بر بگیرد. یا مثلا حرکات ناگهانی سر، شکلک های دهانی داشتن و یا تکان دادن سر که هر کدام در هر فردی می تواند در دامنه و الگوهای خاصی بروز کند.

تیک های صوتی از دیگر تیک هایی هستند که شاید به نسبت با تیک های حرکتی علائم ناخوشایند تر و ناراحت کننده تری را داشته باشند. تیک های صوتی که در بیشتر مواقع خود را نشان می دهد، می تواند مواردی از این جمله باشد: تیک صاف کردن گلو، تیک غرغر کردن، بالا کشیدن بینی و سرفه.

تیک ها انقباضات عضلانی تکراری و سریعی هستند که منجر به تولید حرکات یا اصواتی می شوند و نکته مهم غیر ارادی بودن آنها است. هر چند که در مواقعی می توان آنها را کنترل و سرکوب کرد. کودکان و نوجوانان مبتلا ممکن است که بعد از در معرض محرکی خاص بودن و یا در پاسخ به یک میل درونی و غیر قابل کنترل رفتارهایی از تیک های مختلف را از خود نشان دهند.

در همین رابطه مشهور ترین و شدید ترین اخلال مرتبط با تیک، سندروم ژیل دولا توره است. این اختلال با نام اختلال توره نیز شناخته می شود. ژرژ ژیل دو لا توره اولین با در سال ۱۸۸۵ زمانی که همکار شارکو بود و در فرانسه با او کار می کرد، بیماری را توصیف کرد که بعدها به عنوان اختلال توره در کتاب های امروزی شناخته شد. او متوجه سندرومی در بین چندین بیمار شد که علائم ذیل را داشتند: تیک های متعدد حرکتی، بد دهنی و پژواک کلامی بود. تیک ها در بیشتر مواقع شامل حرکاتی هستند که در حرکات ارادی به کار می روند. در واقع آنها الگوهایی غریب و عجیب نیستند. بلکه به نوعی همان حرکات طبیعی و عادی می باشند که البته از کنترل خارج هستند. در ۵۰ درصد تا دو سوم کودکان دچار اختلال توره علائم تیک در طول دوره نوجوانی به صورت کامل از بین می رود. این می تواند به صورت خود به خودی اتفاق بیفتد.

تیک های حرکتی و صوتی به دو دسته ساده و پیچیده تقسیم می شوند. تیک های حرکتی ساده از انقباض سریع و تکراری گروه هایی از عضلات مشخص که دارای عملکرد مشابه و در هماهنگ با هم هستند، تشکیل می شوند. از این موارد می توان به چشمک زدن، حرکت دادن ناگهانی ناحیه گردن، بالا انداختن شانه و شکلک در آوردن اشاره کردن. تیک های صوتی ساده ای که بیشترین بروز را دارند از این قرار هستند: سرفه کردن، صاف کردن گلو، غرغر کردن، بالا کشیدن بینی، فین کردن و عوعو کردن. به نظر می رسد تیک های حرکتی پیچیده دارای هدف و ظاهرا عضلات بیشتری را درگیر می کنند. تیک های حرکتی پیچیده ای که بیشترین شیوع را دارند مواردی از جمله اینها هستند: رفتارهای تمییز کردن و نظافتی، بوییدن اشیا، جهش در رفتارهای لمس کردن، پژواک در رفتارها که شامل تقلید در رفتارهای مشاهده شده دیگران است، حرکات زشت و ناشایست (مانند نشان دادن ادا و اطوار های زننده و به دور از شان اجتماعی افراد). تیک های صوتی پیچیده مواردی این چنینی را شامل می شود: تکرار کلمات و یا عبارات خارج از موضوع صحبت، بد دهنی، استفاده از کلمات و یا عبارات مستهجن، تکرار گویی (که این مورد شامل تکرار واژه هایی است که فرد خود می گوید) و پژواک کلام (در این مورد فرد کلمه ها و واژه های آخر صحبت فرد مقابل را تکرار می کند). برخی از افراد مبتلا به اختلالات تیک می توانند تیک های خود را برای چندین دقیقه و یا حتی چند ساعت کنترل و از بروز آنها جلوگیری کنند. با این حال برخی دیگر از این افراد هستند که یا از وجود تیک خود آگاه نیستند و یا این که آنها را غیر قابل کنترل و سرکوب می بینند. این مورد بیشتر در مورد کودکان به نسبت با بزرکسالان صدق می کند. تیک ها ممکن است که در حالت خواب نیز بروز کنند. آنها در حالت خواب، آرامیدگی و یا فعالیت های دیگر کمتر از دیگر حالت ها شوند. با این حال تیک در بیشتر مواقع در زمان خواب وجود ندارد. 

اختلال توره بین ۳ تا ۸ در ده هزار کودک در سنسن مدرسه به نظر می رسد که شایع باشد. اختلال توره در جنسیت مرد و زن خود را به صورت متفاوتی بروز می دهد. به نظر می رسد که در پسرها ۲ تا ۴ برابر بیشتر از شیوع آن در دختران است. در اختلال توره تیک ها دارای نوسان بروز هستند. این بدین معنا است که تیک، چه حرکتی و چه صوتی به صورت دوره ای و دوره های تشدید و خفیف تغییر می کند. همچنین ممکن است که ماهیت تعداد رخداد و شدت هر تیک در طی دوره های نسبتا کوتاه زمانی تغییر کند. این ویژگی های منحصر به فرد اختلال توره تعیین می تواند شیوع دقیق تر آن را دشوار کند. همچنین در مورد فروکش کردن کردن تیک به خصوص که وابسته به سن است، این مساله برجسته تر است. به این صورت که تیک ها معمولا بین ۵ تا ۱۰ سالگی شروع می شوند و در طول زمان تشدید می یابند. در بسیاری از موارد نیز تعداد بروز و شدت آنها پس از ۱۰ تا ۱۲ سالگی کاهش می یابد که البته در ۱۳ سالگی با استفاده از ملاک های سفت و سخت میزان شیوع این اختلال به ۳ درصد در جمعیت کاهش می یابد. شیوع اختلال توره در طول عمر متغیر است که در کل حدود ۱ درصد طبق مطالعات انجام شده تخمین زده می شود.   

علائم

برای قرار دادن تشخیص اختلال توره در سابقه بالینی فرد، سابقه تیک های حرکتی متعدد (که در بیشتر موارد در یک دوره چند ماه و چند ساله خود را نشان می دهند) و بروز حد اقل یک تیک به صورت صوتی در دوره ای زمان اختلال ضروری است. طبق کتاب راهنمای آماری و تشخیصی اختلالات روانی انجمن روانپزشکان آمریکا (DSM-5) تعداد بروز هر تیک این امکان را دارد که کم و زیاد شود. ولی باید از زمان تعیین ملاک های تشخیصی تیک ها برای بیش از یک سال به صورت مداوم حضور داشته باشند. سن متوسط برای بروز و شروع این تیک ها حدود ۴ تا ۶ سالگی است. هر چند که در مواردی این امکان وجود دارد که در ۲ سالگی هم علائم خود را نشان دهند. سنی که دارای بیشتری شدت و اوج تیک است بین ۱۰ تا ۱۲ سالگی است. شروع باید پیش از  سن ۱۸ سالگی باشد. در این اختلال تیک های اولیه معمولا در ناحیه چهره و ناحیه گردنی فرد مبتلا قرار دارند که با گذشت زمان ممکن است که تیک ها به نواحی پایین تر بدن فرد منتقل شوند. از انواع تیک های شایع توصیف شده مواردی از این قرار هستند: تیک های ناحیه سر و صورت، تیک هایی که متمرکز در نواحی دست ها و بازو ها هستند، تیک هایی که در ناحیه تنه و اندام های تحتانی قرار دارند و در آخر تیک هایی که مختص دستگاه تنفسی و سیستم گوارشی. در این نواحی بدنی تیک ها به شکل های مختلفی خود را نشان می دهند این شکل ها می توانند به صورت ذیل باشند: شکلک در آوردن، چین دادن به ناحیه پیشانی صورت، بالا بردن ابروها، چشمک زدن که معمولا با عواقب ناخوشایند فتاری برای فرد همراه است، پلک زدن های مکرر، در هم کشیدن بینی، غنچه کردن دهان، نشان دادن دندان ها، گاز گرفتن لب ها و سایر قسمت های بدن، بیرون آوردن زبان، جلو آوردن فک پایینی، تکان دادن سر به پایین و طرفین، نگاه کردن از گوشه و انتهای چشم، چرخاندن سر، حرکات پرتابی دست و بازو ها که نیازمند کنترل جدی است، کشیدن انگشتان، پیچاندن انگشتان، مشت کردن دست، بالا انداختن شانه ها، تکان دادن پاها، زانو یا انگشت پا، حرکات ویژه و خاص در راه رفتن، پیچ دادن کل بدن، در جا پریدن، سکسکه، آه کشیدن، خمیازه کشیدن، بالا کشیدن بینی، نفس کشیدن دم صدا دار، تنفس با آب و تاب، آروغ زدن، ایجاد صدای مکش و یا ملچ ملوچ کردت لب ها و صاف کردن گلو.

از آنجایی که اختلال توره در بسیاری از موارد با مشکلات توجهی و وسواس و مقابله جویی همراه است، این علائم رفتاری در بیشتر مواقع پیش از شروع تیک ها خود را نشان می دهند. بیش از ۲۵ درصد از افراد مبتلا به تیک های مختلف قبل از این که تشخیص اختلال توره دریافت کنند، با تشخیص اختلال نقص توجه – بیش فعالی تحت درمان با دارو های محرک قرار می گیرند. از جمله شایع ترین تیک های اولیه تیک چشمک زدن است. بعد از نشان دادن تیک چشمک فرد بلافاصله تیک سر و یا شکلک درآوردن خود را نشان می دهد. بیشتر علائم صوتی و حرکتی پیچیده در اختلال توره سال ها پس از علائم اولیه خود را نشان می دهند. بد دهنی یکی از علائم بسیار نامعمول است که در آن فرد کلمات غیر قابل قبول و زشتی را بدون کنترل و اختیار خودش به زبان می آورد. در برخی از موارد فرد کلمات و جملات رکیک و مستهجن را فریاد می کشد. این علامت در کمتر از ۱۰ درصد بیماران بروز می کند و به ندرت در نبود اختلالات روانپزشکی دیگری همراه آنها دیده می شود. بد دهنی ذهنی (نوعی دیگر از بد دهنی که در آن ناگهان یک کلمه یا جمله زشت و نامقبول اجتماعی در ذهن فرد خطور می کند) هم ممکن است که مشاهده شود. در برخی از موارد شدید آسیب جسمی بر اثر رفتارهای تیک ایجاد شده است.  

دلایل

بدون شک با توجه به این که این اختلال خود را در دوره های سنی پایین و به صورت ناخواسته نشان می دهد، ژنتیک دارای نقش خاصی در این اختلال است. در همین رابطه می توان نتایج بررسی نقش ژنتیم را در دو قلوها، سابقه اختلال در خانواده و همچنین نتایج تحقیقات عصب شناختی و تصویر برداری های عصبی دید.

مطالعه بر روی دو قلو ها و فرزند خواندگی و مطالعات در تحلیل جداسازی ها، همگی حاکی از آن هستند که عوامل ژنتیکی البته به شکلی پیچیده در بروز این اختلال نقش بازی می کنند. مطالعات دو قلو ها در همین رابطه نشان داده است که میزان همگامی این اختلال در دو قلو هایی که یک تخمکی و همسان بوده اند، بیشتر از دو قلوهای ناهمسان و دو تخمکی است. این واقعیت که ممکن است اختلال توره و اختلال تیک صوتی و یا تیک حرکتی مزمن در یک خانواده مشاهده شوند، این فرضیه را تایید می کند که احتمالا اختلالات نام برده قسمتی از یک طیف اختلالی با زمینه ژنتیکی یکسان هستند. به نظر می رسد در پسر ها مادران مبتلا به اختلال توره خطر ابتلا به این اختلال را در بالاترین سطح دارا هستند. شواهد پژوهشی نشان می دهد که در برخی از خانواده ها اختلال توره به صورت ژنتیکی و از طریق کروموزوم های غیر جنسی غالب، به نسل بعد منتقل می شود. مطالعات دیگری بر روی شجره نامه های خانواده های با فرد مبتلا به توره نشان داده اند که اختلال توره احتمالا طبق یک الگوی دو خطی انتقال می یابند.

مطالعات تصویر برداری عصبی در پی آن هستند تا با روش هایی مانند MRI، CT، PET و fMRI در پی آن هستند تا ساختار و عملکرد مغز را بررسی کنند. مطالعات انجام شده در این زمینه مشاهده شده است که دو ثانیه قبل و بعد از تیک نشان داده است که نواحی ارتباطی حسی اطراف سیستم لیمبیک مغز که موظف به پردازش اطلاعات مختلف در مغز هستند، در بروز تیک دارای نقش هستند. همچنین شواهد حاکی از آن است که سرکوب ارادی تیک ها نیازمند غیر فعال سازی هسته های عصبی پوتامن و گلوبوس پالیدوس و همچنین فعال سازی نسبی نواحی قشر جلویی و پیشانی و هسته عصبی مدار است. در همین رابطه نشان داده شده است که علاوه بر نقش این ساختارها در تیک، مسیر های دوپامین نیز که اتفاقا از همین ساختارها نیز می گذرد، دارای نابهنجاری است.

در مواردی عوامل دیگری غیر از ژنتیک و عملکرد نامناسب سیستم عصبی ذکر شده است. یک فرآیند خود ایمنی و به خصوص بصورت یک فرآیند ثانویه به عفونت های استرپتوکوکی بتاهمولیتیک به عنوان ساز و کار احتمالی ایجاد کننده تیک و علائم وسواسی جبری در برخی از موارد مطرح شده است. اطلاعات به دست آمده در این زمینه متناقض هستند و مجادلات تبیینی مختلفی بر سر آن صورت گرفته است. در اکثر موارد نیز بعید به نظر می رسد که عامل عفونی نقش جدی را داشته باشد. در یک مطالعه علمی شواهد چندانی در این مورد که عفونت های استرپتوکوکوس بتوانند در کودکان باعث اختلال وسواسی جبری و یا تیک شوند نشان داده نشد و به نوعی تاییدی در رد این فرضیه بود.  

عوامل خطرساز

ژنتیک

عفونت های دستگاه عصبی به خصوص در نواحی پارلیمبیک و پیشانی

در مواردی آسیب هاب ضربه به سر، سکته مغزی، جراحات ناشی از عوامل مختلف می تواند در آسیب ساختارهای عصبی تاثیرگذار باشد.

عوارض

کودکانی که مستعد تیک های حرکتی پیچیده، پایدار و یا شدید و یا تیک های صوتی بلند هستند ممکن است که در معرض زورگویی و طرد اجتماعی قرار گیرند. در این مواقع علائم افسردگی شایع است. کاهش تیک و آموزش روانی در مدرسه ممکن است ضرورت یابد تا بتوان روابط اجتماعی سالم را حفظ کرده و علائم اضطرابی یا افسردگی کاهش یابند. در مواردی که عملکرد تحصیلی بر اثر تیک ها مختل می شوند، تیک ها ممکن است که منجر به افت تحصیلی شوند. مشکلات تحصیلی در کودکان دچار اختلال توره ناشایع نیست و کاهش تیک ها ممکن است سبب افزایش پیشرفت تحصیلی شود. تیک ها همچنین ممکن است که بر اثر فشار عضلاتی و اسکلتی تکراری به خصوص در رابطه با تیک های سر و گردن منجر به ناراحتی جسمانی شوند. در برخی از کودکان دچار اختلال توره تیک ها می توانند سبب تشدید میگرن و سر درد شوند. مداخلات رفتاری و دارویی هر دو می توانند کاهش تیک را هدف قرار داده و منجر به بهبود کیفیت زندگی کودک شود.

آمادگی برای اولین مراجعه

جهت انجام اولین مراجعه لازم است تا والدین در رابطه با آماده سازی کودک اقدامات اولیه ای را انجام دهند. لازم است تا بیان شود که علت مراجعه برای بهبود عملکرد و ارتقا توانایی های کودک است.

با این حال در مرحله اول همزمان در ضمن مصاحبه بالینگر می تواند علائم را چک کند و پس از آن ابزارهای لازم برای بررسی مشکلات احتمالی در رابطه با دیگر مشکلات را تجویز کند.

آزمون ها و تشخیص

ابزارهای تشخیصی در اختلالات روانشناختی ممکن است به صورت پرسشنامه، آزمایش های پزشکی، تست های کامپیوتری و یا ارزیابی های عصبی باشند. در حال حاضر چندین ابزار تشخیصی و سنجشی برای اختلال توره در دست است. این ابزارها شامل ابزارهای ارزیابی خود گزارش دهی جامعی هستند که از این موارد می توان به خود گزارشی علائم تیک و مقیاس شدت یکپارچه تیک یل اشاره کرد که معمولا توسط بالینگر اجرا می شوند. انواع دیگر این ابزارهای شامل این موارد هستند: خود گزارش دهی علائم تیک، مقیاس شدت کلی تیک – یل، اختلال کم توجهی – بیش فعالی: اسوانسن، نولان و پلهام – ۴، پرسشنامه مختصر کانرز؛ اختلال وسواسی جبری: مقیاس وسواسی جبری ییل – براون و مقیاس وسواسی جبری یل – براون کودکان؛ ابزار مووسه ملی سلامت کلی روان؛ بررسی کلی: فهرست رفتار کودک.

درمان

پس از آنکه تشخیص اختلال توره گذاشته شد آموزش روانی اقدام مناسبی است تا خانواده درک درستی از تغییرات تیک ها، سیر طبیعی این اختلال و شیوه حمایت از کاهش استرس را یاد بگیرد. این نکته بسیار مهم است که خانواده ها حمایت کننده های مطلعی برای فرزندانشان باشند. چرا که تیک ها این امکان را دارند که از سوی ناظر آموزش ندیده ای به عنوان بد رفتاری هدفمند کودک تعبیر و تفسیر شود و نه پاسخ به یک تکانه و میل قابل کنترل. نیاز به درمان مبتنی بر ناراحتی ذهنی کودک در رابطه با تیک ها و تداخل های مشهود در عملکرد او است. در موارد خفیف کودکان دچار اختلال تیک که عملکرد اجتماعی و تحصیلی خوبی دارند ممکن است در پی درمان بر نیایند و نیازی به آن هم نداشته باشند. در موارد شدیدتر کودکان مبتلا از سوی همسالانشان طرد می شوند و عملکرد تحصیلی آنها به دلیل ماهیت مزاحم تیک های حرکتی و صوتی مختل شود. در این موارد انواعی از مداخلات از جمله روانی – اجتماعی، دارویی و مداخلات مبتنی بر مدرسه مد نظر قرار می گیرد. مقیاس سنجش شدت تیک یعنی مقیاس میل مقدماتی برای تیک ها از لحاظ ارزیابی روانی بررسی شده و نتایج خوبی را در رابطه با توان ارزیابی آن منتشر کرده اند و در کودکان بالای ۱۰ سال با شدت کلی تیک همبستگی دارد.

توصیه می شود که در موارد شدید تر هم مداخلات دارویی و هم مداخلات رفتاری مد نظر قرار گیرند. در این رابطه مداخلات رفتاری نیز معمولا خط اول درمانی هستند. موارد لزوم درمان شامل علائم بالینی زیر هستند که البته محدود به آنها نیست. تیک ها زمانی که سبب مشکلات هیجانی و اجتماعی، افسردگی و انزوا شوند، مستلزم درمان هستند.

رهنمود ها برای درمان مبتنی بر شواهد اختلالات تیک عبارت هستند از: رفتار درمانی، تحریک عمقی مغز و تحریک مغناطیسی فراجمجمه ای. در یک مطالعه علمی برنامه درمانی جامعی به نام مداخلات رفتاری جامع تیک ها (CBIT) شواهد زیادی را به نفع آموزش وارونه سازی، عادت و مواجه و جلوگیری از پاسخ به عنوان درمان های موثر کاهش تیک ارائه کرده است.

جزء اصلی وارونه سازی عادت آموزش آگاهی است که در آن کودک از خودارزیابی برای تقویت آگاهی از رفتارهای تیک و میل مقدماتی یا حسیات حاکی از قریب الوقوع بودن تیک استفاده می کنند. در اموزش پاسخ رقیب بیمار آموزش می بیند که به صورت ارادی رفتاری را انجام دهد که از لحاظ فیزیکی با تیک ناسازار است و این پاسخ هم همزمان با شروع میل اولیه به خود تیک انجام شده و بروز تیک را مهار می کند. درمان پاسخ رقیب مبتنی بر مشاهدات خود گزارشی بیمارانی است که می گویند تیک ها را در پاسخ به میل اولیه غیر قابل مقاومت انجام می دهند و برای کاهش این میل تیک را انجام می دهد. از انجا که انجام تیک ها سبب ارضای میل اولیه و غیر قابل کنترل و یا کاهش آن می شود، تیک ها تقویت شده و به مرور زمان به رفتارهای تکراری ریشه دار تبدیل می شوند. آموزش پاسخ رقیب با سرکوب اراده تیک از این جهت تفاوت دارد که بیمار رفتار ارادی را برای کنترل میل مقدماتی شروع می کند و تقویت تیک را مختل می کند و نه این که صرفا خود تیک را سرکوب کند. آموزش موفقیت آمیز پاسه رقیب منجر به کاهش چشمگیر شدت میل اولیه یا حذف کامل این میل به صورت کلی می شود به صورتی که تیک های دیگر بر انگیخته نمی شوند. برای تیک های حرکتی ممکن است رفتاری انتخاب شود که کمتر جلب توجه کند ولی برای تیک های صوتی تنفسی ریتمیک کند و آهسته شایع ترین پاسخ رقیب ارادی است. پاسخ های رقیب به گونه ای طراحی می شوند که تداخلی در فعالیت های روزمره ایجاد نکنند.

یکی از دیگر روش ها مواجهه و پیشگیری از پاسخ است که در درمان وسواس نیز از آن استفاده می شود. منطق این درمان مبتنی بر این قضیه است که تیک ها به عنوان پاسخی شرطی شده به میل مقدماتی ناخوشایند بروز می کنند و از آنجا که تیک ها سبب کاهش میل بیان شده می شوند، با این مشکل همراه می شوند. هر بار که میل به وسیله تیک کاهش می یابد، این همراهی تقویت می شود. در روش مواجهه و جلوگیری از پاسخ به جای استفاده از پاسخ های رقیب نظیر آنچه در اموزش وارونه سازی عادت بیان شد، از فرد مبتلا درخواست می شود تا برای مدت طولانی تیک را سرکوب کند که این مدت به تدریج افزایش می یابد. با این کار همراهی بین میل و تیک شکسته می شود. از لحاظ نظری اگر فرد بیمار مقاومتی را در برابر انجام تیک را در پاسخ به میل مقدماتی برای مدت طولانی یاد بگیرد، میل قابل تحمل و کنترل تر می شود، خفیف می شود و نیز به انجام تیک ممکن است که کاهش یابد.

بسیاری از مداخلات رفتاری دیگر مانند آموزش آرام سازی، پسخوراند زیستی عصبی یا همان نوروفیدبک  درمان شناختی متمرکز بر افکار و عقاید (CBT) در کاهش تیک ها موثر نبوده اند. اما برخی از این راهبردها را می توان در برنامه های جامع درمان کودکان دچار اختلال تیک که آموزش وارونه سازی عادت دریافت می کنند را گنجاند. وارو نه سازی عادت در بین درمان های رفتاری بیش از هر مورد پژوهش برای اختلال تیک قرار گرفته است. مشخص شده است که این روش بسیار موثر است و در حال حاضر خط اول درمان رفتاری و روانشاختی برای اختلالات تیک به حساب می آید.

در روش تحریک مغزی عمیق الکترود های مخصوصی را در نواحی عصبی ذکر شده قرار می دهند. باتوجه این که این روش بیشتر تهاجمی است و مجبور جراحی مغز است معمولا در شرایط بسیار شدید مشکل از آن استفاده می کنند. در این روش الکترود الکتریکی خاصی را بر اساس شرایط فرد مریض و دارای تیک در قسمت مغزی کاشت می کنند. این الکترود باعث می شود تا ناحیه مورد نظر طبق برنامه تحریکی که در الکترود طراحی شده است، عملکرد عصبی سلول های ناحیه مورد نظر را تحت تاثیر قرار دهد و عملکرد بهینه را در مدار عصبی برگرداند. با این حال، از آنجا که این روش تهاجمی است تا حد امکان از آن استفاده نمی شود و ترجیح بر این است تا زا روش های تحریک غیرتهاجمی در سطح پوست سر هم چون TMS یا تحریک مغناطیسی فراجمجمه ای استفاده شود.

تحریک مغناطیسی فراجمجمه ای روشی است که در آن امواج مغناطیسی تحریک کننده و یا باردارنده به ناحیه خاصی از مغز داده می شود. در این روش ناحیه مورد نظر درگیر در سطح قشر مخ را از طریق امواج تحت تاثیر قرار می دهند. بر اساس نوع علائمی که فرد دارد، ناحیه را انتخاب و تحت درمان می گذرانند. این روش از عوارض جانبی کمتری برخوردار است و معمولا اثرات درمانی آن زودتر شروع می شود.

در نوروفیدبک نیز با توجه به این که از موج مغزی استفاده می شود، جریان و یا تکانه مغناطیسی خاصی به مغز منتقل نمی شود. در این روش از امواج مغزی و با توجه به کاهش و یا افزایش دامنه هر موج استفاده می شود. درمانگر طبق برنامه مورد نظری که دارد، امواج خاصی را برای آموزش به مغز تعیین می کند و تکالیف ذهنی و مغزی خاصی را بر اساس برنامه های نرم افزار انتخاب می کند. در صورتی که مراجع بتواند امواج مغزی خود طبق برنامه و پروتکل درمانی تعیین شده از سوی درمانگر تنظیم و منتشر کند (در حین اتصال دستگاه نرورفیدبک به مغز و انجام تمرینات) تقویت می شود و همین مساله می تواند عملکرد سلول های عصبی را تحت تاثیر قرار دهد.

درمان های دارویی از جمله دیگر روش های دارویی است که توسط نظارت پزشک معالج انجام می شود. در همین رابطه پژوهش های مختلف داروهای زیر را بررسی کرده اند: ریسپریدون، هالوپریدول، پیموزاید، فلوفنارین، آریپی پرازول، الانزاپین، زیپراسیدون، کوئتیاپین، کلوزاپین، کلونیدین و گوانفسینن، آتومکستین، تترابنازین، توپیرامات و تتراهیدروکانابینول.     

سازگاری و حمایت

اولین مرحله در حمایت و سازگاری با این اختلال عدم برجسته کردن مشکل است. به گونه ای که به اعتماد به نفس و عزت نفس کودک آسیب برسد. از دیگر اقدامات پیگیری درمان و حمایت های عاطفی از کودک است. در بسیاری از مواقع لازم است تا کودک را در زمان صحبت کردن و نشان دادن تیک های صوتی و یا در حین بروز تیک حرکتی آرام کرد و با صبوری با او برخورد شود. همچنین بهتر است تا در سطح خانواده با هدف اگاهی اعضای خانواده در رابطه با عملکرد خانواده به صورت کلی در ارتباط اعضا با هم و همچنین در رابطه با مشکل خاص کودک جلسات درمانی خانواده درمانی برگذار شود. از دیگر حمایت های می توان به پذیرش مشکل از جانب والدین و دوستان اشاره کرد و عدم بازخورد دادن منفی به کودک در این رابطه است.

اطلاعات بیشتر

تا نیمی از مبتلایان به اختلال توره دچار اختلال کم توجهی و بیش فعالی نیز هستند و تا ۴۰ درصد از افراد مبتلا به اختلال توره دچار اختلال وسواسی جبری نیز هستند. این اختلالات موجود همزمان با اختلال توره می تواند منجر به بروز تعداد زیادی از علائم همپوشانی شود. مطالعات خانوادگی شواهد خوبی را در مورد ارتباط بین اختلالات تیک و اختلال وساسی جبری ارائه کرده اند در بستان درجه اول افراد دچار اختلال توره میزان بروز اختلال توره اختلال تیک صوتی و یا حرتی مزمن و یا OCD بالا است. بر اساس دانش در دسترس فعلی در مورد پایه ژنتیکی اختلال توره می توان گفت ژن های آسیب پذیر متعددی احتمالا واسطه نوع و شدت تیک ها هستند. ژن های مطرح در رابطه با اختلال توره عبارت هستند از ژن های گیرنده دوپامین، ژن های ناقل دوپامین، چندین ژن مسئول آدرنالین و چند ژن دیگر مسئول سروتونین.

اختلال توره یک اختلال عصبی و روانپزشکی است که در کودکی شروع می شود و شامل هر دو نوع تیک های حرکتی و صوتی است. این اختلال معمولا در اوایل کودکی شروع می شود. در اکثر موارد علائم تیک تا نوجوانی کاهش یافته و یا به صورت کامل برطرف می شود. در دوران کودکی علائم تیک ممکن است کاهش یافته، پایدار بماند و یا این که بیشتر شود. یا این که علائم تازه ای جای علائم قبلی را بگیرند. بیمارانی که به نوع شدید بیماری مبتلا هستند ممکن است که دچار اختلالات و مشکلات هیجانی – عاطفی جدی نظیر اختلال افسردگی اساسی شوند. ممکن است که علائم تیک های صوتی و حرکتی اختلال توره با تخریب عملکرد همراه باشند. با این حال، در بسیاری از موارد اختلال عملکرد بر اثر ابتلای همزمان به ADHD و OCD تشدید می شود و هر دوی این اختلالات در مبتلایان به اختلال توره شایع هستند. زمانی که کودک به صورت همزمان به هر سه اختلال فوق مبتلا است، ممکن است مشکلات اجتماعی، تحصیلی و شغلی شدیدی بر او متحمل شود. هر چند که در بیشتر این کودکان دچار اختلال توره در دوره نوجوانی تعداد و شدت علائم تیک کم می شود ولی در حال حاضر مقیاس بالینی خاصی برای پیش بینی این که کدام دسته از کودکان مبتلا علائمشان تا بزرگسالی ادامه می یابد، وجود ندارد. کودکان دچار انواع خفیف اختلال توره در بیشتر موارد روابط رضایت بخشی با همسالان دارند. عملکردشان در مدرسه خوب است و عزت نفس کافی را دار هستند. همچنین ممکن است که نیاز به درمان نداشته باشند.

پیشگیری

با توجه به این که ژنتیک از نقش عمده ای در این اختلال برخوردار است، معمولا می توان از طریق کاهش اضطراب و اختلالات روانی دیگر از بروز و تخفیف علائم در این اختلال جلوگیری کرد.

خلاصه

تیک ها پدیده های عصبی و روانپشکی هستند که ویژگی اصلی آنها حرکات یا صداهای سریع و گذارایی هستند که در پاسخ به تمایل اولیه غیرقابل مقاومت خود را نشان می دهند. هر چند که تیک ها در بیشتر مواقع سریع هستند با این حال این نیز ممکن است که الگوهای پیچیده حرکات و صداهای خاص طولانی رادر بر بگیرند. تیک ها انقباضات عضلانی تکراری و سریعی هستند که منجر به تولید حرکات یا اصواتی می شوند و نکته مهم غیر ارادی بودن آنها است. هر چند که در مواقعی می توان آنها را کنترل و سرکوب کرد. کودکان و نوجوانان مبتلا ممکن است که بعد از در معرض محرکی خاص بودن و یا در پاسخ به یک میل درونی و غیر قابل کنترل رفتارهایی از تیک های مختلف را از خود نشان دهند.

منابع

رانمای آماری و تشخصی اختلالات روانی. ترجمه فرزین رضاعیو انتشارات ارجمند.

خلاصه روانپزشکی کاپلان. ترجمه فرزین رضاعی. ارنتشارات ارجمند.

آسیب شناسی رانی. ترجمه و تالیف مهدی گنجی. نشر ساوالان

 

کلینیک مربوطه

کلینیک کودک و خانواده

کلینیک کودک و خانواده گروه آتیه درخشان ذهن بر این عقیده استوار است كه مشكلات خانواده در “بافت خانواده”، بهتر قابل درمان هستند.

کلینیک کودک و خانواده

برای مشاهده توضیحات کلینیک کلیک کنید
ورود به صفحه کلینیک

کلینیک مصاحبه و تشخیص

کلینیک مصاحبه و تشخیص زیر مجموعه کلینیک روانشناسی آتیه است که نقطه ورود تمامی مراجعین جدید به کلینیک روانشناسی آتیه در مرحله اول محسوب می شود.

کلینیک مصاحبه و تشخیص

برای مشاهده توضیحات کلینیک کلیک کنید
ورود به صفحه کلینیک

آزمایشگاه روان سنجی و نقشه مغزی

این آزمایشگاه به عنوان نمایندۀ انحصاری مرکز HBimed سوئیس، مجهز به روزآمدترین دستگاه های ثبت (Mitsar, Neuroamp II) و نرم افزارهای تحلیل (Neuroguide, HBimed) است.

آزمایشگاه روان سنجی و نقشه مغزی

برای مشاهده توضیحات کلینیک کلیک کنید
ورود به صفحه کلینیک

کادر درمان

ویدئوها

دانستنی ها

عکس مربوط به خدمات tms

TMS: هر آنچه لازم است بدانیم

TMS چیست؟ تحریک مغناطیسی مغز یا  TMS (Transcranial Magnetic Stimulation)، روشی غیرتهاجمی و بدون درد برای تحریک مغز با استفاده از میدان مغناطیسی است که